54. Saul Newman, From Bakunin to Lacan: Anti-authoritarianism, dislocation of power (2001).

54. SaulNewman.post-anarchism.22-10-2012

Saul Newman, From Bakunin to Lacan: Anti-authoritarianism and the dislocation of power (2001).

anarchy_bakunin.zeelszΟ Saul Newman υποστηρίζει ένα είδος ατομικιστικού αναρχισμού τον οποίο συνδέει με τον αναρχισμό του Μαξ Στίρνερ και με τον μεταστρουκτουραλισμό. Η κύρια αναφορά του Newman στον μεταστρουκτουραλισμό αφορά την λακανική ψυχανάλυση αλλά ταυτόχρονα διαπραγματεύεται έννοιες του Ντελέζ, του Ντεριντά, του Φουκώ και άλλων. Ο Μετα-αναρχισμός που θεμελιώνει ο Newman βασίζεται σε μια κριτική του αναρχισμού βασισμένος στις λακανικές έννοιες του Πραγματικού και της έλλειψης. Ο κλασικός αναρχισμός βασίζεται σε μια κριτική της χομπσιανής πολιτικής θεωρίας. Σύμφωνα με τον Χομπς η φυσική κατάσταση του ανθρώπου είναι αυτή της διαρκούς σύγκρουσης, ενός πολέμου δίχως τέλους με στόχο της επιβολή της βούλησης του καθενός.

Ο άνθρωπος έχει φύση εγωιστική και κακή, ενδιαφέρεται μόνο για να επιβληθεί στους άλλους και να αυξήσει την δύναμή του. Έτσι σύμφωνα με τον Χομπς η δημιουργία της οργανωμένης κοινωνίας βασίζεται στο πέρασμα από αυτή τη φυσική κατάσταση όπου ο κάθε άνθρωπος αποτελεί λύκο για τον άλλο σε μια κατάσταση ειρηνικής συμβίωσης. Αυτό είναι δυνατό μέσα από ένα κοινωνικό συμβόλαιο μεταξύ των ανθρώπων σύμφωνα με το οποίο οι άνθρωποι παραχωρούν μέρος της εξουσίας τους στο κράτος με την προϋπόθεση ότι όλοι θα συναινέσουν σε αυτή την παραχώρηση. Διαφορετικά το σπάσιμο του κοινωνικού συμβολαίου σημαίνει επιστροφή στην κατάσταση όλοι εναντίων όλων. Το κράτος είναι απαραίτητο για να διασφαλίζει την αρμονική και ειρηνική διαβίωση και παρεμβαίνει όταν αυτή τίθεται σε κίνδυνο. Σε αυτή την χομπσιανή αντίληψη της ανθρώπινης φύσης και του ρόλου του κράτους αντιτίθεται πλήρως ο αναρχισμός. Ο αναρχισμός απηχεί μια αισιόδοξη αντίληψη για την ανθρώπινη φύση, η οποία θεωρείται εγγενώς καλή. Η ανθρώπινη φύση οδηγεί σε μια κοινωνία συγκροτημένη με βάση τις αρχές της αλληλοβοήθειας, της αλληλεγγύης κτλ. Το κράτος είναι αυτό που μέσα από την αναπαραγωγή της εξουσίας διαστρέφει αυτή την εγγενώς θετική ανθρώπινη φύση και για αυτό πρέπει να καταλυθεί. Η ανθρωπολογική θέση του αναρχισμού σχετικά με την ανθρώπινη φύση αποτελεί μια ακριβής αντιστροφή της χομπσιανής θέσης. Σύμφωνα με τον Newman ο κλασικός αναρχισμός αναπαράγει την χριστιανική έννοια του ανθρώπου, του καλού, του λόγου κτλ και βασίζεται σε μια έννοια που πηγάζει από τον διαφωτισμό. Ο διαφωτιστικός ανθρωπισμός αναγνωρίζει σε κάθε άνθρωπο μια κοινή ουσία, προσεγγίζει τον άνθρωπο υπό την οπτική του καθολικού. Ο Newman θεωρεί ότι ο ανθρωπισμός δημιουργεί και αναπαράγει έννοιες κυριαρχίας και αυθεντίας εφόσον αποκλείει την ιδιαιτερότητα και την διαφορετικότητα. Ο ανθρωπισμός του αναρχισμού βασίζεται στην αναγνώριση κάποιας βαθύτερης ουσίας του ανθρώπου δηλαδή σε μια ουσιοκρατία την οποία ο Neuman θεωρεί επικίνδυνη και αντιτιθέμενη στο πρόταγμα του αναρχισμού. […]

Michel Foucault

Desmond Morristhe-old-dilemma-1988Ο Newman πέρα από τον Στίρνερ χρησιμοποιεί και την φουκωική κριτική της εξουσίας. Ο Φουκώ συμφωνεί με τον αναρχισμό στο ότι ο μαρξισμός αποτελεί απλά μια επιβεβαίωση του τόπου της εξουσίας. Επίσης ασκεί κριτική στον οικονομικό αναγωγισμό του. Επίσης υποστηρίζει ότι μια επανάσταση μπορεί να αφήσει τον τόπο της εξουσίας ανέπαφο. Ωστόσο στη συνέχεια επικρίνει τον αναρχισμό στο ότι έχει την ίδια αντίληψη με τον μαρξισμό για την εξουσία και ότι αποτελούν τις δυο όψεις του ίδιου νομίσματος. Έτσι ο Φουκώ προχωρά σε μια κριτική της εξουσίας βασισμένη στην εξουσία όχι ως κάτι που κατέχεται ή όχι αλλά ως κάτι που διαπερνά όλα τα κοινωνικά δίκτυα , διαχέεται. Η εξουσία είναι παντού γιατί προέρχεται από παντού. Η εξουσία επιμερίζεται σε στρατηγικές και τακτικές που βρίσκονται διαρκώς υπό διαμόρφωση. Το κράτος δεν είναι αυτό από το οποίο προέρχεται η εξουσία αλλά απορρέει από την εξουσία όπως όλοι οι θεσμοί. Ενώ οι αναρχικοί βλέπουν την εξουσία να πηγάζει από τους θεσμούς ο Φουκώ υποστηρίζει ότι οι θεσμοί απορρέουν από την εξουσία. Ο Φουκώ συνεχίζει το πολεμικό μοντέλο του Χομπς και Στίρνερ για την κοινωνία και υποστηρίζει ότι είναι το μοναδικό μοντέλο που ξεπερνά τον κίνδυνο της ουσιοκρατίας. Ο Φουκώ αντιστρέφει τη ρύση του Κλαούσεβιτς ότι ο πόλεμος είναι η συνέχιση της πολιτικής με άλλα μέσα, υποστηρίζοντας ότι η πολιτική είναι πόλεμος που συνεχίζεται με άλλα μέσα. Αυτός ο πόλεμος είναι διαρκής και δεν καταλήγει όπως στον αναρχισμό σε μια τελική κατάσταση ειρήνης. Η γενεαλογική μέθοδος του Φουκώ στοχεύει στο να αποκαλύπτει συνέχεια την απόκρυψη του διαρκούς ανταγωνισμού, ενός μη τόπου. Η εξουσία για τον Φουκώ δεν βρίσκεται ούτε στο κράτος, ούτε στην μπουρζουαζία, ούτε στον νόμο. Η εξουσία αποτελεί έναν μη τόπο, εξαιτίας της μεταβλητότητάς της, της επανεγγραφής και επανερμηνείας της. Η κριτική του Φουκώ απορρίπτει την εξουσία ως καταπίεση και αντιτείνει μια άλλη προσέγγισή της, της εξουσία ως παραγωγική. Η εξουσία παράγει το υποκείμενο. Για τον Φουκώ όπως και τον Στίρνερ η ανθρώπινη ουσία δεν αποτελεί απλά αποτέλεσμα της κυριαρχίας αλλά είναι και μέσο για την άσκησή της. Η αντίσταση για τον Φουκώ αποτελεί μαζί με την εξουσία μια σχέση αγωνισμού. Ωστόσο το ερώτημα κατά πόσο είναι δυνατή η αντίσταση σύμφωνα με τον Φουκώ φαίνεται να μην απαντάται πλήρως και με συνέπεια σύμφωνα με τον Newman. O Φουκώ προτείνει ότι μέσω της άσκησης μπορεί κάποιος να αυξήσει την δύναμη που ασκεί στον αυτό του. Αυτό αποτελεί και τον θεμελιώδη όρο για την ελευθερία. […]

G. Deleuze – F.Guattari
Aleks.Rodchenko.selfΗ αναφορά του Φουκώ σε παραδείγματα αντίστασης (όπως για παράδειγμα στα σώματα και τις απολαύσεις) πέφτουν σε αυτό που ήθελε να αποφύγει, την ουσιοκρατία και τον θεμελιωτισμό. Ο Ντελέζ και Γκουατταρί αναλαμβάνουν να συνεχίσουν την συζήτηση από εκεί που την άφησε ο Φουκώ. Ωστόσο με την έμφασή τους στην επιθυμία ως πρότυπο αντίστασης εκλαμβάνουν την επιθυμία ως εξωτερική της εξουσίας. Έτσι επιβεβαιώνουν την ουσιοκρατία που ήθελαν να καταρρίψουν. Σύμφωνα με τους Ντελέζ και Γκουατταρί το κράτος θεωρείται μια αφηρημένη μορφή, μια αφηρημένη μηχανή η οποία οργανώνει τις οικονομικές ροές σε έναν τρόπο παραγωγής. Έτσι θεωρούν ότι το κράτος είναι αυτό που οργανώνει τον τρόπο παραγωγής και όχι το αντίθετο όπως υποστηρίζουν οι μαρξιστές. Η επιθυμία δεν καταπιέζεται πάντα από το κράτος αλλά πολλές φορές χρησιμοποιείται από αυτό. Οι άνθρωποι μπορούν να επιθυμούν την καταδυνάστευσή τους ή μπορούν να επιθυμούν την ελευθερία τους. Το να επιθυμεί κάποιος την καταδυνάστευση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι πέφτει θύμα κάποιας ιδεολογικής παγίδας ή ότι υποφέρει από ψευδή συνείδηση. Η υποδούλωση και η καταπίεση είναι μέρος της επιθυμίας μας. Έτσι η πολιτική πράξη εναντίον του κράτους σημαίνει να ξεφορτωθούμε την επιθυμία μας για υποδούλωση και καταπίεση, διαφορετικά η αντίσταση θα έχει ως αποτέλεσμα να επανα-επιβεβαιώνει τον τόπο της εξουσίας.

