66. R.Vaneigem «Από την Άγρια Απεργία στην Γενικευμένη Αυτοδιεύθυνση»

66. r.vaneigem.spectacle.church.07-02-2013

revolution-greg.young«…Οι εφημερίδες, το ραδιόφωνο, η τηλεόραση είναι οι πιο χονδροειδείς φορείς του ψέματος. Όχι μόνον
απομακρύνουν τον καθένα από τα αληθινά προβλήματα – από το «πώς να ζήσουμε καλύτερα;», το οποίο
τίθεται συγκεκριμένα και κάθε ημέρα – αλλά επιπλέον ωθούν κάθε άτομο χωριστά να ταυτιστεί με
προκατασκευασμένες εικόνες, να μπει αφηρημένα στην θέση ενός αρχηγού κράτους, μιας διασημότητας,
ενός δολοφόνου, ενός θύματος, δηλαδή με λίγα λόγια να αντιδράσει σαν να ήταν κάποιος άλλος. Η
κυριαρχία των εικόνων επάνω μας είναι ο θρίαμβος αυτού που δεν είμαστε εμείς και αυτού που
μας διώχνει από τους εαυτούς μας. Είναι ο θρίαμβος αυτού που μας μετατρέπει σε αντικείμενα
προς ταξινόμηση, προς ετικετάρισμα, προς ιεράρχηση σύμφωνα με το σύστημα του γενικευμένου
εμπορεύματος.
Υπάρχει μία γλώσσα στην υπηρεσία της ιεραρχημένης εξουσίας. Δεν βρίσκεται μόνο μέσα στην
ενημέρωση, στην διαφήμιση, στις έτοιμες ιδέες, στις συνήθειες, στις κωδικοποιημένες κινήσεις, αλλά
επίσης σε κάθε γλώσσα που δεν προετοιμάζει την επανάσταση της καθημερινής ζωής, σε κάθε γλώσσα
που δεν μπαίνει στην υπηρεσία των επιθυμιών μας.
Το εμπορευματικό σύστημα επιβάλλει τις αναπαραστάσεις του, τις εικόνες του, τις έννοιές του, την
γλώσσα του, κάθε φορά που εργαζόμαστε γι’ αυτό, δηλαδή τον περισσότερο καιρό. Αυτό το σύνολο ιδεών,
εικόνων, ταυτίσεων, συμπεριφορών, που καθορίζονται από την ανάγκη συσσώρευσης και ανανέωσης του
εμπορεύματος, αποτελεί το ΘΕΑΜΑ όπου ο καθένας παριστάνει αυτό που δεν ζει πραγματικά και ζει
ψεύτικα αυτό που δεν είναι. Γι’ αυτόν τον λόγο, ο ρόλος είναι ένα ζωντανό ψέμα και η επιβίωση μία
ατέρμονη δυσφορία.

Το Θέαμα (ιδεολογίες, κουλτούρα, τέχνη, ρόλοι, εικόνες, αναπαραστάσεις, λέξεις – εμπορεύματα) είναι το
σύνολο των κοινωνικών προτύπων συμπεριφοράς, μέσω των οποίων οι άνθρωποι μπαίνουν στο
εμπορευματικό σύστημα, συμμετέχουν σ’ αυτό ενάντια στους εαυτούς τους και γίνονται ·αντικείμενα
επιβίωσης – εμπορεύματα-, απαρνούμενοι την ευχαρίστηση να ζήσουν πραγματικά για τους εαυτούς τους
και να οικοδομήσουν ελεύθερα την καθημερινή τους ζωή.
Επιβιώνουμε μέσα σε ένα σύνολο εικόνων με τις οποίες μας ωθούν να ταυτιστούμε. Ενεργούμε όλο και
λιγότερο από μόνοι μας και όλο και περισσότερο σε συνάρτηση με αφηρημένα σχήματα που μας
κατευθύνουν σύμφωνα με τους νόμους του εμπορευματικού συστήματος (δηλαδή το κέρδος και την
εξουσία).

Οι ρόλοι ή οι ιδεολογίες μπορεί να είναι ευνοϊκές ή εχθρικές στο κυρίαρχο σύστημα, αλλ’ αυτό δεν έχει
σημασία εφ’ όσον παραμένουν μέσα στο Θέαμα, μέσα στο κυρίαρχο σύστημα. Επαναστατικό είναι
μονάχα αυτό που καταστρέφει το Εμπόρευμα και το Θέαμα.
Κατά συνέπεια έχουμε μπουχτίσει το οργανωμένο ψέμα, την ανεστραμμένη πραγματικότητα, τις
γκριμάτσες που πιθηκίζουν την αληθινή ζωή και που την φτωχαίνουν στο έπακρο. Αγωνιζόμαστε ήδη,
συνειδητά ή όχι, για μία κοινωνία όπου το δικαίωμα πραγματικής επικοινωνίας ανήκει σε όλους… όπου η
οικοδόμηση μίας ζωής γεμάτης ενδιαφέροντα και πάθος εξαφανίζει την ανάγκη να έχουμε έναν ρόλο και να
δίνουμε περισσότερη σημασία στην φαινομενικότητα από το αυθεντικό βίωμα».
(Raoul Vaneigem: «Από την Άγρια Απεργία στην Γενικευμένη Αυτοδιεύθυνση»).

Green, Black and White Movement 1951 by Sir Terry Frost 1915-2003«Το εμπορευματικό σύστημα από-ιεροποιεί και καταστρέφει το θρησκευτικό πνεύμα και γελοιοποιεί τα
φετίχ του (Πάπας, Κοράνι, Βίβλος, Εσταυρωμένος…), αλλά συγχρόνως διατηρεί αυτό το πνεύμα σαν
μία διαρκή προτροπή για να προτιμούν οι άνθρωποι την φαινομενικότητα αντί της
πραγματικότητας, την λύπη αντί της ευχαρίστησης, το θέαμα αντί του βιώματος, την υποταγή αντί
της ελευθερίας, το κυρίαρχο σύστημα αντί των επιθυμιών. Το Θέαμα αποτελεί την καινούργια
θρησκεία και η κουλτούρα αποτελεί το κριτικό του πνεύμα.

