76. (m.foucault)..επιταση των απολαυσεων, δημιουργια νεων ηδονων

76. foucault.pleasures.gay.pm.23-02-2013

…επιταση των απολαυσεων, δημιουργια νεων ηδονων..

Jeanne Mammen-She Represents1927Ο Foucault εξέτασε το πεδίο της σεξουαλικότητας ως μια από τις σημαντικότερες «συγκεκριμένες διευθετήσεις» μέσω των οποίων ασκείται η εξουσία πάνω στη ζωή στις δυτικές κοινωνίες. Οι 3 τόμοι για την σεξουαλικότητα δεν αποτελούν μια πραγματεία για την σεξουαλική συμπεριφορά και διαγωγή, ούτε μια ανάλυση των θρησκευτικών, φιλοσοφικών ή επιστημονικών ιδεών μέσω των οποίων αναπαραστάθηκε η “Σεξουαλικότητα”. Αντιθέτως, το ζητούμενο είναι να γίνει κατανοητή η ανάπτυξη της «εμπειρίας της σεξουαλικότητας» στις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες: οι διαδικασίες με τις οποίες τα άτομα άρχισαν να αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους ως «σεξουαλικά υποκείμενα».

Το σύνηθες στην σύγχρονες κοινωνίες σεξουαλικότητας» στις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες, οι διαδικασίες με τις οποίες τα άτομα άρχισαν να αντιλαμβάνονται τον μας είναι η σεξουαλικότητα να θεωρείται καταπιεσμένη. Μία από τις συνέπειες της ανάλυσης του Foucault είναι να ορίζεται ως στόχος των πολιτικών αγώνων όχι η απελευθέρωση κάποιου απωθημένου, αλλά μια «παραγωγή του εαυτού». Το πολιτικό πρόβλημα συνίσταται στο να απαλλαγεί το υποκείμενο από τον εγκλεισμό του μέσα στην αλήθεια της επιθυμίας του ‘ το υποκείμενο χρειάζεται να «απο-σεξουαλικοποιηθεί», ακολουθώντας μια κατεύθυνση πολλαπλασιασμού και εντατικοποίησης των ηδονών.[1] «Πρέπει [ο άνθρωπος] να καταστεί ικανός να γίνει ευτυχέστερος. Πρέπει να κατορθώσει να αυξήσει το ‘ποσόν απόλαυσης’ για το οποίο είναι ικανός στην ζωή του»…[2] Ο Foucault προτρέπει σε «μια ηθική της απόλαυσης, επίτασης της απόλαυσης».[3] Αυτό στο οποίο πρέπει να εργαστούμε, δεν είναι τόσο το να ελευθερώσουμε τις επιθυμίες μας, «αλλά να καταστήσουμε τους εαυτούς μας απείρως περισσότερο ευαίσθητους στην απόλαυση».[4] Όσον αφορά τη σεξουαλικότητα, δεν πρόκειται για την άρνηση της ύπαρξης της καταπίεσης. Το ζήτημα είναι να δειχθεί ότι «η καταπίεση είναι πάντοτε μέρος μιας πολύ πιο σύνθετης πολιτικής στρατηγικής αναφορικά με την σεξουαλικότητα».

Το πρόβλημα πρέπει γενικά να τεθεί με όρους «κατευθυντήριων αρχών δικαίου, ορθολογικών τεχνικών διακυβέρνησης και ήθους, πρακτικών εαυτού και ελευθερίας».[5] Το να επιδιώξουμε “τον ελάχιστο βαθμό κυριαρχίας” αποτελεί με μια έννοια σημείο συνάρθρωσης της ηθικής ενασχόλησης και του πολιτικού αγώνα «για τον σεβασμό των δικαιωμάτων, του κριτικού στοχασμού που αντιτίθεται στις καταχρηστικές τεχνικές διακυβέρνησης και της ηθικής έρευνας που μας επιτρέπει να θεμελιώσουμε την ατομική ελευθερία».[6]

Το κίνημα των gay έχει ανάγκη περισσότερο μια ‘τέχνη του ζην’ παρά μια επιστημονική (ή ψευδο-επιστημονική) γνώση με αντικείμενο την σεξουαλικότητα. Πρέπει να δημιουργήσει έναν τρόπο ζωής, «ένα γίγνεσθαι-gay». Η σεξουαλικότητα είναι μέρος της ελευθερίας μας που έχουμε μέσα στον κόσμο, «είναι κάτι που εμείς δημιουργούμε». Μέσω των επιθυμιών μας εμφανίζονται νέες μορφές σχέσεων και φιλικών δεσμών, νέες μορφές ζωής – το σεξ δεν συνιστά πεπρωμένο αλλά «δυνατότητα για δημιουργική ζωή». Θα έπρεπε να δημιουργήσουμε μια νέα πολιτισμική ζωή στο έδαφος των σεξουαλικών μας επιθυμιών – δεν αρκεί να επιβεβαιώνει κάποιος τον εαυτό του απλώς ‘ως ταυτότητα’.[7] Τα κινήματα απελευθέρωσης μιλούσαν πάντοτε για επιθυμία και ποτέ για ηδονή, ζητούσαν “να απελευθερώσουμε την επιθυμία μας” – «πρέπει να δημιουργήσουμε νέες ηδονές. Τότε ίσως ακολουθήσει η επιθυμία».