Για τους Ντελέζ και Γκουατταρί η επιθυμία καναλιζάρεται προς το κράτος μέσα από την αυτόβουλη καθυπόταξη στην οιδιπόδεια αναπαράσταση και την ψυχανάλυση. Ο Οιδίποδας έχει μετατραπεί στην καινούργια αφηρημένη μηχανή του κράτους. Η ψυχανάλυση θεωρείται ως η νέα εκκλησία στην οποία πρέπει να θυσιάσουμε τους εαυτούς μας όχι πια στον θεό αλλά στον Οιδίποδα. Οι ψυχαναλυτές είναι οι τελευταίοι παπάδες και η ψυχανάλυση δηλητηριάζει την μοντέρνα συνείδηση, καθορίζοντας την επιθυμία μέσα από τον λόγο του Οιδίποδα. Η οιδιπόδεια αναπαράσταση δεν καταπιέζει την επιθυμία αλλά την δομεί με τέτοιον τρόπο ώστε αυτή να θεωρείται καταπιεσμένη, ή προϊόν κάποιας αρνητικότητας, ενοχής ή έλλειψης. Για τον Ντελέζ και Γκουατταρί η επιθυμία δεν έχει να κάνει με την έλλειψη όπως στον Λακάν αλλά είναι παραγωγική και θετική. Η έλλειψη είναι το αποτέλεσμα της επιθυμίας και όχι η αιτία της. Η επιθυμία πρέπει να εξεταστεί στα πλαίσια της παραγωγής, αυτό που ονομάζουν παραγωγή της επιθυμίας. Η επιθυμία παράγει το κοινωνικό. Η ψυχανάλυση είναι αντιπαραγωγική , επιδιώκει τον έλεγχο της παραγωγής κάτω από το κράτος. Η επιθυμία θεωρείται επαναστατική επειδή απαιτεί συνεχώς νέες συνδέσεις και συναρμογές με άλλες επιθυμίες, με το κοινωνικό. Ο Οιδίποδας κόβει όλες τις πιθανές διασυνδέσεις εγκλωβίζοντας το υποκείμενο. Η υποκειμενικότητα για τον Ντελέζ και Γκουατταρί δεν είναι τόπος αλλά διαδικασία, το να γίνεις. Το να γίνεις είναι μια διαδικασία μεταξύ δύο οντοτήτων , μια διαδικασία συναρμογής και σύνδεσης. Η αντίσταση στο κράτος σημαίνει να αρνηθούμε το ποιοι είμαστε και να γίνουμε άλλοι. Η έννοια του υποκειμένου ως το να γίνεις είναι παρόμοια με την έννοια του εγώ του Στίρνερ. Για τον Στίρνερ το εγώ είναι ένα ριζικό κενό που βρίσκεται σε μια συνεχής διαδικασία αλλαγής. Δεν αποτελεί μια αναγνωρίσιμη ενότητα ή τόπο αλλά είναι μη τόπος, πολλαπλότητα ή διαδικασία. Αυτό ο Ντελέζ το ονομάζει σώμα χωρίς όργανα. Αυτή η ανάλυση της υποκειμενικότητας αντιτίθεται στην ιδέα της αντίστασης ως τόπου. Δεν μπορεί να υπάρξει τόπος αντίστασης όπως πίστευαν οι αναρχικοί επειδή είναι θεμελιωδώς ασταθής και επειδή μπορεί να δημιουργήσει σχέσεις κυριαρχίας εκτός από αντίστασης. Έτσι δεν υπάρχει η μανιχαϊκή, αναρχική διάκριση μεταξύ αντίστασης και κράτους. Το ρίζωμα αποτελεί ένα είδος μοντέλου που αναφέρεται στην πολλαπλότητα των συνδέσεων, αποκεντρωμένο και πλουραλιστικό. Χαρακτηρίζεται από μια ριζική ανοιχτότητα, σε ένα έξω. Έχει 4 χαρακτηριστικά: σύνδεση, πολλαπλότητα, ετερογένεια και τομή.

boulevard-montmartre-night-camille-pissarro1897Το ρίζωμα είναι ένα μοντέλο που απορρίπτει δυαδικούς διαχωρισμούς και ιεραρχίες. Η μηχανή πολέμου αποτελεί για τον Ντελέζ μια απόλυτη εξωτερικότητα χωρίς όμως να οδηγεί στην ουσιοκρατία. Η μηχανή πολέμου είναι μια εικόνα της σκέψης, μια ιδέα χωρίς αντικείμενο. Αποτελεί έναν μη τόπο που δημιουργείται από την έλλειψη ουσίας και για αυτό διαφεύγει του κράτους. Το κράτος λειτουργεί μέσα από δυαδικές μηχανές ενώ η πολεμική μηχανή είναι μια έννοια που είναι εξωτερική του κράτους. Το κράτος και η πολεμική μηχανή αντιτίθενται αλλά όχι διαλεκτικά. Η πολεμική μηχανή αποτελεί το εξωτερικό του κράτους δηλαδή αυτό που διαφεύγει της σύλληψης του κράτους. Ο Ντελέζ γράφει « όπως ο Χομπς είδε καθαρά ότι το κράτος είναι εναντίον του πολέμου έτσι και ο πόλεμος είναι εναντίον του κράτους και το καθιστά αδύνατο. Η αντίσταση πλέον γίνεται κατανοητή με όρους πολέμου: πεδίο πολλαπλών αγώνων, στρατηγικών, τοπικών τακτικών, ένας διαρκής ανταγωνισμός χωρίς την υπόσχεση της τελικής νίκης. Ωστόσο η πολεμική μηχανή των Ντελέζ- Γκουαταρί έρχεται σε αντίθεση με την έννοια της επιθυμίας. Ενώ η πολεμική μηχανή απορρίπτει την ουσία, η επιθυμία φαίνεται να έχει ουσιοκρατική ή μεταφυσική σημασία. Η επιθυμία είναι επαναστατική και καταπιέζεται από το κράτος. Έτσι όμως καταλήγουν σε μια μανιχαϊστική αντίληψη παρόμοια με αυτή του αναρχισμού. Η έννοια της επιθυμίας είναι μεταφυσική επειδή αυτή θεωρείται εγγενώς επαναστατική, ότι έχει μια θεμελιώδη φύση, ουσία ή προθετικότητα. Η επιθυμία παρουσιάζεται ως παραγωγική και δημιουργική και όχι καταπιεσμένη και χειραγωγημένη. Αυτό που αναζητείται είναι μια μη ουσιοκρατική προσέγγιση της αντίστασης. Στον Στίρνερ, Φουκώ, Ντελέζ και Γκουατταρί η ουσιοκρατία εισβάλει ως το Εξωτερικό στην θεωρία τους. […]

( πηγή: http://stodivanimetolacan.blogspot.gr/2012/03/blog-post_16.html )

ΑΥΤΟΝΟΜΗ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ

Exif_JPEG_PICTURE

Advertisements

46. ..Ελευθερία, Ισότητα, Αλληλοβοήθεια (p.kropotkin)

46. P.Kropotkin.pm.22-10-2012

– …..Ελευθερία, Ισότητα, Αλληλοβοήθεια………….. –

Mikhail-Nesterov.Hermit1889«…Τόσο μας έχει διαστρεβλώσει όλους μια εκπαίδευση που από τη μικρή ηλικία προσπαθεί να σκοτώσει μέσα μας το πνεύμα της επανάστασης και να αναπτύξει το πνεύμα της υποταγής στην εξουσία (…)
Η δουλοπρέπεια μπροστά στον νόμο έχει γίνει αρετή (…)
Βλέπουμε, τον δεσμοφύλακα που χάνει σιγά σιγά κάθε ανθρώπινο συναίσθημα, τον χωροφύλακα που είναι εκπαιδευμένος σα σκυλάκι του τσίρκου, τον χαφιέ που καμαρώνει, την κατάδοση που έχει μετατραπεί σε αρετή, τη διαφθορά που έχει γίνει καθεστώς ‘ όλα τα ελαττώματα, όλες οι κακές πλευρές της ανθρώπινης φύσης, ευνοούνται και καλλιεργούνται για το θρίαμβο του ‘Νόμου’.(…)
Ο Νόμος, όπως και το ιδιωτικό κεφάλαιο, που γεννήθηκε από την απάτη και τη βία και που αναπτύχθηκε με τις ευλογίες της Εξουσίας, δεν έχει καμιά δικαιολογία για να γίνεται σεβαστός από τους ανθρώπους. Γεννημένος από τη βία και τη δεισιδαιμονία, εγκαθυδριμένος προς όφελος του ιερέα, του κατακτητή και του πλούσιου εκμεταλλευτή, θα πρέπει να καταργηθεί τελείως τη μέρα που ο λαός θα θελήσει να σπάσει τις αλυσίδες του. (…)

Η Ελευθερία, η Ισότητα και η πρακτική της Αλληλοβοήθειας είναι το μοναδικό ουσιαστικό εμπόδιο που θα μπορούσαμε να αντιτάξουμε στα αντικοινωνικά ένστικτα ορισμένων από εμάς.(…)