Τα θρησκευτικά σύμβολα μαρτυρούν για την σταθερότητα της περιφρόνησης την οποία έδειχναν όλα τα
ιεραρχικά καθεστώτα όλων των εποχών προς τους ανθρώπους. Ας πάρουμε ένα μόνο παράδειγμα, τον
Χριστό:
Όντας στην πρώτη γραμμή των υποκαταστημάτων θείων προϊόντων, οι χριστιανικές εκκλησίες
υιοθέτησαν κάτω από την πίεση της εμπορευματικής διαδικασίας μία διεστραμμένη επίδειξη, η οποία δεν
θα τελειώσει παρά μόνο με την διαπαντός εξαφάνιση της διαφημιστικής της ετικέτας, που δεν είναι άλλη
από τον χαμαιλέοντα Χριστό. Υιός θεού, υιός πόρνης, υιός παρθένας, δημιουργός άρτων και θαυμάτων,
ομοφυλόφιλος και πουριτανός, πολιτικός «αγωνιστής» και μέλος της υπηρεσίας ασφαλείας, κατήγορος και
κατηγορούμενος, δουλευτής και αστροναύτης, δεν υπάρχει κανένας ρόλος που να μην μπορεί να τον
υποδυθεί αυτή η καταπληκτική μαριονέτα. Τον είδαμε σαν έμπορο της στέρησης, σαν διανομέα χαρίτων,
σαν «αβράκωτο», σαν σοσιαλιστή, φασίστα, αντιφασίστα, σταλινικό. Υπήρξε σε όλα τα εμβλήματα, σε όλες
τις σημαίες, σε κάθε αυτοεξευτελισμό, στις δύο πλευρές του ρόπαλου, στις περισσότερες θανατικές
εκτελέσεις, όπου στέκει εξ ίσου καλά στο χέρι του δήμιου όσο και του μελλοθάνατου.
Έχει την τιμητική θέση του μέσα στα αστυνομικά τμήματα, τις φυλακές, τα σχολεία, τα μπορντέλα, τους
στρατώνες, τα πολυκαταστήματα, τις ζώνες του ανταρτοπόλεμου. Χρησίμευσε σαν δείκτης πορείας, σαν
σκιάχτρο για να εξακολουθούν να αναπαύονται οι νεκροί εν ειρήνη και για να εξακολουθούν να μένουν
γονατισμένοι οι ζωντανοί, χρησίμευσε σαν βασανιστήριο και σαν δίαιτα αδυνατίσματος και θα χρησιμεύσει
και ως πλαστικός φαλλός όταν οι έμποροι της αγιοσύνης θα αποφασίσουν κάποτε να αποκαταστήσουν
εμπορικά το αμάρτημα. Ταλαίπωρε Μωάμεθ, ταλαίπωρε Βούδα, ταλαίπωρε Κομφούκιε, θλιβεροί
αντιπρόσωποι ανταγωνιστικών φιρμών χωρίς φαντασία και δυναμισμό, ο Χριστός κερδίζει σε όλα τα
μέτωπα. Ο Ιησούς Χριστός, το σούπερ αφιόνι και ο σούπερ σταρ: όλες οι εικόνες του πουλημένου στον
θεό, μέσα σε μια ρεκλάμα πώλησης του θεού».
(Raoul Vaneigem: «Από την Άγρια Απεργία στην Γενικευμένη Αυτοδιεύθυνση»)

Kurt Schwitters.DasUndbild«Αν, όπως αναφέρει ο βαρώνος Χόλμπαχ, «οι παπάδες της ενορίας, οι ιεροκήρυκες, οι ραββίνοι, οι
ιμάμηδες κ.λπ. απολαμβάνουν το αλάθητο κάθε φορά που υπάρχει ο κίνδυνος να διαψευστούν», τότε δεν
θα πρέπει να ξεχνάει κανείς το γεγονός ότι τα καταφέρνουν άριστα να παρουσιάζονται ως δήθεν μειλίχιοι,
κολακευτικοί και συμφιλιωτικοί σε καιρούς κατά τους οποίους τους έχει αφαιρεθεί η άνεση να καταπιέζουν.
Παραδώστε όμως το κράτος στο Ισλάμ και θα πάρετε αμέσως τους Ταλιμπάν και την Σαρία. Ανεχθείτε
τον χριστιανικό ολοκληρωτισμό, και η Ιερά Εξέταση θα ξαναγεννηθεί, μαζί με την ποινικοποίηση της
βλασφημίας και την προπαγάνδα του «ναταλισμού», που είναι ο προμηθευτής των σφαγών. Ανεχθείτε
τους ραββίνους, και δεν θα πρέπει να νοιώσετε έκπληκτοι όταν το παλαιό ανάθεμα της Εβραϊκής
Θρησκείας εναντίον όλων των μη Ιουδαίων (των «goyim») αναδυθεί εκ νέου: «να σαπίσουν τα κόκαλά
τους!»

Είναι καιρός να το φωνάξουμε ξανά και μάλιστα με μεγάλη ένταση: τίποτα δεν εμποδίζει κάποιον να
εξασκεί μια Θρησκεία, να ασπάζεται μια πεποίθηση, να υπερασπίζεται μια ιδεολογία, αλλά κανείς δεν
δικαιούται να τις επιβάλλει στους άλλους ή – κάτι που είναι ακόμα πιο απαράδεκτo – να κάνει
κατήχηση στα μικρά παιδιά. Όλες οι πεποιθήσεις μπορούν να εκφράζονται ελεύθερα, ακόμα και οι πιο
παρεκκλίνουσες, οι πιο ανόητες, οι πιο αποκρουστικές, οι πιο επαίσχυντες, υπό τη σαφή προϋπόθεση ότι,
διατηρώντας το χαρακτήρα προσωπικών απόψεων, δεν μπορούν να υποχρεώσουν κανένα να τις δεχτεί
ενάντια στην θέλησή του…

Κάθε ελευθερία αυτοαναιρείται από τη στιγμή που δεν απορρέει από μια θέληση για πλήρη ζωή.
Το θρησκευτικό πνεύμα αναβιώνει εκεί όπου διαιωνίζεται η θυσία, η παραίτηση, η ενοχή, το μίσος
για τον εαυτό, ο φόβος της ευχαρίστησης, της αμαρτίας, της εκπλήρωσης, η αλλοίωση της φύσης
και η αδυναμία να γίνουμε πραγματικά ανθρώπινοι. Εκείνοι που επιχείρησαν να καταστρέψουν τις
εξουσιαστικές Θρησκείες μέσω της καταστολής τους, δεν πετύχαιναν πάντοτε, παρά μόνο την αναβίωσή
τους, για τον απλό λόγο ότι το πνεύμα της καταπίεσης είναι κατ’ εξοχήν εκείνο που αναγεννάται από τις
στάχτες του. Οι εξουσιαστικές Θρησκείες τρέφονται από τα πτώματα και έχει γι’ αυτές ελάχιστη σημασία το
γεγονός ότι οι ζωντανοί και οι νεκροί, ανάκατοι στους μαζικούς τάφους τους, είναι αδιαφοροποίητα είτε
μάρτυρες της πίστης τους, είτε θύματα της μισαλλοδοξίας τους. Ο θρησκευτικός ιός θα επανεμφανίζεται
όσο υπάρχουν άνθρωποι που στενάζουν και επιδεικνύουν – λες και είναι κάποιος τίτλος ευγενείας – την
φτώχεια τους, την νοσηρή τους κατάσταση, την εξάρτησή τους, ή μάλλον μια εξέγερση την οποία
αφιερώνουν στην αποτυχία».

(Raoul Vaneigem: «Σχέδια Πτήσης Για την Απελευθέρωση της Γης»).