Klimt-JudithIΕάν η ταυτότητα αποτελεί ένα ρευστό παιχνίδι που επιτρέπει τη δημιουργία νέων σχέσεων, τότε είναι χρήσιμη. Εάν όμως πρέπει να γίνει νόμος, αρχή και κώδικας της ύπαρξής μας τότε καθίσταται πρόβλημα. Οι σχέσεις που πρέπει να διατηρούμε με τον εαυτό μας δεν είναι σχέσεις ταυτότητας, «πρέπει μάλλον να είναι σχέσεις διαφοροποίησης, δημιουργίας, επινόησης». Δεν μπορούμε να αποκλείσουμε αυτή την ταυτότητα αλλά δεν μπορούμε να την θεωρήσουμε καθολικό ηθικό πρότυπο.

«Τι είδους σχέσεις, διαμέσου της ομοφυλοφιλίας, μπορούν να ιδρυθούν, να επινοηθούν, πολλαπλασιαστούν και ρυθμιστούν; […] Η ανάπτυξη προς την οποία τείνει το πρόβλημα της ομοφυλοφιλίας είναι εκείνη της φιλίας».[8] Τον 16ο και 17ο αιώνα τα υπάρχοντα είδη φιλίας στο πλαίσιο της ανδρικής κοινωνίας αρχίζουν να απαλείφονται, η φιλία αρχίζει να γίνεται κάτι διαφορετικό ‘ βρίσκουμε κείμενα όπου επικρίνουν τη φιλία ως επικίνδυνη. Στις σημερινές συνθήκες, η γραφειοκρατία, η δημόσια διοίκηση, τα πανεπιστήμια, ο στρατός «δεν μπορούν να λειτουργήσουν με τόσο έντονες φιλίες», γίνεται προσπάθεια μάλιστα (κυρίως στα σχολεία) να ελαχιστοποιηθεί το βάρος των συναισθηματικών σχέσεων. «Αυτό που συμπεραίνω έλεγε ο Foucault από τη μελέτη της ιστορίας της σεξουαλικότητας, είναι ότι πρέπει να εμβαθύνουμε στην ιστορία της φιλίας, ή των φιλικών δεσμών».[9] Η ομοφυλοφιλία κατέστη πρόβλημα κατά τον 18ο αιώνα ‘ αναδύεται ως πρόβλημα σε σχέση με την αστυνόμευση, το νομικό σύστημα κλπ. Εάν καθίσταται κοινωνικό ζήτημα και πρόβλημα εκείνη την εποχή «ο λόγος είναι ότι έχει εξαφανιστεί η φιλία». Όσο η φιλία εξέφραζε κάτι σημαντικό και ήταν αποδεκτή, κανείς δεν είχε αντιληφθεί ότι οι άνδρες είχαν μεταξύ τους σεξουαλικές σχέσεις. Η εξαφάνιση της φιλίας ως κοινωνικής σχέσης και η ανάδυση της ομοφυλοφιλίας ως κοινωνικού, πολιτικού και ιατρικού προβλήματος αποτελούν δύο όψεις της ίδιας διαδικασίας.[10]

——————————————————–

John Collier(1893)-Cesare Borgia.Lucrezia.Pope Alexander

«Το έθνος ως ανδρική αδερφότητα.

Τόσο το έργο του Mosse όσο και αυτό του Anderson υπογραμμίζουν τη συγγένεια του εθνικισμού με την αρρενωπότητα και την ανδρική αλληλεγγύη. Ο εθνικισμός πριμοδοτεί μια ομοκοινωνική μορφή ανδρικού δεσίματος αποκλείοντας άλλες δυναμικές επανασημασιοδότησης του φύλου και της σεξουαλικότητας. Η παθιασμένη αυτή ανδρική αδερφότητα διατυπώνεται με όρους συγγένειας και προβάλλεται στην απομόνωση και ποινικοποίηση των Άλλων συναφειών. Έτσι κι αλλιώς, το φύλο και η σεξουαλικότητα συνιστούν επιτακτικές κατηγορίες που τοποθετούν τα υποκείμενα σε συγκεκριμένες θέσεις, αποτελώντας για τον ίδιο λόγο μεταβλητές ξενότητας που αποκλείουν από την καρδιά της κοινωνικότητας όσες και όσους δεν συμμετέχουν στη νόρμα για το ανθρώπινο που για τα δεδομένα της νεωτερικότητας είναι ο λευκός, δυτικός, ετεροσεξουαλικός άνδρας. […]