Στην τωρινή κοινωνία, που είναι χωρισμένη σε αφεντικά και σε δουλοπάροικους, δεν μπορεί να υπάρξει η αληθινή ελευθερία ‘ και δεν θα υπάρξει όσο υπάρχουν εκμεταλλευτές και σκλάβοι, κυβερνώντες και κυβερνώμενοι.(…)

Bloody-Sunday-massacreIvan-VladimirovΟι πιο κερδοφόρες απασχολήσεις στην πολιτική και στη δημοσιογραφία γίνονται οι φωνασκίες περί πατριωτισμού, η δημιουργία σοβινιστικού πάθους και το φούντωμα του εθνικού μίσους. Ούτε τα παιδάκια δεν γλυτώνουν από αυτό: τα στρατολογούν (…), τα μεγαλώνουν με το μίσος (…), τα ανατρέφουν με την τυφλή υπακοή στους κυβερνώντες (…)…Θα τους φορτώσουν, λες και είναι μουλάρια, με σφαίρες, πολεμοφόδια και εξαρτήσεις, θα τους βάλουν στο χέρι ένα όπλο, και θα τους διατάξουν να προχωρήσουν με τον ήχο της σάλπιγγας, να σφάξουν σαν άγρια θηρία όποιον συναντήσουν στον δρόμο τους, χωρίς ποτέ να αναρωτηθούν: «Γιατί; Για ποιό λόγο;» (…) Να τι κατάφεραν όλο και όλο να μας δώσουν για ιδανικό σε μια εποχή που οι δυστυχισμένοι όλου του κόσμου δίνουν τα χέρια πάνω από τα σύνορα!(…)»

Ειρηνική διευθέτηση των διαφορών, ισορροπία, διάλυση των μόνιμων στρατών, αφοπλισμός – όλα αυτά είναι ωραία σαν όνειρα, αλλά δεν έχουν καμιά πρακτική αξία. Μόνο η επανάσταση θα μπορέσει να δώσει ένα τέλος στους πολέμους για τις αγορές, αφού ξαναβάλει το εργαλείο, τη μηχανή, την πρώτη ύλη και όλο τον κοινωνικό πλούτο στα χέρια του παραγωγού και αφού αναδιοργανώσει συνολικά την παραγωγή με τρόπο που να ικανοποιεί τις ανάγκες αυτών που τα παράγουν όλα. Ο καθένας να εργάζεται για όλους και όλοι για τον καθένα (…)
Για ποια ‘Tάξη’ μιλάνε; Μήπως για την αρμονία που ονειρευόμαστε εμείς οι αναρχικοί; Για την αρμονία που θα εγκαθιδρυθεί ελεύθερα στις ανθρώπινες σχέσεις, όταν η ανθρωπότητα θα πάψει να είναι χωρισμένη σε δύο τάξεις, που η μία τους θα θυσιάζεται προς όφελος της άλλης ‘ για την αρμονία που θα ξεπηδήσει αυτόματα από τα κοινά συμφέροντα, όταν όλοι οι άνθρωποι θα ανήκουν σε μια και την ίδια οικογένεια, όταν ο καθένας θα εργάζεται για την ευτυχία του συνόλου, και όλοι για την ευτυχία του καθενός; Και βέβαια όχι.(…)

Kirillov_stepan_razinΗ Tάξη σήμερα, είναι τα εννιά δέκατα της ανθρωπότητας να δουλεύουν για να παρέχουν την πολυτέλεια, τις απολαύσεις, την ικανοποίηση των πιο ευτελών παθών σε μια χούφτα χασομέρηδων.
Η Τάξη, είναι η στέρηση όλων όσων είναι αναγκαία για μια υγιεινή ζωή και για μια ορθολογική ανάπτυξη των πνευματικών δυνατοτήτων. Ο υποβιβασμός των εννιά δέκατων της ανθρωπότητας στην κατάσταση των υποζυγίων, που ζουν μεροδούλι μεροφάι, χωρίς ποτέ να τολμούν να σκεφτούν τις απολαύσεις που χαρίζουν στον άνθρωπο η μελέτη των επιστημών και η καλλιτεχνική δημιουργία.
Η Τάξη είναι η μιζέρια και η πείνα που έχουν γίνει φυσιολογική κατάσταση της κοινωνίας.(…)
Η Τάξη, είναι η γυναίκα που πουλιέται για να ταΐσει τα παιδιά της, είναι το παιδί που αναγκάζεται να κλειστεί στη φάμπρικα ή να πεθάνει από ασιτία, είναι ο εργάτης που υποβιβάζεται στην κατάσταση της μηχανής.(…)
Η Tάξη, είναι μια ελάχιστη μειοψηφία, καθισμένη στις κυβερνητικές καθέδρες, που επιβάλλεται για αυτό το λόγο στην πλειοψηφία και που μεγαλώνει τα παιδιά της για να πάρουν αργότερα τις ίδιες θέσεις, για να διατηρήσουν τα ίδια προνόμια, με το δόλο, τη διαφθορά, τη βία και τις σφαγές.
Η Tάξη, είναι ο αδιάκοπος πόλεμος ανθρώπου με άνθρωπο, επαγγέλματος με επάγγελμα, τάξης με τάξη, έθνος με έθνος. Είναι το κανόνι που δεν σταματάει να βροντάει στην Ευρώπη, είναι η ερήμωση της υπαίθρου, η θυσία ολόκληρων γενεών στα πεδία των μαχών, η καταστροφή μέσα σε ένα χρόνο του πλούτου που σώρευσαν αιώνες σκληρής δουλειάς.
Η Tάξη είναι η δουλοπαροικία, το αλυσόδεμα της σκέψης, ο εξευτελισμός της φυλής των ανθρώπων που τα διατηρούν τα όπλα και το μαστίγιο.(…)

Και η “αταξία”; – αυτό που ονομάζουν αταξία;
Είναι το ξεσήκωμα του λαού ενάντια σ’ αυτή τη βάρβαρη τάξη πραγμάτων, που σπάει τις αλυσίδες, ξεπερνάει τα εμπόδια και βαδίζει προς ένα καλύτερο μέλλον. Είναι το πιο ένδοξο κομμάτι της ιστορίας της ανθρωπότητας. Είναι η εξέγερση της σκέψης τις παραμονές των επαναστάσεων ‘ είναι η ανατροπή των υποθέσεων που έχει καθαγιάσει η ακινησία των περασμένων αιώνων ‘ είναι η εκδήλωση ενός πλήθους από καινούριες ιδέες (…) Η “αταξία” είναι η κατάργηση της αρχαίας σκλαβιάς, είναι το ξεσήκωμα του λαού (…) Είναι οι εποχές που στη διάρκειά τους, ολόκληρες γενιές κάνουν έναν αδιάκοπο αγώνα και θυσιάζονται για να βάλουν τα θεμέλια για μια καλύτερη ζωή της ανθρωπότητας (…)
Η “αταξία”, είναι η έκρηξη των πιο ευγενικών παθών και των πιο μεγάλων θυσιών, είναι η εποποιία της υπέρτατης αγάπης για την ανθρωπότητα».  ( 1879, P. Kropotkin ).

Αυτόνομη Πρωτοβουλία

kropotkintstudy

33. …η υπόθεση ενός “μετα-δομιστικού αναρχισμού”

33. foucault-postanarchism.social.movements.pm.29-10-2012

Η υπόθεση ενός “μετα-δομιστικού αναρχισμού”…

max.ernstΗ μεταδομιστική σκέψη (Foucault, Deleuze, Lyotard κ.ά.) μπορεί να λειτουργήσει ως πλαίσιο για την
άρθρωση μιας εναλλακτικής πολιτικής φιλοσοφίας; Η μεταδομιστική σκέψη, από τη φύση της, δεν προβάλει έναν καθολικό
πολιτικό λόγο: επιλέγει συγκεκριμένες, οριοθετημένες αναλύσεις.1 Περνάμε από την μακρο- στην μικρο-πολιτική. Τι
συμπεράσματα μπορούν να εξαχθούν από μια εμβάπτιση του μεταδομισμού μέσα στην αναρχική παράδοση;
Μπορούμε να διακρίνουμε μεταξύ τριών τύπων πολιτικής φιλοσοφίας: 1. τυπική/τυπολογική/συμβατική, 2. στρατηγική
και 3. τακτική.2 Η «τυπική» πολιτική φιλοσοφία θέτει το εξής ερώτημα: ποια θα ήταν η φύση, ή τουλάχιστον τα βασικά
χαρακτηριστικά, μιας δίκαιης κοινωνίας;3 Σε ρεύματα της μαρξιστικής φιλοσοφίας, χωρίς να λείπει το στοιχείο της
ηθικότητας, η έμφαση δίνεται στην «ιστορική αναγκαιότητα». Το ουσιαστικό εδώ ζήτημα είναι η ιστορική αναγκαιότητα της
απόκτησης ταξικής συνείδησης από το προλεταριάτο.

Στην «στρατηγική πολιτική φιλοσοφία», η ιστορία και οι κοινωνικές συνθήκες δεν εκτυλίσσονται από αναγκαιότητα
αλλά είναι ευμετάβλητες, μερικές φορές κινούνται ακόμη και οπισθοδρομικά. Εδώ το ιστορικό-κοινωνικό ερμηνεύεται με
όρους ηθικών επιταγών, και παράλληλα το ηθικό πρόγραμμα περιορίζεται ή ακόμη (μερικώς) καθορίζεται από τις
υφιστάμενες ιστορικές συνθήκες. (Χαρακτηριστικό παράδειγμα στρατηγικής διαλεκτικής σκέψης είναι αυτή του Lenin). Μια
στρατηγική πολιτική φιλοσοφία εμπεριέχει μια ενοποιημένη ανάλυση της πραγματικότητας και προσβλέπει σε έναν μοναδικό
στόχο. Η στρατηγική σκέψη μπορεί ίσως να εικονογραφηθεί ως μια σειρά ομόκεντρων κύκλων: η εξουσία εκπηγάζει,
τουλάχιστον κατά κύριο λόγο, από το κέντρο όπου εστιάζεται η κύρια προβληματική: εάν η ανάλυση της οικονομίας είναι η
κεντρική προβληματική, τότε η οικονομική δομή θα πρέπει να είναι η θεμελιώδης πτυχή της εξουσίας. Από αυτά προκύπτει η
αναγωγιμότητα της στρατηγικής σκέψης: όλα τα (περιφερειακά) προβλήματα μπορούν να αναχθούν στο κεντρικό.