Αυτόνομη Πρωτοβουλία

Putilov_factory-Petrograd-1917

58. Οι τραπεζίτες το είπαν καθαρά: «ΤΑ ΛΕΦΤΑ Ή ΤΗ ΖΩΗ ΣΑΣ»

58. stop.working.pm.22-10-2012

Οι τραπεζίτες το είπαν καθαρά: «ΤΑ ΛΕΦΤΑ Ή ΤΗ ΖΩΗ ΣΑΣ»

…ΕΝΑ ΤΕΡΑΣΤΙΟ ΠΤΩΧΟΚΟΜΕΊΟ………
reanato.Guttuso«Ενώ η αριστοκρατία του χρήματος έκανε τους νόμους, διεύθυνε το κράτος, είχε στη διάθεση της όλες τις οργανωμένες εξουσίες και με βάση αυτά τα ίδια τα γεγονότα και τον τύπο εξουσίαζε την κοινή γνώμη κι ενώ σε όλες τις σφαίρες από την αυλή ως το ‘καφέ του υποκόσμου’ συνεχιζόταν η ίδια πορνεία, η ίδια ξετσίπωτη απάτη, η ίδια μανία πλουτισμού, όχι με την παραγωγή, αλλά με το επιτήδειο τσέπωμα του πλούτου των άλλων, ξέσπασαν ιδιαίτερα στις κορυφές της αστικής κοινωνίας, και επικράτησαν αχαλίνωτα νοσηρές κι έκλυτες ορέξεις που κάθε στιγμή έρχονταν σε σύγκρουση με τους ίδιους τους αστικούς νόμους».

K. Μαρξ, (Ταξικοί αγώνες στη Γαλλία από το 1848 ως το1850).

«Υπάρχει ταξικός πόλεμος, βέβαια, αλλά είναι η δική μου τάξη, η τάξη των πλουσίων, που τον διεξάγει. Και κερδίζουμε».

Warren E. Buffett

«Αν σταματήσεις να δουλεύεις δεν θα επιβιώσεις – Αν δεν πατήσεις πάνω στον άλλον θα πατήσει αυτός πάνω σου»: Αυτός είναι ο ΕΚΒΙΑΣΜΟΣ της καπιταλιστικής μηχανής που μας κρατά προσαρτημένους στις λειτουργίες της. Αυτή είναι η τετριμμένη υπόδειξη που μας κρατά απομονωμένους και μας απομακρύνει από την προοπτική της ανασύνθεσης της συλλογικής μας δύναμης ως δυνατότητας για την επανοικειοποίηση της ζωής.
Αν δεν διακόψουμε ΤΩΡΑ την προσήλωση στις αέναες καθημερινές μας υποχρεώσεις, πολύ σύντομα θα ξυπνήσουμε σε ένα περιβάλλον υπερ-εντατικοποιημένης ΛΕΗΛΑΣΙΑΣ και ΕΞΑΘΛΙΩΣΗΣ. Αν δεν αντιληφθούμε τον αγώνα έξω από συντεχνιακά συμφέροντα και δειλές διεκδικήσεις, έξω από τους κυρίαρχους διαχωρισμούς-ταυτότητες που μας εμποδίζουν να δούμε την κοινή μας θέση, εάν δεν απορρίψουμε άμεσα το αίσχος του «διαλόγου» και των «διαπραγματεύσεων μεταξύ κοινωνικών.. “εταίρων”», έλληνες και μετανάστες εργάτες θα μας ισοπεδώσουν όλους.
dada.womenΤο πολιτικό σύστημα, βυθισμένο στη διαφθορά και την γενική απαξίωση καταρρέει. Ο ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ, ο λαϊκισμός, η δημαγωγία και ο ρατσισμός της ΑΚΡΟΔΕΞΙΑΣ διαχέεται σαν δηλητήριο σε μικρές δόσεις στο σώμα της κοινωνίας μας. Οι νεο-ΦΑΣΙΣΤΕΣ με τη συνέργεια της αστυνομίας και την ανοχή του Δημάρχου επιδίδονται καθημερινά τις νύχτες σε ένα αιμοβόρο κυνηγητό των μεταναστών προλετάριων της μητρόπολης.
Χιλιάδες απολύσεις- από τη μία πετούν στο δρόμο τον κόσμο και από την άλλη του μοιράζουν… κουβέρτες για να βγάλει τη νύχτα στα σοκάκια της πόλης;! Χιλιάδες συνάνθρωποί μας προστίθενται καθημερινά στις ουρές των συσιτίων ‘ συσίτια δημιουργούνται έως και μέσα στα σχολεία… Έχουν οι εργάτες την ανάγκη της Εκκλησίας και του κάθε δημάρχου για να εκδηλώσουν έμπρακτα την αλληλεγγύη τους;

Το σχέδιο είναι ένα και μοναδικό: η τεράστια πλειοψηφία θα πεταχτεί στην ανεργία ώστε εξαθλιωμένοι αύριο να ζητιανεύουν υπό οποιεσδήποτε συνθήκες, ΓΙΑ ΕΝΑ ΜΕΡΟΚΑΜΑΤΟ ΟΣΟΔΗΠΟΤΕ ΧΑΜΗΛΟ. Όλος ο δημόσιος πλούτος ξεπουλιέται – ‘VIP’ ευρωπαίοι και έλληνες βιομήχανοι/ εφοπλιστές/ τραπεζίτες ΘΑ ΑΓΟΡΑΣΟΥΝ ΤΑ ΠΑΝΤΑ ΓΙΑ ΕΝΑ ΚΟΜΜΑΤΙ ΨΩΜΙ. Ετοιμάζουν οι απατεώνες επενδύσεις σε …μαρίνες και γήπεδα του γκολφ… Θα γίνουμε όλοι δούλοι οικειοθελώς;
Συλλογική απάντηση των εργαζομένων είναι αδιανόητο πλέον να αποτελούν εκτονωτικές μονοήμερες και «συμβολικές» κινητοποιήσεις. Εμείς, έξω και πέρα από τους επίσημους κομματικούς και θεσμικούς φορείς πρέπει να βρούμε τον τρόπο να αναβαθμίσουμε άμεσα τους αγώνες μας.

d.hockney-garrowby_hillΟ μόνος τρόπος να σταματήσει η επίθεση του ξένου και του ελληνικού κεφαλαίου είναι η ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΡΑΛΥΣΗ του ΚΥΚΛΟΥ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ-ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ, η ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΡΑΛΥΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΜΗΧΑΝΙΣΜΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΕΙΘΗΝΙΩΝ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΩΝ προοριζόμενων για καπιταλιστική αξιοποίηση.
Πρόκειται για ΒΑΡΒΑΡΟΤΗΤΑ. ΤΟ ΧΡΕΟΣ ΕΙΝΑΙ ΩΜΟΣ ΕΚΒΙΑΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΜΑΣ

ΓΕΝΙΚΗ ΑΠΕΡΓΙΑ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ
ΟΛΕΣ ΟΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΑ

ΟΛΕΣ ΟΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΡΑΠΕΖΕΣ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ/ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΕΛΕΓΧΟ –

 ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΚΑΤΑΛΑΒΟΥΜΕ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ
ΟΡΙΖΟΝΤΙΕΣ ΔΟΜΕΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΠΑΝΤΟΥ
ΣΤΑΜΑΤΗΣΤΕ ΝΑ ΔΟΥΛΕΥΕΤΕ

Αυτόνομη Πρωτοβουλία

—————————————————————————

To ακόλουθο κείμενο μοιράστηκε στο Βουκουρέστι :
« Γιατί δεν είναι αρκετό να φωνάζεις «Κάτω ο Μπασέσκου», Πρόωρες εκλογές», «Παραιτηθείτε»…
Alan_DavieΕΠΕΙΔΗ ΛΙΤΟΤΗΤΑ ΣΗΜΑΙΝΕΙ:

Ότι η πολιτική (η κυβέρνηση, οι πολιτικοί, τα κόμματα) πλέον εξαρτάται από τις αγορές και το κέρδος και δεν ενδιαφέρεται για το συμφέρον του λαού.

