84. γνώση και πειθαρχία στο μαζικό σχολείο

(u.3) knowledge.discipline.school.pm

renoir.parapluiesΈνας τρόπος να αντιμετωπίσουμε το εύρος των συγκρουόμενων ή αλληλοσυμπληρωνόμενων μορφών εκπαιδευτικής πρακτικής (και των λογικών που τις διέπουν), είναι υπό το πρίσμα της εξέτασης των μορφών εμπειρίας και υποκειμενικότητας που επιδιώκουν να παραγάγουν και να κατανείμουν.

Στις περισσότερες θεωρήσεις που πραγματεύονται την «πολιτισμική αναπαραγωγή» οι σχέσεις εξουσίας (δηλαδή, τελικώς, κυριαρχίας) που χαρακτηρίζουν το σχολείο, πηγάζουν (άμεσα ή έμμεσα) από το κράτος και την κυριαρχία της αστικής τάξης στα πεδία της παραγωγής, του ελέγχου και της κατανομής των υλικών και πολιτισμικών αγαθών. Το υποκείμενο σε αυτές τις θεωρίες γενικά θεωρείται απλός δέκτης της πολιτισμικής δράσης που το σχολείο ασκεί πάνω του. Εφόσον οι κύριες όψεις του πολιτισμού και του συναφούς κυρίαρχου τρόπου σκέψης έχουν εγγραφεί στην συνείδησή του, το υποκείμενο, αδρανής φορέας, δεν κάνει άλλο από το να συμμετέχει πειθήνια στην μονοσήμαντη κίνηση του αναπαραγωγικού αυτού κύκλου. Η έννοια της ‘αντίστασης’ επί της ουσίας σχεδόν απουσιάζει από την παραπάνω αντίληψη.

Οι μορφές μαζικού σχολείου των νεώτερων δυτικών κοινωνιών (εδώ ανήκει και το αυστηρά πειθαρχικό σχολείο) αποτέλεσαν προϊόντα των στρατηγικών της αστικής τάξης και κατέτειναν στην παγίωση σχέσεων κυριαρχίας και στην πολιτική και κοινωνική υποταγή. Εν τούτοις μια θεωρία των εκπαιδευτικών πρακτικών που σταματά την ανάλυση σε αυτό το σημείο είναι μάλλον ελλειπής. Εάν δεχθούμε αντιθέτως, σε συμφωνία με τις αναλύσεις του M.Foucault, πρώτον, ότι η εξουσία δεν είναι απλώς μια αρνητική δύναμη που μόνο καταπιέζει, αποκλείει ή αποσιωπά, και δεύτερον ότι οι σχέσεις εξουσίας δεν είναι αποκλειστικά (λίγο ή πολύ) παγιωμένες σχέσεις κυριαρχίας, τότε αυτό το «ρευστό» «παραγωγικό πλέγμα» σχέσεων εξουσίας που εισήγαγε ο Foucault μπορεί να οδηγήσει σε μια πληρέστερη κατανόηση της «εκπαιδευτικής δράσης».[1] […] PDF

EDUCATION/BRITAIN/CLASS

Αυτόνομη Πρωτοβουλία


[1] Ο E.Durkheim πρότεινε τον ορισμό της εκπαίδευσης ως «δράσης» η οποία στοχεύει στην παραγωγή και ανάπτυξη συγκεκριμένων φυσικών, πνευματικών, ηθικών “καταστάσεων” στα παιδιά. Με μια ευρύτερη έννοια και ο Foucault χρησιμοποιεί την έννοια της “δράσης” όταν αναφέρεται στην επενέργεια των θεσμών κατά την συγκρότηση των υποκειμένων.

Advertisements