Στην «τακτική» πολιτική φιλοσοφία η απεικόνιση του κοινωνικού-πολιτικού κόσμου ως ομόκεντρων κύκλων, θα
πρέπει να αντικατασταθεί από ένα δίκτυο διατέμνουσων γραμμών. Δεν υπάρχει κάποιο κέντρο όπου πρέπει να τοποθετηθεί η
εξουσία. Η πολιτική είναι μη αναγώγιμη και αναδύεται από πολλά και διάσπαρτα σημεία του κοινωνικού χώρου. Αυτά δεν
σημαίνουν ότι δεν υπάρχουν πυκνότερες, σε ορισμένους κόμβους, συγκεντρώσεις της εξουσίας: οι γραμμές για να
σχηματίσουν το δίχτυ διασταυρώνονται, ενώ την ίδια στιγμή μάλιστα δεν είναι όλες το ίδιο έντονες. Αυτό που πρέπει να
τονίσουμε είναι πως η εξουσία συμπυκνώνεται μεν στους κόμβους αυτούς αλλά δεν πηγάζει από εκεί.

Στην περίπτωση της στρατηγικής πολιτικής φιλοσοφίας, μπορούμε να υποθέσουμε ότι κάποιοι είναι ιδιαίτερα εύστοχα
τοποθετημένοι στο χώρο ώστε να μπορούν να αναλύσουν «σωστότερα» την κατάσταση και να οδηγήσουν την αντίσταση στη
νίκη: η καλή τοποθέτηση μπορεί να πηγάζει πιθανόν από την γνώση του συγκεκριμένου πεδίου, από άμεση εμπλοκή σε αυτό
ή από μια θέση στην κοινωνική ιεραρχία η οποία επιτρέπει αποτελεσματική πρόσβαση στα απαιτούμενα μέσα για έναν αγώνα
ενάντια στην εξουσία. Μια απόρροια όλων αυτών είναι και η σύνδεση στρατηγικής φιλοσοφίας με ένα κόμμα υπεύθυνο για
την καθοδήγηση της πάλης.
Η τακτική πολιτική φιλοσοφία με δεδομένη μια αντίληψη της εξουσίας ως αποκεντρωμένης και διάχυτης στο
κοινωνικό ιστό, απορρίπτει την ιδέα μιας απελευθέρωσης με τη αρωγή κάποιου είδους «πρωτοπορίας». Η μεταδομιστική
κριτική της αναπαράστασης και αντιπροσώπευσης σημαίνει ακριβώς αυτό. Οι Foucault, Deleuze και Lyotard ανήκουν σε
αυτή την παράδοση «τακτικής αντίληψης του πολιτικού».

egon.schiele-blueΗ παράδοση εκείνη στην πολιτική φιλοσοφία η οποία, παρ’ ότι διαμέσου πολλών εκπροσώπων της προσεγγίζει ενίοτε
μια στρατηγική αντίληψη της πολιτικής, ωστόσο βρίσκεται κοντύτερα σε μια τακτική σκέψη και έχει πολλά κοινά στοιχεία με
την μεταδομιστική προσέγγιση, είναι ο κλασικός αναρχισμός. Μπορεί ο αναρχισμός να προσφέρει το γενικό πλαίσιο μέσα
στο οποίο μπορούμε να εντάξουμε και να καταλάβουμε καλύτερα τη μεταδομιστική πολιτική;
Όπως και ο μεταδομισμός, ο αναρχισμός απορρίπτει οποιαδήποτε αντιπροσωπευτική πολιτική παρέμβαση. Η
συγκέντρωση της εξουσίας αποτελεί προοίμιο κατάχρησής της. Οι αναρχικοί επιζητούν την πολιτική δράση σε μια
πολλαπλότητα μη αναγώγιμων (μερικών και τοπικών) αγώνων: αποκέντρωση τοπική και λειτουργική.
Υπάρχουν πολλοί αναρχικοί οι οποίοι θεωρούν πως υφίσταται συμμετρία μεταξύ εξουσίας και αντίστασης: ο λόγος
δηλαδή για τον οποίο πρέπει η πάλη να είναι αποκεντρωμένη είναι ακριβώς επειδή η εξουσία είναι διασπαρμένη και ασκείται
σε απειράριθμα σημεία του κοινωνικού σώματος. Ωστόσο, άλλοι αναρχικοί, περισσότερο κοντά στην στρατηγική παράδοση,
αντιμετωπίζουν την αποκέντρωση ως μια εναλλακτική λύση στην υφιστάμενη συγκεντροποίηση της εξουσίας.
Ακόμη, οι περισσότεροι αναρχικοί στηρίζουν την πολιτική τους παρέμβαση σε μια ενιαία κατανόηση και αντίληψη της
“ανθρώπινης φύσης”: η “ανθρώπινη φύση” είναι (εγγενώς) καλή και γι’ αυτό δεν είναι στην πραγματικότητα καν αναγκαία η
άσκηση της εξουσίας. Οι μεταδομιστές ασκούν ασφαλώς οξεία κριτική στην ίδια την υιοθέτηση μιας έννοιας «ανθρώπινης
φύσης». Πολλοί αναρχικοί υποδεικνύουν ως λύση για το πρόβλημα του κοινωνικού μετασχηματισμού την διάλυση της
συγκέντρωσης στην κορφή της κοινωνικής πυραμίδας και την διανομή της εξουσίας στη βάση. Εν τούτοις αυτή η αντίληψη
στηρίζεται στην υπόθεση ότι η εξουσία ασκείται (από ψηλά) «επί» της βάσης και όχι χαμηλά «στο επίπεδο» της βάσης. Ποιες
συνέπειες προκύπτουν εάν δεχθούμε πως η εξουσία δεν καταπιέζει απλώς, ή καταπνίγει τα «νόμιμα αιτήματα» όσων
βρίσκονται στα χαμηλά στρώματα της κοινωνικής ιεραρχίας, αλλά ‘συμμετέχει ενεργά’ στην ίδια την κατάστρωση και
διατύπωσή τους;
Η εξουσία δεν ασκείται απλώς ως άρνηση και καταπιεστική δύναμη -από τα πάνω προς τα κάτω- αλλά λειτουργεί
χαμηλά και οριζόντια, είναι παραγωγική…(Foucault). Δεν θα έπρεπε τότε, εκτός από το σχήμα των ομόκεντρων κύκλων να
εγκαταλείψουμε και αυτό της κορυφής – βάσης;4

Στα σύγχρονα κοινωνικά κινήματα, υπάρχουν κοινές ηθικοπολιτικές δεσμεύσεις μεταξύ αναρχισμού και μεταδομισμού.
Στους συγγραφείς που επεξεργάστηκαν και βάθυναν την κριτική του Nietzsche στον δυτικό ανθρωπισμό και τον Διαφωτισμό
εντοπίζουμε σαφώς στοιχεία που ανήκουν στην θεωρητική σφαίρα της αναρχικής θεωρίας .
Εκτός από τις οφειλές του μεταδομισμού στον μαρξισμό, υπάρχει λοιπόν μια πιο υπόγεια σχέση με θέματα που
προέρχονται από την αναρχική παράδοση: οι αναλύσεις του Foucault για την βιο-εξουσία, για την κυβερνητικότητα, οι
παρατηρήσεις για την κοινωνία του ελέγχου δείχνουν μια τέτοια συγγένεια.5
Ο Foucault όπως και οι Deleuze και Guattari, πραγματικά δεν πέφτουν στην παγίδα ενός ηθικού απόλυτου ούτε ενός
ηθικού σχετικισμού. Επωμίζονται εν τούτοις μια σειρά από ηθικο-πολιτικές δεσμεύσεις. Η ελαχιστοποίηση της ‘κυριαρχίας’
στην πρακτική μας (ατομική ή συλλογική) μπορεί να επιτευχθεί μέσω μιας «μικρο-πολιτικής» μάλλον παρά μέσω μιας
πολιτικής βασισμένης στην κοινωνική πλειοψηφία και στην ‘ηγεμονία’. Ο «μετα-αναρχισμός» αποφεύγει την «ηγεμονία της
ηγεμονίας» αλλά με ένα “αντίτιμο”: δείχνει υπερβολική ίσως εμπιστοσύνη στην «νομαδική» αντίληψη της
υποκειμενικότητας, απορρίπτοντας όχι μόνο την καταναγκαστική ηθικότητα, αλλά και τις βασισμένες στην «συγγένεια»
ηθικοπολιτικές δεσμεύσεις. Ίσως το κατάλληλο συμπλήρωμα του (μετα)μαρξιστικού και (νεο)φιλελεύθερου πολίτη, και του
(μετα)αναρχικού νομάδα να είναι η μορφή του «σιδηρουργού» (“smith”) όπως την θεωρητικοποίησαν οι Deleuze και
Guattari: «[…] προσφέρει τη μεγαλύτερη δυνατότητα για μια βασισμένη στην κοινότητα ριζοσπαστική κοινωνική αλλαγή στον
21ο αιώνα».