Ότι αυτοί που πρέπει να κάνουν θυσίες «έτσι ώστε όλοι να βγούμε από την κρίση» είναι οι ίδιοι στις πλάτες των οποίων οι πλούσιοι (μεγάλο-επιχειρηματίες και πολιτικοί) έγιναν πλουσιότεροι.

Ότι στα τελευταία 20 χρόνια έχουν ιδιωτικοποιήσει ό,τι μπορούσε να ιδιωτικοποιηθεί και τώρα προσπαθούν να πουλήσουν τα θεμελιώδη δικαιώματά μας: το δικαίωμα στην υγειονομική περίθαλψη και την εκπαίδευση, τις κοινωνικές υπηρεσίες, την ελευθερία της έκφρασης.

Ότι ωθούμαστε να απαρνηθούμε την κοινωνική αλληλεγγύη στο όνομα του καπιταλιστικού ανταγωνισμού και της αποδοτικότητας.

Ένα πρόσχημα για το κράτος προκειμένου να ιδιωτικοποίησει τις δημόσιες υπηρεσίες στο όνομα του κοινού καλού, αλλά στην πραγματικότητα ώστε να επιτρέψει στους πλούσιους να γίνουν ακόμα πλουσιότεροι. Η λιτότητα δεν είναι κάτι που μπορεί να εξαφανιστεί με την αλλαγή ενός προέδρου, αλλά μόνο αν φανταστούμε ένα νέο σύστημα, μια άλλη κοινωνία. ΘΕΛΟΥΜΕ:

Ένα άλλο είδος πολιτικής! Θέλουμε άμεση δημοκρατία! Δεν θέλουμε να εκπροσωπούμαστε, αλλά να συμμετέχουμε στη λήψη των αποφάσεων που μας αφορούν!

Τη δίκαιη και προς το συμφέρον της κοινωνίας κατανομή του δημοσίου χρήματος, όχι για την «ασφάλεια» και τη στρατιωτικοποίηση!

Μια επαναξιολόγηση της έννοιας της πολιτικής και της δημοκρατίας!

Την κοινωνική αλληλεγγύη! Απορρίπτουμε το διασυρμό των φτωχών, των ηλικιωμένων, των «μη παραγωγικών», των «μη αποδοτικών», των Ρομά και όλων όσοι βρίσκονται στο περιθώριο!

Δημόσιο χώρο προσιτό σε όλους, όχι για τους χωροφύλακες και τους διαφημιστές! Θέλουμε να μπορούμε να πραγματοποιούμε συγκεντρώσεις χωρίς να ζητάμε άδεια!
Η Πλατεία του Πανεπιστημίου ανήκει σε εμάς, σε όλους μας! … »

child-poverty-dickens1

55. «Σχολείο, παιδεία, αυτόνομη κοινωνία» (Paris, Lieux Communs)

55. school.crisis.22-10-2012

«Σχολείο, παιδεία, αυτόνομη κοινωνία».

Steen_Havicksz.School_For_Boys_Girls1626-1679Το σχολείο βρίσκεται σε κρίση. Όποιος το αγνοεί αυτό πρέπει να είναι μάλλον τυφλός ή κουφός, δεδομένης της μεγάλης προβολής που έχει λάβει το ζήτημα μέσα από δημοσιεύματα, κοινωνιολογικές μελέτες και εξειδικευμένα περιοδικά: «πτώση του επιπέδου», «τέλος της αυθεντίας», «ανεπαρκή κίνητρα», «βία» κ.λπ. Αυτή η συσσώρευση θεαματικών συμπτωμάτων, τα οποία εκτείνονται σε ολόκληρη την κοινωνία, συντηρεί την απόγνωση και εμποδίζει την κατανόηση των μηχανισμών κατάρρευσης που βρίσκονται επί το έργον. Μπροστά σε αυτήν, οι ψευδοϋπεύθυνοι επιβάλλουν σωρηδόν μέτρα που χειροτερεύουν την κατάσταση: κατασταλτική λογική, περικοπές κονδυλίων, επιχειρηματικού τύπου «αξιολόγηση», παιδαγωγικός επιστημονισμός, πολλαπλασιασμός των εκπαιδευτικών βαθμίδων και των γραφειοκρατικών στιβάδων κ.λπ. Ιστορικά, η εκπαίδευση επιτελεί δύο διακριτές λειτουργίες, που αντιστοιχούν στις δύο θεμελιώδεις τάσεις της Δύσης: διαρκής αύξηση της οικονομικής ισχύος, από τη μεριά, και ατομική και συλλογική χειραφέτηση, από την άλλη.

Η πρώτη λειτουργία, που έχει χαρακτήρα ωφελιμιστικό, συνίσταται στην εκπαίδευση με τη στενή έννοια του όρου: τα παιδιά πρέπει να αποκτήσουν ορισμένες ειδικές γνώσεις που θα τους επιτρέψουν την ένταξη στη σφαίρα της παραγωγής. Η δεύτερη λειτουργία, που θα μπορούσαμε να την ονομάσουμε ανθρωπιστική (ουμανιστική), αποσκοπεί στη γενική πνευματική καλλιέργεια των μαθητών μέσω της εξοικείωσής τους με την πολιτιστική κληρονομιά της εκάστοτε δοσμένης κοινωνίας (με τα μεγάλα λογοτεχνικά, φιλοσοφικά, καλλιτεχνικά κ.λπ. έργα της). Φυσικά η πολιτιστική πλευρά έχει καταλήξει να θεωρείται δευτερεύουσα ενώ στην πραγματικότητα είναι η πρωταρχική: είναι αυτή που επιτρέπει στον καθένα να αναπτύξει τη ιδιαίτερη προσωπικότητά του στους κόλπους της ανθρωπότητας αλλά και ένα είδος πάθους για γνώση γενικώς, το οποίο αποτελεί απαραίτητη βάση ακόμα και για την κατανόηση και την οικοδόμηση εξειδικευμένων γνώσεων. Όμως αυτές οι δύο λειτουργίες, που υποτίθεται ότι επιτελεί το εκπαιδευτικό σύστημα, έχουν πλέον καταστεί αντιφατικές. Η εξειδίκευση της γνώσης και οι ισχυρές πιέσεις που ασκούνται από την οικονομία και τις απαιτήσεις της αγοράς εργασίας υποχρεώνουν το σχολείο να στραφεί κυρίως στον ωφελιμιστικό του ρόλο, περιφρονώντας την ανθρωπιστική πλευρά του. Η αντίφαση αυτή δεν είναι παρά τμήμα της ανθρωπολογικής κρίσης που χαρακτηρίζει το σύνολο των συγχρόνων κοινωνιών: οι αξίες, οι πολιτιστικές μορφές και οι τρόποι ζωής που έως τώρα δομούσαν την κοινωνική ζωή, βρίσκονται σε φάση αποσύνθεσης, υπό την πίεση του συντριπτικού βάρους της μαζικής κουλτούρας και του καταναλωτισμού. Η βαθμιαία εξαφάνιση των ριζοσπαστικών κινημάτων από τη δεκαετία του 1950 και μετά (τόσο των πολιτικών και κοινωνικών όσο και των πολιτιστικών ή διανοητικών) άφησε ελεύθερο το πεδίο στον αχαλίνωτο καπιταλισμό και στο ιδιαίτερό του πολιτιστικό πρότυπο.