Το άρθρο Tea rooms and sympathy or the epistemology of water closet του Lee Edelman δείχνει πώς όταν ο ανδρικός ομοερωτισμός διαρρηγνύει τη δημόσια σφαίρα συνιστά απειλή για το πρότυπο του εθνικού φαντασιακού. Όπως υπογραμμίζει ο Sasho A. Lambevski «Το κράτος αναπαρίσταται ως άνδρας. Το να υπερασπίζεται κανείς το κράτος σημαίνει να υπερασπίζεται τη αρρενωπότητά του, ο ομοφυλόφιλος είναι εξ ορισμού μια απειλή». ‘Στη μεταπολεμική Αμερική η διείσδυση ισοδυναμεί με προδοσία. Επιβιώνει ένας μακαρθισμός σύμφωνα με τον οποίο η ομοφυλοφιλία και άλλες σεξουαλικές ‘αποκλίσεις’ είναι επικίνδυνες για την εθνική ασφάλεια στην Ουάσιγκτον. […]

Annenkov_ElenaΗ στιγμή είναι κομβική για το ιδεολογικό πλαίσιο εντός του οποίου κατανοείται η συνύφανση της αρρενωπότητας (ως αντίστιξη της ομοφυλοφιλίας) και της αμερικανικής εθνικής ταυτότητας. Οι ίδιοι οι ανταγωνισμοί των κρατών εκφράζονται ως μετωνυμίες αρρενωποτήτων που συγκρούονται. […] Σ’ ένα άρθρο του περιοδικού Life προσφέρεται ένα είδωλο του gay άνδρα προκειμένου αυτό να αποτελεί μια εικόνα εντοπίσιμη από το κοινό. Η διαφορά του παθολογικοποιημένου ‘αποκλίνοντος’ σώματος θα έπρεπε να είναι διάφανη. Παρόλα αυτά δίνονται κάποιες επιπρόσθετες απεικονίσεις του για τις περιπτώσεις που μπορεί και να διαφεύγουν. Ένας δημόσιος κίνδυνος που πρέπει να ελεγχθεί, καθώς απειλεί να μολύνει το δημόσιο σώμα. Υπογραμμίζονται τα λάθη στην ‘αλήθεια’ του φύλου, όπως παριστάνεται στην ανατομία και το performativity. Μια άλλη απόρροια της κατασκευής αυτού του κατά Φουκώ συστήματος γνώσης που ονοματίζεται πια ‘ομοφυλοφιλία’ είναι η συναινετική εσωτερίκευση των συστημάτων επιτήρησης που προωθούνται από το κράτος και περιλαμβάνονται στις δομές χωρίς αντιστάσεις. Μια άλλη μεταβλητή που επιδρά στην ευθυγράμμιση αυτών των μορφών επαφής με την εθνική προδοσία αποτελούσε η σύνδεση μη ιατρικοποιημένης δημόσιας ομοφυλοφιλίας και κομμουνισμού στη ρητορική του ψυχρού πολέμου. Ο ομοφυλόφιλος είναι ένας κατάσκοπος, ένας μη εντοπίσιμος εχθρός. Η κοινωνική μη- ορατότητα που απολαμβάνουν οι gay άνδρες, προκαλεί ανησυχίες τις οποίες προσπαθεί να καθησυχάσει η ετεροσεξιστική μυθολογία εγκαθιστώντας ορατούς κώδικες και σημεία από τα οποία μπορεί να διευκρινιστεί η ‘σεξουαλική διαφορά’. […]

Στην οργάνωση των φύλων επιστρατεύεται ιστορικά η τοπολογική οριοθέτηση σε σχέση με τις δυναμικές της δημόσιας, αλλά και της ιδιωτικής σφαίρας. Η εθνική αυτοεικόνα της Αμερικής προβλήθηκε καταλυτικά στο αμερικάνικο όνειρο των προαστίων: η αστική οικογένεια που στεγάζει στο ασφαλές της σπιτάκι τον ηθικό της εφησυχασμό. Η ομοφυλοφιλία που διαβρώνει την προραφαηλική αυτή φαντασίωση (παρόλα αυτά που στεγάζει στο εσωτερικό του ο εκβιασμένος αυτός παράδεισος) αντιμετωπίζεται ως μη αμερικάνικο προϊόν πρόσμειξης με άλλους πολιτισμούς κατά τη διάρκεια του πολέμου. […]».