Chagall.marc_circusΟ «σιδηρουργός» αποτελεί ένα είδος «κοινοτιστικού νομάδα» (communitarian nomad). Το πρόβλημα της «ηγεμονίας»,
όπως αυτό τέθηκε από τον Α.Gramsci αναφέρεται στον ανταγωνισμό των κοινωνικών ομάδων για το νόημα, για την
ταυτότητα, για την πολιτική εξουσία. Πρόκειται για διαδικασία και όχι για σταθεροποιημένη κατάσταση: ένας αγώνας
κυριαρχίας ο οποίος εμπεριέχει ταυτοχρόνως εξαναγκασμό, συναίνεση, συνεχής αμφισβητήσεις, ανατροπές.6 Οι περισσότεροι
κοινωνικοί επαναστάτες υιοθέτησαν την λογική της ηγεμονίας: στράφηκαν στην εγκαθίδρυση μιας «αντι-ηγεμονίας», μια
αντιστροφή προς όφελος των καταπιεσμένων, ένα διαφορετικό είδος ηγεμονίας. Αυτό που διαφοροποιεί πολλά σύγχρονα
κοινωνικά κινήματα από την παραπάνω λογική, είναι ότι ομάδες ακτιβιστών επιλέγουν να δρουν “μη-ηγεμονικά”, και όχι
“αντι-ηγεμονικά”. Μέσα στα κινήματα αυτά μπορούμε να εντοπίσουμε ορισμένες τάσεις, αναρχικών κυρίως καταβολών, οι
οποίες εκδηλώνουν αυτό που ο Richard J.F. Day ονομάζει «συγγένεια για την συγγένεια»: σχέσεις απαλλαγμένες από την
καθολικότητα, μη εξαναγκαστικές, μη ιεραρχικές και βασιζόμενες στην αλληλοβοήθεια και σε «κοινές ηθικές δεσμεύσεις»
(“affinity for affinity”). Το επιχείρημα του Day είναι πως όλες αυτές οι ομάδες και τάσεις στα σύγχρονα κινήματα μας
βοηθούν να κατανοήσουμε την σταδιακή αντικατάσταση της «ηγεμονίας της ηγεμονίας» από την «συγγένεια για την
συγγένεια».

Ένα από τα χαρακτηριστικά των νέων κοινωνικών κινημάτων και δικτύων είναι η αμφισβήτηση μιας προκαθορισμένης
ανάθεσης ιδιαίτερων ιστορικών καθηκόντων σε συγκεκριμένες τάξεις και η επερώτηση της πρωτοκαθεδρίας των αγώνων της
εργατικής τάξης σε σχέση με όλους τους υπόλοιπους αγώνες. Τα διάφορα δε αναρχικά ρεύματα έχουν με σαφήνεια
υποστηρίξει αυτό που αποκαλούν «κοινωνική» παρά πολιτική επανάσταση. Μπορούμε να ισχυριστούμε ότι στην πορεία του
χρόνου ο κλασικός αναρχισμός προσέγγισε εν τέλει μια θεωρία «δομικής ανανέωσης» (“structural renewal”) : μικρής
κλίμακας πειράματα οικοδόμησης εναλλακτικών τρόπων οικονομικής, κοινωνικής και πολιτικής οργάνωσης. Αυτό σημαίνει
πρώτον, ότι καμία ιδιαίτερη μορφή ανισότητας ή καταπίεσης (ταξική, φυλετική, σεξουαλική ή ως προς τις ικανότητες) δεν
μπορεί να θεωρηθεί ως ο κεντρικός άξονας του αγώνα ‘ δεύτερον, σημαίνει ότι είμαστε ανοιχτοί πάντοτε στην πρό(σ)κληση
ενός Άλλου. Αυτή είναι και μια πρόταση που κατατίθεται : πολιτική της δράσης, κριτική ανάγνωση της αναρχικής παράδοσης
υπό το φως της μεταδομιστικής, φεμινιστικής, μετα-αποικιακής, queer και αυτόχθονης κριτικής. Αντικατάσταση της λογικής
της ηγεμονίας από μια λογική της συγγένειας η οποία εμπνέεται από την “χωρίς έδαφος αλληλεγγύη” και τη “διαρκή
ευθύνη”.

—————————————————————

Timkov.Nikolai.Efimovich1 Η γενεαλογία είναι «η μικροπολιτική επιστήμη» είναι το επιστημολογικό εργαλείο που μας επιτρέπει να έχουμε πρόσβαση στον μικροπολιτικό μας κόσμο. Σε αυτό το επίπεδο η γνώση είναι ένα πολιτικό όπλο, παράγει κατανόηση και αυτο-κατανόηση. Το γενεαλογικό σχέδιο είναι η πολιτική κριτική των μικροπολιτικών πρακτικών. Ο Todd May χαρακτηρίζει εύστοχα τον Foucault έναν «πολιτικό συγγραφέα γύρω από τη γνώση».Todd May: Between Genealogy and Epistemology: Psychology, politics and knowledge in the thought of Michel Foucault, Pennsylvania State University Press 1993.
2 Todd May, The Political Philosophy of Poststructuralist Anarchism, University Park: Pennsylvania State University Press, 1994. (Βλπ. κυρίως σελίδες 67 έως 155: Positivity of power, End of humanism, Post-structural anarchism, Question of ethics).
3 Ο John Rawls στο βιβλίο του A Theory of Justice, επιδιώκει να εντοπίσει τις αρχές τις οποίες όλα τα ορθολογικά (με προσωπικό συμφέρον) όντα θα επέλεγαν ως θεμελιώδεις για την κοινωνία τους. Οι αρχές στις οποίες καταλήγει είναι ‘η αρχή της ελευθερίας’, η ‘αρχή των ίσων ευκαιριών’ και η ‘αρχή της διαφοράς’ – αυτά χαρακτηρίζουν εκείνο που αποκαλεί «δίκαιη κοινωνία».

4 Ο May παρουσιάζει την ηθική ζωή όχι ως ένα ζήτημα θεμελίων πάνω στα οποία πρέπει να οικοδομείται η πολιτική ανάλυση, αλλά ως μια πρακτική -αυτό που ο Wittgenstein αποκάλεσε «μορφή ζωής». Βλπ.επίσης: Lewis Call: Postmodern Anarchism, Lexington Books 2002. Και: Saul Newman: From Bakunin to Lacan, Lexington Books 2001.
5 Richard J.F. Day: Gramsci is Dead- Anarchist Currents in the Newest Social Movements, Pluto Press/ Between the Lines 2005.
6Antonio Gramsci: Τα τετράδια της Φυλακής, εκδ. εκδόσεις Ηριδανός.

ΑΥΤΟΝΟΜΗ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ

sacco_and_vanzetti_protest

28. ένας μόνο τρόπος ζωής σημαίνει ανθρωπότητα αποστεωμένη

28. Foucault.LeviStrauss.Bookchin.pm.22-10-2012

…μια ανθρωπότητα σύμφυρτη μέσα σε έναν και μόνο τρόπο ζωής θα ήταν ανθρωπότητα αποστεωμένη…

african_cameroon«… από την ώρα που γεννιόμαστε το περιβάλλον έκανε να διεισδύσει μέσα μας με χίλιους τρόπους, συνειδητούς ή ασυνείδητους, ένα περίπλοκο σ ύ σ τ η μ α  α ν α φ ο ρ ά ς αποτελούμενο από αξιολογικές κρίσεις, κίνητρα, επίκεντρα ενδιαφέροντος και επίσης από την επεξεργασμένη άποψη που μας επιβάλλει η εκπαίδευση για το ιστορικό γίγνεσθαι του πολιτισμού μας ‘ χωρίς την άποψη αυτή ο πολιτισμός μας θα ήταν αδιανόητος ή θα φαινόταν να αντιφάσκει με την πραγματική συμπεριφορά του ανθρώπου. Μετακινούμαστε στην κυριολεξία μαζί με αυτό το σύστημα αναφοράς, και όσες πολιτισμικές πραγματικότητες βρίσκονται έξω από αυτό γίνονται αντιληπτές μόνο μέσα από παραμορφώσεις που επιβάλλει το σύστημα – όταν δεν μας κάνει ανίκανους ν’ αντιληφθούμε οτιδήποτε (…).

(…) η προσχώρηση στον δυτικό τρόπο ζωής, ή σε μερικές όψεις του, δεν είναι καθόλου αυθόρμητη, όπως θέλουν να πιστεύουν οι Δυτικοί. Προέρχεται λιγότερο από ελεύθερη απόφαση και περισσότερο από την έλλειψη επιλογής. Ο δυτικός πολιτισμός εγκατέστησε τους στρατιώτες του, τα εμπορικά γραφεία του, τις φυτείες του και τους ιεραποστόλους του σ’ ολόκληρο τον κόσμο ‘ επενέβη άμεσα ή έμμεσα στη ζωή των εγχρώμων πληθυσμών ‘ ανέτρεψε εντελώς τον παραδοσιακό τρόπο ζωής τους είτε επιβάλλοντας τον δικό του είτε δημιουργώντας συνθήκες οι οποίες θα συνεπέφεραν την καταστροφή των υφιστάμενων πλαισίων χωρίς να τα αντικαταστήσουν με άλλα. Οι λαοί, υποταγμένοι ή αποδιοργανωμένοι, δεν είχαν άλλη δυνατότητα, λοιπόν, από το να δεχθούν τις λύσεις και τα υποκατάστατα που τους προσφέρονταν ή, εάν δεν ήσαν διατεθειμένοι για κάτι τέτοιο, ήλπιζαν να τις προσεγγίσουν αρκετά ώστε να είναι σε θέση να τις καταπολεμήσουν στο ίδιο επίπεδο (…).