August Macke-Red House1914Πώς λοιπόν να προετοιμάσεις τους νέους για την άκρατη αναρρίχηση στις ιεραρχίες της εξουσίας και του χρήματος, επιστρατεύοντας τα πάντα προς αυτόν τον σκοπό και, συγχρόνως, να καλλιεργήσεις τη γνώση για τη γνώση, την κριτική σκέψη, την αγάπη του κοινού αγαθού; Αυτές που κυριαρχούν από εδώ και στο εξής είναι οι «αξίες» της κοινωνίας της κατανάλωσης. Η ύλη που διδάσκεται στα εκπαιδευτικά ιδρύματα φαίνεται, όλο και περισσότερο, σα να μην έχει πια ιδιαίτερη σχέση με αυτό που σκέφτονται και αισθάνονται οι νέοι σήμερα. Το σχολείο μεταμορφώνεται σε στείρα υποχρέωση αποστήθισης «νεκρών» γνώσεων, που θα ξεχασθούν μετά την αποφοίτηση. Οι ίδιες οι συνθήκες μέσα στις οποίες μεγάλωσαν και γαλουχήθηκαν οι εκπαιδευτικοί έχουν αλλάξει βαθιά: η αυθεντία τους, η οποία δε μπορεί να βασίζεται παρά στο πάθος τους για τη γνώση, στον εμπλουτισμό της και τη μετάδοσή της, υποσκάπτεται από όλες τις μεριές, ακόμη κι από τα μέσα, συνοδεύοντας, έτσι, τη γενικότερη επιδείνωση των συνθηκών άσκησης του επαγγέλματος του εκπαιδευτικού.

Μέσα σε αυτά τα πλαίσια, το σχολείο δυσκολεύεται να μεταδώσει κάποια πολιτιστική κληρονομιά στους μαθητές του, καθώς αυτή η τελευταία φαντάζει εντελώς εκτός του πεδίου των καθημερινών ενασχολήσεων και και των τρόπων σκέψης τους. Τελικά δεν απαιτούνται υπερβολικά πολλά από το σχολείο, όπως συνήθως λέγεται· απαιτείται, μάλλον, κάτι που έχει καταστεί αδύνατο, δεδομένου ότι, κατά κάποιον τρόπο, η «επίσημη» ιδεολογία των κοινωνιών μας είναι πλέον η μαζική κουλτούρα που μεταδίδεται από την τηλεόραση και τις νέες τεχνολογίες. Οι αρετές που, μέχρις ενός βαθμού, κατάφερε να προωθήσει το λαϊκό, ρεπουμπλικανικό σχολείο έχουν πλέον πλήρως παραμορφωθεί: το κριτικό πνεύμα έχει μετατραπεί σε κυνισμό, η απελευθέρωση από τη θρησκεία σε άλλοθι για την εμπέδωση της πνευματικής εκρίζωσης, η εγκυκλοπαιδική προοπτική σε επαγγελματικού τύπου πολυπραγμοσύνη, η υποχρεωτική και δωρεάν παιδεία σε αυθαίρετο και σωφρονιστικό καταναγκασμό… Η εκπαίδευση δε θεωρείται πλέον παράγοντας προσωπικής αυτο-εκπλήρωσης.

Οι ανυπολόγιστες συνέπειες μιας τέτοιας πολιτιστικής ανατροπής διαφαίνονται ακόμα και στο πεδίο της αυστηρά ωφελιμιστικής λειτουργίας της εκπαίδευσης: δεν τίθεται πλέον θέμα εκμάθησης ενός επαγγέλματος -μιας «τέχνης»-, που απαιτεί γνώσεις και ικανότητες και του οποίου η κατοχή λειτουργεί ως πηγή μιας συλλογικής και ατομικής υπερηφάνειας· πρόκειται, αντίθετα, όλο και περισσότερο, για την προετοιμασία προς την αναζήτηση μιας προσωρινής θέσης εργασίας μέσα σε μια ανταγωνιστική αγορά, χωρίς άλλο νόημα πλην της παροχής ενός άμεσα καταναλώσιμου εισοδήματος. Ολόκληρη η κοινωνία, συμπεριλαμβανομένων και των εκπαιδευτικών, δίνει το παράδειγμα της υποταγής σε αυτόν τον κλιματισμένο εφιάλτη της κατανάλωσης ως αυτοσκοπού. Το γεγονός ότι τίποτε πια, σταδιακά, δεν έχει νόημα για κανέναν μέσα στις σύγχρονες κοινωνίες, καθιστά αδύνατη κάθε πραγματική παιδεία. Δεν είναι τόσο ότι η το σχολείο δεν τα πάει καλά: μάλλον η ίδια η κοινωνία δείχνει να μην «τραβάει», γενικώς. Η παιδεία του ανθρώπου δεν είναι προϊόν συγκεκριμένων εξειδικευμένων, εκπαιδευτικών θεσμών αλλά όλων των θεσμών, όλοκληρου του κοινωνικού ιστού και προωθείται μέσα από το σύνολο των σχέσεων που συνάπτουν οι άνθρωποι μεταξύ τους αλλά και με τη φύση.

Είτε το θέλει είτε όχι, ολόκληρη η συλλογικότητα είναι επιφορτισμένη με την κοινωνικοποίηση των «νεοφερμένων», μεταδίδοντάς τους αξίες, γνώμονες, ήθη και πολιτιστικές πρακτικές. Σε όλες τις ανθρώπινες κοινωνίες, με ή χωρίς σχολείο, η παιδεία επιτελείται στην καθημερινή ζωή του ατόμου (οικογένειες πολλών γενεών, ζωή του χωριού, συντεχνίες, εκκλησία, θέατρο, θεάματα, δημοτικά τραγούδια, λαϊκά άσματα και μύθοι, γιορτές, συνδικάτα, πολιτικές κινητοποιήσεις κ.λπ.). Αυτή η «άτυπη» παιδεία αποτελούσε τη βάση για μια πρωτογενή κοινωνικότητα, για μια καθημερινή και κοινή ευπρέπεια, που ενσωμάτωνε χειρονομίες, εκφράσεις, κοινωνικές συμβάσεις και χαρακτήριζε τη συλλογική ζωή. Τι μεταδίδουν, όμως, σήμερα ο καταιγισμός των μέσων ενημέρωσης, ο γεμάτος αυτοκίνητα δρόμος, η ερημωμένη συνοικία; Τι διδάσκουν τα αστραφτερά περιοδικά, η διαφημιστική χυδαιότητα, τα ανώνυμα φάστφουντ, οι αριβίστες «καλλιτέχνες» του σταρ σύστεμ, τα μηδενιστικά πολιτικά σχήματα; Συσκευασμένη από πανίσχυρα εμπορευματικά συμφέροντα, αυτή η γυαλιστερή παιδεία, θλιβερή και επιφανειακή, το μόνο που μπορεί να παράγει είναι ένας είδος προσωπικότητες ανήσυχης, αριβίστριας και -συνάμα- καταθλιπτικής, τη στιγμή που η ανθρωπότητα έχει περισσότερο από ποτέ ανάγκη από όλες της τις πνευματικές ικανότητες.