(“Έθνος: ο τόπος των ανδρών και των μανάδων τους”: http://ek-fyles.blogspot.gr/2008/07/blog-post_14.html.

Βλπ. και: “Foucault, θηλυκότητα και εκσυγχρονισμός της πατριαρχικής κυριαρχίας”, της Sandra Lee Bartky στην έκδοση “Feminism and Foucault: Reflections on Resistance”, 1988: http://ek-fyles.blogspot.gr/2007/11/foucault.html .

Επίσης: Εργαστήριο σπουδών φύλου και ισότητας: http://www.genderpanteion.gr/gr/links.php.

J.Butler: http://www.biblionet.gr/main.asp?page=results&key=judith+butler.

Christian Schad-1929Βλπ.: Barry Miles – Hippie: http://pandoxeio.com/2012/09/20/mileshippie/ . Και:

Η επιχείρηση κατά των οροθετικών γυναικών στη χώρα του Ξένιου Δία: http://www.qvzine.net/, κ.ά…. )


[1] Michel Foucault: Ceci n’est pas une pipe, 1968.

[2] “Talk Show”, Foucault Live, editions Semiotext(e) 1996, σελ. 144. “The Minimalist Self”, Ethos Autumn 1983. Politics, Philosophy, Culture- Interviews & Other Writings 1977-1984, Routledge 1988, σελ. 12-13.

[3] “The Minimalist Self”, Politics, Philosophy, Culture, Routledge 1988, σελ. 15.

[4] “Friendship as a Way of Life”, published in Le Gai Pied 25, April 1981. Βρίσκεται στο Foucault Live, Collected Interviews, 1961-1984, [ed.] S. Lotringer, editions Semiotext(e) 1996, σελ. 310.

[5] Concordia. Revista internacional de filosofia. Το Μάτι της Εξουσίας, σελ. 384.

[6] Σε μια κατάσταση ‘πάθους’ δεν είναι κανείς τυφλός, απλά δεν είναι ο εαυτός του, και αυτό είναι κάτι σημαντικό, έχει νόημα γιατί βλέπεις τα πράγματα διαφορετικά. «Σε μια κατάσταση πάθους υπάρχει μια ποιότητα απόλαυσης-πόνου η οποία είναι πολύ διαφορετική απ’ ό,τι ένας μπορεί να βρει στην επιθυμία ή σε ό,τι καλείται σαδισμός και μαζοχισμός. […] Στην αγάπη υπάρχει, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, κάποιος αγαπημένος, ενώ το πάθος κυκλοφορεί μεταξύ των συντρόφων». Στην αγάπη πολλές φορές τα αισθήματα δεν βρίσκουν ανταπόκριση, αγαπάς αλλά δεν αγαπιέσαι – υπάρχει μοναξιά, ικεσίες, πάντοτε κάτι ζητάς από τον άλλο, και αυτό ίσως είναι η αδυναμία της ‘ σε μια κατάσταση πάθους, αντίθετα, καθίσταται δυνατή μια έντονη επικοινωνία “Passion according to Werner Schroeter”, discussion Dec.1981, published in G.Courant: W.Schroeter Paris 1982. Βρίσκεται στο Foucault Live, Collected Interviews, 1961-1984, [ed.] S. Lotringer, editions Semiotext(e) 1996, σελ. 314.

Josef Sima.1891-1971.portr1935[7] “Michel Foucault, an interview: Sex, Power and the Politics of Identity”. “Σεξ, Εξουσία και Πολιτικές της Ταυτότητας”, στο Το Μάτι της Εξουσίας, σελ. 390-391.

[8] “Friendship as a Way of Life”, Foucault Live, editions Semiotext(e) 1996, σελ. 308. «To be “gay”».. Ένας τρόπος ζωής είναι δυνατό να επιφέρει μια ηθική και μια κουλτούρα. (Βλπ. επίσης “History and Homosexuality”, published in Masques 13, Spring 1982).

[9] “Michel Foucault, an interview: Sex, Power and the Politics of Identity”. Το Μάτι της Εξουσίας, σελ. 404.

[10] Πηγή: Η πολιτική του M.Foucault, http://phdtheses.ekt.gr/eadd/handle/10442/21785. Μία επιστολή του Μισέλ Φουκώ προς τον Ερβέ Γκιμπέρ, 28 Ιουλίου 1983 (η επιστολή δημοσιεύθηκε στην Οδό Πανός – τ.27, Νοέ.1986): “Gay Βιβλιογραφία στα ελληνικά”: http://umhomemgrego.blogspot.gr/.

Αυτόνομη Πρωτοβουλία

gay.liberation.front