Heinrich Khunrath1595.alchemist's laboratory

(…) ιερό χρέος της ανθρωπότητας (…) να φυλαχτεί… από μια τυφλή μονομέρεια, η οποία θα επιδίωκε να επιφυλάξει το προνόμιο της ανθρώπινης ιδιότητας σε μιά φυλή, έναν πολιτισμό ή μιά κοινωνία ‘ αλλά, επίσης, να μην ξεχάσει ποτέ ότι κανένα τμήμα της ανθρωπότητας δεν διαθέτει κανόνες εφαρμόσιμους στο σύνολο και ότι μια ανθρωπότητα σύμφυρτη μέσα σε έναν και μόνο τρόπο ζωής είναι αδιανόητη, διότι θα ήταν ανθρωπότητα αποστεωμένη…».  (C.Levi Strauss)
————————————————————————————————————————————–

‘Anti-Oedipus’ …Mια εισαγωγή στη μη-φασιστική ζωή

Letter to my Son 1956-7 by Asger Jorn 1914-1973Ο σημαντικότερος εχθρός σήμερα είναι ο φασισμός: όχι μόνο ο ιστορικός φασισμός των Hitler και Mussolini ο οποίος υπήρξε ικανός να κινητοποιήσει και να χρησιμοποιήσει την επιθυμία των μαζών τόσο αποτελεσματικά, αλλά: ο φασισμός μέσα σε όλους εμάς, μέσα στα κεφάλια μας και μέσα στην καθημερινή μας συμπεριφορά, ο φασισμός που γίνεται η αιτία για να αγαπάμε την εξουσία, για να επιθυμούμε εκείνο ακριβώς το πράγμα το οποίο κυριαρχεί πάνω μας και μας εκμεταλλεύεται.
Πώς θα αποφύγουμε τον εκφασισμό ειδικά όταν πιστεύουμε για τον εαυτό μας ότι είναι επαναστάτης μαχητής; Πώς θα απαλλάξουμε το λόγο μας και τις πράξεις μας, τις καρδιές μας και τις απολαύσεις μας από τον φασισμό που είναι βαθιά ριζωμένος στη συμπεριφορά μας;
Ίσως κάποιες θεμελιώδεις αρχές, «οδηγίες για την καθημερινή ζωή» του καθενός μας, θα μπορούσαν να συνοψιστούν και ως εξής:1
(1) ελευθερώστε την πολιτική πράξη από όλη την συγκεντρωτική και ολοκληρωτική παράνοια.

(2) αναπτύξτε τη δράση, τη σκέψη και τις επιθυμίες μέσα από τον πολλαπλασιασμό, την αντιπαράθεση και τη διάζευξη, και όχι μέσω της υποδιαίρεσης και της πυραμιδικής ιεράρχησης.

(3) αποσύρετε την αφοσίωση από τις παλαιές κατηγορίες του Αρνητικού (νόμος, όριο, ευνουχισμός, έλλειψη, χάσμα) τις οποίες για τόσο καιρό η Δυτική σκέψη είχε καταστήσει ιερές, ως μορφές εξουσίας και τρόπους επαφής με την πραγματικότητα. Προτιμήστε ό,τι είναι θετικό και πολλαπλό, τη διαφορά έναντι της ομοιομορφίας, τις ροές έναντι των ενοτήτων, τις ευμετάβλητες διευθετήσεις έναντι των συστημάτων. Πιστέψτε το πως ό,τι είναι παραγωγικό δεν είναι στατικό αλλά νομαδικό.

(4) μην σκέφτεστε πως κάποιος πρέπει να είναι θλιμμένος προκειμένου να είναι μαχητής, ακόμη και εάν εκείνο το οποίο κάποιος αντιπαλεύει είναι απεχθές. Είναι η σύνδεση της επιθυμίας με την πραγματικότητα (και όχι η υποχώρησή της στις μορφές της αντιπροσώπευσης) που κατέχει επαναστατική δύναμη.

ar.gorky-battle-sunset-god-maize(5) μην χρησιμοποιείται τη σκέψη προκειμένου να θεμελιώσετε μια πολιτική πρακτική στην Αλήθεια, ούτε την πολιτική δράση προκειμένου να αμφισβητήσετε, ως απλή εικασία, μια γραμμή σκέψης. Χρησιμοποιήστε την πολιτική πρακτική ως έναν ενισχυτή της σκέψης, και την ανάλυση ως έναν πολλαπλασιαστή των μορφών και των περιοχών για την παρέμβαση της πολιτικής δράσης.

(6) μην απαιτείτε από την πολιτική να αποκαταστήσει τα “δικαιώματα” του ατόμου, όπως αυτά τα όρισε η φιλοσοφία. Το άτομο είναι το προϊόν της εξουσίας. Αυτό το οποίο χρειάζεται είναι η “απο-εξατομίκευση” μέσω του πολλαπλασιασμού και της μετατόπισης, μέσω ποικίλων συνδυασμών. Η ομάδα δεν πρέπει να είναι ο οργανικός δεσμός που ενοποιεί ιεραρχημένα άτομα, παρά μια σταθερή γεννήτρια “απο-εξατομίκευσης”.

(7) μην ερωτευτείτε την εξουσία.         (Michel Foucault)
————————————————————————————————————————————–

«…Στο σταυροδρόμι όπου η φύση νοείται είτε σαν ο αδυσώπητος, ανταγωνιστικός χώρος της αγοράς, είτε ως δημιουργική, γόνιμη βιοκοινότητα, συναντιώνται δύο ριζικά διαφορετικά μονοπάτια σκέψης και α ι σ θ α ν τ ι κ ό τ η τ α ς, τα οποία ακολουθούν αντίθετες κατευθύνσεις και απόψεις για το ανθρώπινο μέλλον. Το ένα μονοπάτι οδηγεί στο ολοκληρωτικό, αντιφυσιοκρατικό τέλος μιας κοινωνίας συγκεντρωτικής, κρατιστικής, τεχνοκρατικής, συντεχνιακής και απόλυτα καταπιεστικής. Το άλλο οδηγεί στο ελευθεριακό και οικολογικό ξεκίνημα μιας κοινωνίας αποκεντρωμένης, καλλιτεχνικής, δίχως κράτος, συλλογικής και απόλυτα απελευθερωτικής […]”.

hugo-lecaros.peruΟι διχασμοί – διαχωρισμοί σκέψης και δραστηριότητας, νού και αισθησιακότητας, πειθαρχίας και αυθορμητισμού, ατομικότητας και κοινότητας, ανθρώπου και φύσης, πόλης και υπαίθρου, παιδείας και ζωής, δουλειάς και παιχνιδιού οφείλουν να συνενωθούν οργανικά σε έναν ποιοτικά νέο χώρο ελευθερίας. Αυτή πρέπει να νοηθεί με όρους του ανθρώπου και όχι των ζώων – μέ όρους ζωής και όχι επιβίωσης. Οι άνθρωποι πρέπει να είναι συγκεκριμένα ελεύθεροι: ελεύθεροι από την υλική ανάγκη, από τον μόχθο, από την αφιέρωση της ζωής τους στην πάλη με την αναγκαιότητα. Ο Μάρξ περιέγραψε την βασική αντίφαση του καπιταλιστικού συστήματος, αυτήν δηλαδή ανάμεσα στον κοινωνικό χαρακτήρα των μέσων παραγωγής και την ατομική ιδιοποίηση των αγαθών που παράγονται ‘ διέκρινε δε τις υλικές προϋποθέσεις για την ανθρώπινη ελευθερία. Όμως, δεν πρέπει να συγχέουμε τις προϋποθέσεις για την ελευθερία, με τις συνθήκες της ελευθερίας. Η δυνατότητα της απελευθέρωσης δεν αποτελεί την πραγματικότητά της. Η απόλυτη άρνηση του Κράτους είναι αναρχισμός ‘ η απόλυτη άρνηση της πόλης είναι κοινότητα ‘ η απόλυτη άρνηση της γραφειοκρατίας είναι άμεσες, σε αντιδιαστολή με τις μεσολαβημένες, σχέσεις ‘ η απόλυτη άρνηση της συγκεντρωτικής κοινωνίας είναι περιφερειακή οικοτεχνολογία ‘ η απόλυτη άρνηση της πατριαρχικής οικογένειας είναι απελευθερωμένη σεξουαλικότητα ‘ η απόλυτη άρνηση της αγοράς είναι κομμουνισμός. Στόχος της επανάστασης πρέπει να είναι η απελευθέρωση της καθημερινής ζωής. «Δεν μπορεί να υπάρξει διαχωρισμός της επαναστατικής διαδικασίας από τον επαναστατικό στόχο».

Frantisek Kupka.pianokeys-lake1905Στα πλαίσια μιας αφύπνισης της ανθρώπινης ευαισθησίας μας, οφείλει σήμερα η κοινωνική κριτική και αμφισβήτηση να στραφεί ενάντια στην κυριαρχία, και όχι μόνο στην εκμετάλλευση ‘ ενάντια στην ιεραρχία και όχι μόνο στην πολιτική ανισότητα ‘ ενάντια στον ανθρώπινο μόχθο και όχι μόνο στην υλική ανάγκη ‘ ενάντια στην αλλοτρίωση και όχι μόνο στην καταστολή ‘ ενάντια στην ψυχική καταπίεση και όχι μόνο στην ταξική και φυλετική καταπίεση ‘ ενάντια στην πατριαρχία και όχι μόνο στην εκμετάλλευση των γυναικών ‘ ενάντια στην μονογαμική οικογένεια και όχι μόνο στην πατριαρχική οικογένεια ‘ ενάντια στην πόλη (άστυ) και όχι μόνο στην μεγαλούπολη ‘ ενάντια στο μύθο ότι η φύση μπορεί να εξουσιαστεί από τον άνθρωπο, όχι μόνο ενάντια στην εξουσίαση ανθρώπου από άνθρωπο. «…Η ιεραρχία, η κυριαρχία και ο σεξισμός δεν εξαφανίζονται με το «δημοκρατικό συγκεντρωτισμό», με μια «επαναστατική ηγεσία», μ’ένα «εργατικό κράτος» και με μια «σχεδιασμένη οικονομία». Εκείνο που πρέπει να δημιουργήσουμε, για να αντικαταστήσουμε την αστική κοινωνία, δεν είναι μόνο η αταξική κοινωνία που οραματίστηκε ο σοσιαλισμός, αλλά και η μή καταπιεστική ουτοπία που οραματίστηκε ο α ν α ρ χ ι σ μ ό ς».  (Murray Bookchin).