edgar.degas-concordeΤο πραγματικό πρόβλημα, που αποκαλύπτεται μέσω της «κρίσης» του σχολείου, είναι η γενική κατεύθυνση του πολιτισμού μας. Τα ολοκληρωτικά επεισόδια του 20ού αιώνα δεν υπέσκαψαν μόνο τη νομιμότητα κάθε ανεξέλεγκτης ιεραρχικής εξουσίας αλλά και την πίστη στις υποτιθέμενες αρετές του πολιτισμού απέναντι στη βαρβαρότητα. Τα κινήματα αμφισβήτησης, από την άλλη πλευρά, υπονόμευσαν ανοιχτά και στα μάτια όλων, μικρών και μεγάλων, τις ορθολογικές αιτιολογήσεις της αλλοτρίωσης, της αδικίας και της ανισότητας, που βασιλεύουν παντού, δίχως όμως, μέσω αυτής της υπονόμευσης, να επιτευχθεί μια ανανέωση της συλλογικής προοπτικής. Χιλιόχρονοι πολιτισμοί βρίσκονται μαζικά αντιμέτωποι, αβέβαιοι για την ταυτότητά τους, τις ρίζες τους, τα προτάγματά τους. Οι οικολογικές καταστροφές, παρούσες και μέλλουσες, ανατρέπουν τις κατηγορίες σκέψης και τις συσσωρευμένες γνώσεις αιώνων. Οι νέες τεχνολογίες εισβάλλουν σε όλες τις πτυχές της ζωής, σαν νέες πυθίες που μεταμορφώνουν ριζικά την καθημερινή μας σχέση με τη γνώση, την εξουσία, τη ζωή…

Χωρίς αμφιβολία, τα πολιτιστικά μας πλαίσια, οι γνώσεις μας, οι υπάρξεις μας έχουν αποσυνδεθεί όσο ποτέ άλλοτε από τις απαιτήσεις της εποχής μας, ενώ αυτό που, ουσιαστικά, μας χρειάζεται είναι μια εκ βάθρων αναδιάρθρωση. Αναμφίβολα, επίσης, όσο η κατάσταση χειροτερεύει, ζητάμε, όσο ποτέ άλλοτε, σα να είμασταν παιδιά, να ασχοληθούν κάποιοι άλλοι με τα προβλήματα -οι πολιτικοί, οι ειδήμονες, οι τεχνοκράτες, οι ειδικοί-, ούτως ώστε εμείς να οχυρωθούμε στον χάρτινο πύργο της ιδιωτικής ζωής. Ο κόσμος των υπεύθυνων ενηλίκων μοιάζει να έχει αποσυρθεί σιωπηρά -γιατί λοιπόν μας εκπλήσσει η διαπίστωση πως ο κόσμος των παιδιών προκαλεί θόρυβο και υστερία; Η εκπαίδευση των νέων γενεών εδώ και αρκετές δεκαετίες αποτελεί χειροπιαστό παράδειγμα αυτής της γενικευμένης παραίτησης που χαρακτηρίζει όλες τις τάξεις, τα επαγγέλματα και τους τομείς της κοινωνίας… Οι αντιδραστικοί πειρασμοί που αποσκοπούν στην «αποκατάσταση της τάξης» δεν μπορούν να δουν τις αιτίες της παρακμής κι έτσι απλώς τη συνοδεύουν, αποκρύπτοντας τη μοναδική ελπίδα: μια επανοικειοποίηση, από ολόκληρο τον πληθυσμό, του νοήματος της συλλογικής ζωής. Αυτός ο ριζικός αυτο-μετασχηματισμός θα μας επέτρεπε να αντιμετωπίσουμε τα καίρια προβλήματα της εποχής, μέσω της επανίδρυσης μιας πραγματικής δημοκρατίας, που δε θα είναι η εξουσία γραφειοκρατικών στρωμάτων, φρατριών από ειδήμονες και πολιτικών μαφιών -δηλαδή, με άλλα λόγια, η εξουσία της ολιγαρχίας που κυριαρχεί σήμερα αποκλειστικά και μόνο για την προάσπιση των συμφερόντων της.

friedensreich-hundertwasserΗ συμμετοχή όλων στις κοινές υποθέσεις, στη διαμόρφωση της πορείας της κοινωνίας, είναι απαραίτητη προϋπόθεση για τη δημιουργία ανθρωπίνων όντων που θα είναι υπεύθυνα για τις πράξεις τους, το λόγο και τους πόθους τους. Ταυτόχρονα απαιτεί την εγκαθίδρυση ενός νέου τύπου σχέσεων με την εργασία, την εξουσία, τη γνώση. Μια τέτοια ρήξη συνεπάγεται την αναβίωση των καλύτερων στοιχείων της συλλογικής μας ιστορίας όπως επίσης και την επανασύνδεση μας με μια παιδαγωγική σκέψη και πρακτική άξια του ονόματός της. Για μας, το σχολείο δε μπορεί να έχει νόημα παρά αν στοχεύει στην ατομική και συλλογική αυτονομία. Αυτό σημαίνει ότι θεσπίζουμε, επεξεργαζόμαστε, εφαρμόζουμε και αλλάζουμε τον κοινό νόμο μέσα από τη μεγαλύτερη δυνατή συμμετοχή: αν η πραγματική δημοκρατία έγκειται στη διαβούλευση του λαού που συναθροίζεται μέσα από συνελεύσεις, τότε η πραγματική εκπαίδευση δε μπορεί παρά να συνεπάγεται ένα μοντέλο λειτουργίας βασισμένο σε συνελεύσεις όπου συμμετέχουν καθηγητές, μαθητές, εκπαιδευτικό προσωπικό, τεχνικοί κ.λπ., με καθορισμένους κανόνες (δικαίωμα βέτο των ενηλίκων, αρμοδιότητες κ.λπ.). Ομοίως, οι παιδαγωγικές σχέσεις πρέπει να βασίζονται στην επιθυμία μάθησης και διδασκαλίας, που πρέπει να υποκινηθεί, να διατυπωθεί και να πραγματοποιηθεί.

Ο ανταγωνισμός, η «επιτυχία», ο κονφορμισμός δεν μπορούν να αποτελούν εκπαιδευτικά κίνητρα: η προώθηση, χωρίς αυταπάτες και ωραιοποιήσεις, της βούλησής μας να συμμετάσχουμε στην ανθρώπινη περιπέτεια είναι ο μοναδικός φορέας κάθε αληθινής ύπαρξης. Τέλος, η προετοιμασία των νέων γενεών για τις μελλοντικές προκλήσεις, η μετάδοση των ανεκτίμητων κτημάτων των περασμένων χιλιετηρίδων, είναι έργο που απαιτεί από τον λειτουργό πραγματική δυνατότητα αυτόνομης σκέψης και πράξης. Μακριά από την αριστερή ή και μια ορισμένη αναρχική δημαγωγία που συμβαδίζουν πλέον, εκ των πραγμάτων, με το γραφειοκρατικό αυταρχισμό, πρόκειται για μια κριτική επιστροφή στην πρακτική του παιδαγωγού, για μια δίχως τέλος διερώτηση πάνω στη σκέψη του και την τεράστια ευθύνη που συνεπάγεται η αποδοχή, η αγάπη και ο μετασχηματισμός του κόσμου μέσα στον οποίο ζούμε.

Το κείμενο είναι μετάφραση από μπροσούρα που δώθηκε σε μαθητκές διαδηλώσεις στο Παρίσι σε 4.000 αντίτυπα από την Πολιτική Ομάδα Lieux Communs (Κοινοί Τόποι)

http://www.magmaweb.fr/spip/spip.php?article448

Αυτόνομη Πρωτοβουλία

univ.columbia.1968

40. ΥΠΟΘΕΣΗ ΠΕΡΙ ΥΠΑΡΞΗΣ ΘΕΟΥ – δημοκρατία, ετερονομία

40. M.Bakunin.Castoriadis.pm.30-10-2012

– ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΘΕΣΗ ΠΕΡΙ ΥΠΑΡΞΗΣ ΘΕΟΥ – τη δημοκρατία την ετερονομία…
andy_warhol_bergman.nun«…Υπάρχει αυτή η αντίφαση. Θέλουν το Θεό αλλά θέλουν και την ανθρωπότητα.
Επιμένουν να συνενώνουν δύο όρους που, μόλις χωριστούν, δεν μπορούν πια να συναντηθούν παρά μόνο
για ν’αλληλοκαταστραφούν.
Λένε με μια ανάσα : «Ο Θεός και η ελευθερία του ανθρώπου», «ο Θεός και η αξιοπρέπεια και η δικαιοσύνη
και η αδελφότητα και η ευημερία των ανθρώπων» χωρίς να νοιαστούν για τη μοιραία λογική, σύμφωνα με την
οποία, αν υπάρχει Θεός, αναγκαστικά είναι ο αιώνιος, ο ανώτατος, ο απόλυτος αφέντης και αν ο αφέντης
αυτός υπάρχει, τότε ο άνθρωπος είναι σκλάβος.
Αλλά, αν είναι σκλάβος, τότε δεν είναι προσιτή γι’αυτόν ούτε η δικαιοσύνη, ούτε η φιλοσοφία, ούτε η
αδελφότητα, ούτε η ευημερία. Μάταια και αντίθετα από κάθε λογική και κάθε ιστορική εμπειρία, θα
παρουσιάσουν το Θεό τους διαπνεόμενο από την πιο τρυφερή αγάπη για την ανθρώπινη ελευθερία.
Ένας αφέντης, ό,τι και αν κάνει, όσο φιλελεύθερος και αν θέλει να φανεί, παραμένει πάντα αφέντης και η
ύπαρξή του αναγκαστικά σημαίνει δουλεία για όλους εκείνους που βρίσκονται κάτω από αυτόν. Έτσι, εάν
υπήρχε Θεός, ένας μόνο τρόπος θα υπήρχε για να εξυπηρετήσει την ανθρώπινη ελευθερία, να έπαυε να
υπάρχει.

Επειδή αγαπώ και επιθυμώ βαθιά την ανθρώπινη ελευθερία και τη θεωρώ σαν απόλυτη προυπόθεση
για κάθε τί που λατρεύουμε και σεβόμαστε στην ανθρωπότητα, αντιστρέφω τη φράση του Βολταίρου και
λέω πως, αν ο Θεός υπήρχε πραγματικά, θα έπρεπε να τον εξαφανίσουμε (…)».
«…ο άνθρωπος αποδίδει στο Θεό όλες τις ιδιότητες, τις δυνάμεις και τις αρετές που διαδοχικά
ανακαλύπτει μέσα ή έξω από αυτόν.(…) ο Θεός είναι [σαν ανώτατο όν] απόλυτα κενός από κάθε προσδιορισμό
και κάθε περιεχόμενο, είναι γυμνός, ένα τίποτα, όπως το μηδέν. (…) στη θρησκευτική όμως φαντασία του
εμφανίζεται σαν άρχοντας και Κύριος.
Συνεπάγεται, λοιπόν, ότι ο Θεός είναι ο απόλυτος σκυλευτής και ότι, επειδή ο ανθρωπομορφισμός είναι η
ίδια η ουσία κάθε θρησκείας, ο ουρανός, που θεωρείται η κατοικία των αθάνατων Θεών, δεν είναι τίποτα
άλλο από έναν άπιστο καθρέφτη που αντανακλά στον θρησκευόμενο άνθρωπο την ίδια την εικόνα του
αντεστραμμένη και εξογκωμένη (…)».

nesterov«…Ο Χριστιανισμός είναι η πιο αντιπροσωπευτική Θρησκεία, επειδή ακριβώς παρουσιάζει και
φανερώνει, σ’όλη την έκτασή της, τη φύση, την καθαρή ουσία κάθε θρησκευτικού συστήματος που είναι η
πτώχευση, η υποδούλωση και η εκμηδένιση της ανθρωπότητας προς όφελος της θεότητας.
Εφόσον ο Θεός είναι το παν, ο πραγματικός κόσμος και ο άνθρωπος δεν είναι τίποτα. Εφόσον ο Θεός
είναι η αλήθεια, η δικαιοσύνη, το αγαθό, η δύναμη και η ζωή, ο άνθρωπος είναι το ψέμα, η αδικία, το
κακό, η ασχήμια, η αδυναμία και ο θάνατος. Εφόσον ο Θεός είναι ο Κύριος, ο άνθρωπος είναι ο σκλάβος.
Ανίκανος να βρεί μέσα από τον ίδιο του τον εαυτό τη δικαιοσύνη, την αλήθεια και την αιώνια ζωή, δεν μπορεί
να φθάσει εκεί παρά μόνο με τη θεία αποκάλυψη.
Αλλά όποιος λέει αποκάλυψη, εννοεί μεσσίες, προφήτες, ιερείς και νομοθέτες που
αποκαλύπτουνεμπνεόμενοι από τον ίδιο τον Θεό. Και αυτοί εδώ, αφού αναγνωριστούν σαν αντιπρόσωποι του
Θεού πάνω στη Γη, σαν άγιοι διδάσκαλοι της ανθρωπότητας, προορισμένοι από τον ίδιο το Θεό να την
κατευθύνουν στο δρόμο της σωτηρίας, πρέπει αναγκαστικά να ασκούν απόλυτη εξουσία. Όλοι οι άνθρωποι
τους οφείλουν μια παθητική και απεριόριστη υποταγή. Γιατί απέναντι στη θεική Λογική δεν υπάρχει
ανθρώπινη λογική που να μπορεί να της εναντιωθεί, ούτε επίγεια δικαιοσύνη ενάντια στη δικαιοσύνη του
Θεού. Αφού οι άνθρωποι είναι σκλάβοι του Θεού, πρέπει να είναι και σκλάβοι της Εκκλησίας και του Κράτους,
εφόσον αυτό καθαγιάζεται από την Εκκλησία (…).