1 “Preface to Anti-Oedipus”, First appeared in French 1976. Βρίσκεται στο M. Foucault: Essential Works 1954-1984, vol.3 Power, J.D. Faubion [ed.], Penguin Books 2002, σελ. 106-110.

ΑΥΤΟΝΟΜΗ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ – ΑΝΤΙΦΑΣΙΣΤΕΣ/ΣΤΡΙΕΣ

ethnography1

25. Michel Foucault….(1926-1984)…

25. Foucault.1926-1984.pm.29-10-2012

Michel Foucault……(1926-1984)…..

PabloPicasso-Amb.Vollard1915Ο Foucault δεν έκρυψε πως ο στοχαστής ο οποίος τον γοήτευσε περισσότερο από όλους ήταν ο Nietzsche. Έπειτα από την
πρώτη αρχαιολογική περίοδο, η οποία τον έφερε κοντά στον δομισμό,1 και αρνούμενος τη “διαλεκτική” και τις ‘ολιστικές’
αναφορές, η μεθοδολογική επιλογή που τελικώς θα κάνει ο Foucault είναι αυτή της “γενεαλογίας”: η ιστορική έρευνα μας
αποκαλύπτει πως οι σύγχρονές μας παγιωμένες αντιλήψεις, οι κατασταλαγμένες πρακτικές και ατομικές στάσεις, οι τετριμμένες
και κοινώς αποδεκτές έννοιες, δεν υποκρύπτουν κάποια βαθύτερη αλήθεια – ούτε κάποιου είδους αναγκαιότητα – είναι επομένως
δεκτικές σε αλλαγή, σε τροποποίηση.
Η υιοθέτηση από τον Foucault της νιτσεϊκής ριζικής κριτικής έναντι της έννοιας της “αλήθειας” (ηθικής ή άλλης)
μας οδηγεί σε διανοητικά μονοπάτια αδιάλειπτης καχυποψίας: οι μάχες δεν δίνονται για να αποκαλυφθεί το πέπλο της
“ιδεολογίας” ή της “αποξενωμένης συνείδησης”, αλλά δίνονται για την ίδια την “αλήθεια”. Εάν βέβαια η πολύπαθη αυτή
‘αλήθεια’ είναι εν τέλει το ίδιο το τρόπαιο για τον νικητή, τότε πιθανές αξιώσεις για μια ίσως όχι γραμμική αλλά πάντως ανέφελη
πορεία με οδηγό τον “ορθό Λόγο” προς την “πρόοδο”, το λυτρωτικό φως της επιστήμης κλπ. καθίστανται πράγματι
προβληματικές.

Η στάση και πρακτική του Foucault, με μεγαλύτερη συνέπεια και εύλογα θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως
ριζοσπαστική, κριτική, μάχιμη, ακόμη και -με μια ιδιαίτερη έννοια- πολιτικά “στρατευμένη”, και όχι φυσικά μια στάση ουδέτερη
ή αποστασιοποιημένη ‘ δεν είναι ούτε ανέλπιδη, ούτε αδιάφορη για την οποιαδήποτε έκβαση ή “ακραία μηδενιστική”. Ο ίδιος ο
Foucault είχε εκφράσει ρητά την ελπίδα το έργο του να αποτελέσει μια «χρήσιμη εργαλειοθήκη».
paulhenryΟ τρόπος ιστορικής έρευνας που πρότεινε, οι γενεαλογίες που κατέγραψε ο ίδιος ο Foucault, και αυτές που υπέδειξε και
μένει σε εμάς να επωμιστούμε και να ερευνήσουμε περαιτέρω, μπορούν να αποτελέσουν -υπό συνθήκες ασφαλώς πάντα
συγκεκριμένες- τη σκαπάνη που θα τραυματίσει τη καταθλιπτική ακινησία όσων δομών μας συνθλίβουν. Με τα εργαλεία που μας
παρέδωσε ίσως ακόμη θελήσουμε να αποπειραθούμε να σμιλέψουμε αλλιώς τον ίδιο τον εαυτό μας. Εν τούτοις όπως έλεγε ο ίδιος
ο Foucault «τα πάντα είναι επικίνδυνα», και έτσι η διαδρομή είναι οτιδήποτε άλλο εκτός από εύκολη. Η προτροπή του σε έναν
«υπερ- και πεσιμιστικό ακτιβισμό» είναι πιστεύω δηλωτική αυτής ακριβώς της έντασης, η οποία φαίνεται να τον διατρέχει
εσωτερικά: η υποψία ναι μας καθιστά πιθανόν απαισιόδοξους, εν τούτοις είναι απλώς αδύνατον να μην (αντι-)πράξουμε, να μην
αντισταθούμε.

Η “ένταση” αυτή είναι με μια έννοια οδυνηρή και αφορά ακριβώς αυτό: οι πολλαπλοί αποκλεισμοί, οι ζοφερές
“ετεροτοπίες” των εγκλεισμών, η λεπτομερείς εργασίες της πειθαρχίας επάνω μας, όλα αυτά που μας καταθλίβουν, με μια
αντίστροφη κίνηση θα προκαλούν πάντοτε, αναπόφευκτα αντίρροπες δυνάμεις. «Κάτι πάντοτε», όπως επισημαίνει ο Foucault,
«θα διαφεύγει της εξουσίας»: η καθυπόταξή μας δεν θα είναι ποτέ ολοκληρωτική. Εν τούτοις βέβαια, δεν υφίσταται
προδιαγεγραμμένο κανένα “τέλος”, ενώ την ίδια στιγμή καραδοκεί ο κίνδυνος της αυτο-παγίδευσης: στην εναντίωσή μας, η
επίκληση στόχων, αξιών ή προγραμμάτων τα οποία κατασκευάστηκαν από την μοντέρνα εξουσία μας επιστρέφει ξανά πίσω στην
πρόθυμη αγκαλιά του συστήματος που πολεμάμε και το οποίο αποδεικνύει μόνιμα πως κατέχει εγγενώς μια τεράστια
αφομοιωτική δυναμική.
Man RayΜε τα λόγια του ίδιου του Foucault, σκοπός των ερευνών που ανέπτυξε ήταν να διατυπώσει μια «γενεαλογία του
σύγχρονου υποκειμένου ως ιστορικής και πολιτισμικής πραγματικότητας». Πρόκειται λοιπόν για μια προσπάθεια ανάλυσης των
«τρόπων αντικειμενοποίησης», των σχέσεων εξουσίας και των μορφών γνώσης μέσω των οποίων οι άνθρωποι «συγκροτούνται ως υποκείμενα».2 Εναλλακτικά: στόχος είναι η ανάδειξη και ανάλυση του τρόπου με τον οποίο οι άνθρωποι μεταχειρίζονται τον
εαυτό τους -και διαχειρίζονται τους άλλους- μέσα από την καθιέρωση «καθεστώτων αλήθειας».

Σε ότι αφορά, όχι την επιστημολογική αλλά την πολιτική διάσταση του προβλήματος (χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει πως
αυτές οι διαστάσεις δεν σχετίζονται κατά έναν τρόπο), με δεδομένο ότι ως άτομα όλοι μας έχουμε συγκροτηθεί από τις τεχνικές
του συμπλέγματος «εξουσία/ γνώση», η προτροπή του Foucault είναι ομολογουμένως δύσκολη: να εγκαταλείψουμε αυτό που
είμαστε, να αποστασιοποιηθούμε από τον ίδιο τον εαυτό μας -και να τον δημιουργήσουμε ίσως ξανά ως ένα είδος «έργου τέχνης».
Η μοντέρνα μορφή υποκειμενικότητας είναι αποτέλεσμα της άσκησης της «πειθαρχικής εξουσίας» και της «βιοεξουσίας»:
παραχθήκαμε ως “πειθήνια και νομοταγή”, “λογικά και υπεύθυνα”, με τάση προς εξομολόγηση ή σεξουαλικώς “φυσιολογικά”
(“normal”) άτομα… Η αντίσταση υποστηρίζει ο Foucault, σε αυτή τη μορφή ατομικότητας που φέρει τη σφραγίδα της εξουσίας,
είναι ένας «αγωνισμός», ένας αγώνας δηλαδή του καθενός μας στη διάρκεια του οποίου ταυτοχρόνως αυτο-διαμορφωνόμαστε.
(Μιλώντας για «αμφισβήτηση», «υπέρβαση», «αντίσταση», «εξέγερση» ή «αγωνισμό», δεν πρόκειται για μια γενική, αόριστη ή
διάχυτη “αντι-θεσμική” δράση).

Σε μια ανιούσα ανάλυση από τα χαμηλότερα επίπεδα «τριχοειδούς άσκησης της εξουσίας», προς τις υψηλότερες
ολοκληρώσεις και στερεοποιήσεις της, ο Foucault εξέτασε με εξαιρετική διαύγεια τις εσωτερικές λειτουργίες θεμελιωδών για την
κοινωνία μας όπως υφίσταται σήμερα, θεσμών και ιδρυμάτων: το σχολείο, η φυλακή, τα ψυχιατρεία, το ίδιο το δικαστικό
σύστημα… Εφόσον η εξουσία γίνεται αποδεκτή στον βαθμό ακριβώς που παραμένει κρυφή, οφείλουμε να την ξεσκεπάσουμε.
tsuchiya-cuarteto-de-la-india-pintores-y-pinturas-juan-carlos-boveriΗ χαρακτηριστική στάση του Foucault να αρνείται να εκθέσει έναν επιδιωκόμενο “ιδανικό στόχο” και μια ιδεατή τελική
κατάσταση, η άρνησή του επίσης να υποδείξει τον (“μοναδικό”) “ορθό” κάθε φορά τρόπο να δράσουμε, φαίνεται να μας αφήνει
έκθετους ή μετέωρους. Ωστόσο ο Foucault είναι μέχρι τέλους συνεπής: δεν υπάρχουν ασφαλώς προκαθορισμένες λύσεις εν είδη
συνταγών.3 Οι περισσότεροι όσοι συμφωνούν με την ‘ανατροπή’, τη διάλυση των μηχανισμών που αναπαράγουν την
εκμετάλλευση και την καταπίεση, και επιδιώκουν έναν συνολικό κοινωνικό μετασχηματισμό, οραματίζονται με γνώμονα κάποιου
είδους «ουτοπία»: για τον Foucault αυτού του είδους το «τέλος» είναι αν όχι επικίνδυνο τουλάχιστον παραπλανητικό.
Η κοινωνία μας αντιμετωπίζεται από πολλούς ως ένα αφηρημένο «όλον» το οποίο αναζητά (δήθεν) την μέγιστη “αρμονία
και συνοχή”, την “ευρύτερη συναίνεση”, την πολυπόθητη “κοινωνική ειρήνη” κ.ο.κ. Εν τούτοις το κοινωνικό έδαφος βρίθει από
κατάφορες αδικίες, σχίζεται από αντιθέσεις, σπαράσσεται από ανταγωνισμούς. Η πειθαρχική εξουσία, θέτοντας σε (μερική)
αχρηστία το παλαιότερο νομικό οπλοστάσιο προστασίας των ατόμων από τις καταχρήσεις του ηγεμόνα της κλασικής εποχής,
είναι στην μοντέρνα εποχή πανταχού παρούσα σε όλο τον κοινωνικό ιστό: παράγει με αμείωτη ένταση υπάκουα, ευάγωγα,
παραγωγικά άτομα. Το κράτος, μια στρατηγική κωδίκευση των σχέσεων εξουσίας, μπορεί επί της ουσίας να υπάρξει μόνο επί τη
βάσει αυτής ακριβώς της μορφής ατομικότητας.

Ωστόσο: κάθε μορφή εξουσίας περικλείει τη δυνατότητα της ανατροπής της, και κάθε απαγόρευση δημιουργεί «τον χώρο
για μια ενδεχόμενη υπέρβασή της». Το “υποκείμενο” δεν αποτελεί το θεμέλιο της σκέψης και της ιστορίας αλλά το σύνθετο προϊόν
τους, ωστόσο δεν αποτελεί και μια απλή μυθοπλασία ‘ δεν είναι “ελεύθερο” αλλά ούτε και απλή μαριονέτα της εξουσίας.
g.courbet-Source of the Loue…………..Κατόπιν της διαγραφής του από το Κομμουνιστικό Κόμμα της Γαλλίας το 1952, και έπειτα από την δριμεία
κριτική που άσκησε στον “υπαρκτό σοσιαλισμό”, κάποιοι γραφειοκράτες επαγγελματίες της ‘επανάστασης’ αποκάλεσαν τον
Foucault …«αντι-κομμουνιστή». Κατά τη διάρκεια κυρίως της τέταρτης δεκαετίας της ζωής του δεν ήταν λίγοι εκείνοι που
χαρακτήρισαν, άλλοι επικριτικά άλλοι με συμπάθεια, την στάση του ως «ακραία αριστερίστικη». Κάποιοι μελετητές επιμένουν να
δημιουργούν πολιτικές γέφυρες επικοινωνίας με κάποιου είδους μαρξισμό ή “μετα-μαρξισμό”.
Ο ειρωνικός ανατόμος Foucault για πολλά συνεχή έτη εξέθεσε την αρνητική πλευρά της Νεωτερικότητας, χωρίς να
αναγνωρίζει παρά ελάχιστα θετικά επιτεύγματα. Παρ’ ότι αποδεχόταν πως δεν μπορεί κάποιος να πολεμήσει τον ίδιο τον “Λόγο”,
αρνούνταν κατηγορηματικά ότι ο “ορθός Λόγος” μπορεί να μας βγάλει από το αδιέξοδο – γιατί ο ορθός Λόγος είναι ο ίδιος
εργαλείο και μέρος του προγράμματος του Διαφωτισμού. Μέσα τελικά σε αυτό το ζοφερό τοπίο το οποίο ο ίδιος ο Foucault
φωτίζει προκειμένου να μπορέσουμε να αντιληφθούμε τις υπόγειες αλλά και απολύτως “υλικές” διαδρομές της εξουσίας, εκείνος
τάσσεται με τα θύματα των αποκλεισμών, της καταπίεσης και της εκμετάλλευσης.

Με αφορμή τη μελέτη του για την τρέλα, ο Michel Serres θα γράψει κάποτε για τον Foucault, πως εκείνο που
χαρακτηρίζει την ιστορική του έρευνα είναι «μια βαθιά αγάπη… γι’ αυτόν τον σκοτεινό πληθυσμό» στον οποίο καθώς φαίνεται
αναγνωρίζει «τον άλλο μας εαυτό». Αυτή η παραπάνω παρατήρηση ο Αλέξανδρος Νεχαμάς δήλωσε την άποψη πως «ισχύει για
οτιδήποτε έγραψε ο Foucault για τους στερημένους από τα πολιτικά δικαιώματα – για τους φτωχούς, τους εγκληματίες, τους
κρατούμενους, τους ερωτικά ανορθόδοξους, τους εργοστασιακούς εργάτες, ακόμη και για τα παιδιά που παρακολουθούσαν το
αυστηρό σχολείο του 19ου αιώνα».4

Παρά τη δριμεία κριτική των θεσμών, στην πράξη η άρνηση να υποδείξει συγκεκριμένες λύσεις οδηγούσε τον Foucault
κυρίως σε προσπάθειες να ακουστούν οι φωνές, ο λόγος είτε των έγκλειστων είτε των ομάδων που αποκλίνουν από την κοινωνική
νόρμα. Η σαφής απόσταση από ορισμένους επαγγελματίες ‘πρωτοπόρους’ της πολιτικής που μιλούν ακατάπαυστα “εν ονόματι”
(των προλετάριων κ.ά.), καθώς και αυτή η άρνηση υπόδειξης μεταρρυθμιστικών βελτιώσεων τον καθιστούσε μονίμως ευάλωτο
σε κατηγορίες για κυνισμό, ‘μηδενισμό’ ή ακόμη και για “ριζοσπαστικό δανδισμό”…
Ο J.Habermas αποκάλεσε τον Foucault έναν «αναρχικό συνεχιστή του Nietzsche». Ο ίδιος ο Foucault σε μια συζήτηση
χαρακτήρισε τον εαυτό του ως έναν «αναρχικό της αριστεράς».

—————————————————————————–

A.Brandish.Holte1 Ο Foucault, τοποθετεί τον εαυτό του σε μια διανοητική παράδοση στη Γαλλία η οποία ενδιαφερόταν για την ιστορία της επιστήμης και σχηματίστηκε κυρίως στον περιβάλλοντα χώρο γύρω από τις έρευνες του G.Canguilhem. «Δεν έχω υπάρξει ποτέ φροϋδικός, δεν υπήρξα ποτέ μαρξιστής και δεν υπήρξα ποτέ δομιστής» (“Critical Theory/ Intellectual History”, βρίσκεται στο Politics, Philosophy, Culture- Interviews & Other Writings 1977-1984, [ed.] L.D. Kritzman, Routledge 1988, σελ. 22. Βλπ. Επίσης: “An Historian of Culture”, debate published in Il Bimestre Sept.-Dec. 1972 – βρίσκεται στο Foucault Live, Collected Interviews, 1961-1984, [ed.] S. Lotringer, editions Semiotext(e) 1996, σελ. 99).
2 «υποκείμενα», και με τις δύο έννοιες του όρου: άτομα υπο-κείμενα σε «έλεγχο και εξάρτηση», και δεμένα με μία «ταυτότητα, μέσα από μια συνείδηση αυτογνωσίας».

3 Όπως τόνισε κάποια στιγμή ο ίδιος καθώς παρουσίαζε τις έρευνές του για την φιλελεύθερη μορφή ορθολογικότητας και τους
αντίστοιχους μηχανισμούς (dispositifs) της «βιοπολιτικής» ρύθμισης, στον σύγχρονο κόσμο μας μια ολόκληρη σειρά «κυβερνητικών ορθολογικοτήτων» αλληλεπικαλύπτονται, στηρίζονται η μία πάνω στην άλλη, αμφισβητούνται αμοιβαία, και αντιμάχονται η μια την άλλη: τέχνη διακυβέρνησης σύμφωνα με την αλήθεια, τέχνη διακυβέρνησης σε συμφωνία με την ορθολογικότητα του κυρίαρχου κράτους, τέχνη διακυβέρνησης σύμφωνα με την ορθολογικότητα των οικονομικών παραγόντων, και πιο γενικά σύμφωνα με την ορθολογικότητα των ίδιων των κυβερνώμενων… Όλες αυτές οι διαφορετικές τεχνολογίες, οι διαφορετικοί τύποι υπολογισμού, εξορθολογισμού και ρύθμισης, όλα αυτά συνιστούν το αντικείμενο της πολιτικής διαμάχης. Στο σημείο δηλαδή όπου τέμνονται οι διαφορετικές τεχνικές διακυβέρνησης εκεί γεννιέται η πολιτική.
4 Βλπ. Α. Νεχαμάς: Η τέχνη του βίου, εκδ. Νεφέλη 2001, κυρίως σελ. 11-42 και 215-252.

Αυτόνομη Πρωτοβουλία

foucault.2