Ανεξάρτητα λοιπόν από το αν αυτό δυσαρεστεί τους μεταφυσικούς και τους θρησκευόμενους ιδεαλιστές,
φιλοσόφους, πολιτικούς ή ποιητές, η ιδέα του Θεού σημαίνει την απάρνηση της ανθρώπινης λογικής και
δικαιοσύνης ‘ είναι η πιο αποφασιστική απάρνηση της ανθρώπινης ελευθερίας και αναγκαστικά καταλήγει στη
δουλεία των ανθρώπων, τόσο στη θεωρία όσο και στην πρακτική (…).

delatourΑν υπάρχει Θεός, ο άνθρωπος είναι σκλάβος. Ο άνθρωπος όμως μπορεί και πρέπει να είναι ελεύθερος.
Λοιπόν, δεν υπάρχει Θεός. Προκαλώ οποιονδήποτε να βγεί από τον κύκλο αυτό και να διαλέξει».
«…Η αληθινή, πραγματική αγάπη, έκφραση μιας αμοιβαίας και σταθερής ανάγκης, δεν
μπορεί να υπάρξει παρά μόνο μεταξύ ίσων. Η αγάπη του ανώτερου για τον κατώτερο είναι η εκμηδένιση, η
καταπίεση, η περιφρόνηση, είναι ο εγωισμός, η αλαζονεία, η ματαιοδοξία που θριαμβεύουν μέσα στο αίσθημα
του μεγαλείου που θεμελιώνεται πάνω στην ταπέινωση του άλλου. Η αγάπη του κατώτερου για τον ανώτερο
είναι ο εξευτελισμός, ο φόβος και οι ελπίδες του σκλάβου που περιμένει από τον αφέντη του την ευτυχία ή την
δυστυχία.
Τέτοιος είναι ο χαρακτήρας αυτής της υποτιθέμενης αγάπης του Θεού για τους ανθρώπους και των
ανθρώπων για τον Θεό. Είναι ο δεσποτισμός του ενός και η δουλεία του άλλου». (M.Bakunin)

—————————————————-

Ο όρος  δ η μ ο κ ρ α τ ί α  έχει εκπορνευθεί στον δυτικό κόσμο μας. Ετυμολογικά : το ‘κράτος του
δήμου’, η εξουσία του λαού, εγκεγραμμένη στα συντάγματα των δυτικών χωρών με το όνομα της λαϊκής
κυριαρχίας. Αφήνοντας κατά μέρος την υποκρισία αυτής της φράσης, ας στηριχτούμε στο γράμμα της.
Ο  λ α ό ς  ε ί ν α ι  κ υ ρ ί α ρ χ ο ς, δηλαδή ο λαός κάνει τους νόμους και τον Νόμο, η κοινωνία κάνει
τους θεσμούς της και τον θεσμό της, είναι α υ τ ό ν ο μ η, α υ τ ο θ ε σ μ ί ζ ε τ α ι φανερά και ρητά, η
ίδια θέτει τους κανόνες της, τις αξίες της, τις σημασίες της (Κ.Καστοριάδης). Αυτή η αυτονομία ή αυτή η
ελευθερία, η οποία και συνεπάγεται και πρϋποθέτει την αυτονομία ή την ελευθερία των ατόμων και είναι
ταυτοχρόνως αδύνατη χωρίς αυτην την τελευταία πρέπει να αποτελεί κεντρικό στόχο του πολιτικού μας
προτάγματος. Αλλά αυτή η αυτονομία, σε τελευταία ανάλυση, στηρίζεται απάνω στον συλλογικό νόμο.
Η πραγματική α τ ο μ ι κ ή  ε λ ε υ θ ε ρ ί α, όχι η φιλοσοφική ή η ψυχική αλλά η ελευθερία που μπορούμε
να πραγματώσουμε μέσα στην ατομική μας ζωή και στην κοινωνική μας πράξη, πρέπει να είναι αντικείμενο
απόφασης και κατοχύρωσης από ένα νόμο που κανένα άτομο δεν θα μπορούσε μόνο του ούτε να θέσει
ούτε να κυρώσει. Και μέσα στο πλαίσιο αυτού του νόμου το άτομο μπορεί με την σειρά του να προσδιορίσει
και να ορίσει τους κανόνες, τις αξίες, τις σημασίες, πάνω στους οποίους και με τους οποίους θα προσπαθήσει
να διατάξει τη δική του ζωή και να της δώσει ένα νόημα.

Illarion_Easter.russiaΑυτή η αυτονομία, αυτή η ρητή αυτοθέσμιση, που
αναδύεται για πρώτη φορά στις ε λ λ η ν ι κ έ ς δημοκρατικές πόλεις, σημειώνει τη ρήξη που συνεπάγεται η
δημιουργία της δημοκρατίας με όλα τα προηγούμενα κοινωνικο – ιστορικά καθεστώτα, που είναι καθεστώτα
μιας θεσμισμένης  ε τ ε ρ ο ν ο μ ί α ς : σ’ αυτά, δηλαδή, πηγή και θεμέλιο του νόμου, κάθε κανόνα, κάθε αξίας
και κάθε σημασίας, τίθενται ως υπερβατικά σε σχέση με την κοινωνία. Είτε υπερβατικά με μιαν απόλυτη
έννοια, όπως στις μονοθεϊστικές κοινωνίες, είτε υπερβατικά σχετικά με την πραγματικότητα της ζωντανής
κοινωνίας, όπως αυτό γίνεται στις πρωτόγονες κοινωνίες , σ’ αυτές που στηρίζουν την θέσμισή τους πάνω σε
μύθους. Αυτή η ετερονομία , συμβαδίζει, με την π ε ρ ί φ ρ α ξ η της σ η μ α σ ί α ς. Δηλαδή ο λόγος του Θεού
ή οι διατάξεις που έθεσαν οι πρόγονοί μας είναι ασυζήτητοι και έχουν καθοριστεί μια φορά για πάντα. Αυτό
στις ετερόνομες κοινωνίες ισχύει επίσης για τα άτομα. Το νόημα της ζωής τους είναι δοσμένο, κανονισμένο εκ
των προτέρων, επομένως εγγυημένο. Καμία αμφισβήτηση των θεσμών, καμία αμφιβολία πάνω στις αξίες,
στο θεμιτό των πράξεων. Συνεπάγεται λοιπόν ότι όχι μόνο το φιλοσοφικό ή το πολιτικό ερώτημα, αλλά και το
ζήτημα το αισθητικό ή το πρόβλημα το ηθικό είναι επίσης κλεισμένο εκ των προτέρων. Αυτό που πρέπει να
κάνει κανείς σε κάθε περίσταση υπαγορεύεται, χωρίς δυνατή έφεση από το νόμο και τους συλλογικούς
κανόνες.

Τα έργα αυτών των ετερόνομων κοινωνιών βρίσκονται πάντα μέσα στον ορίζοντα των θεσμισμένων
φ α ν τ α σ ι α κ ώ ν σημασιών, είναι πάντα, σε τελευταία ανάλυση, συντεταγμένα με το θείο, με το ιερό,
με το άγιο, είτε τα πάρουμε απλώς είτε ως πολιτικά, και αυτά έργα ενισχύουν τις θεσμισμένες σημασίες. Το
κοινό τους βρίσκει μέσα σ’ αυτά την επιβεβαίωση και τον εκθειασμό των δικών του σημασιών και των δικών
του αξιών, που είναι απλώς οι συλλογικές και παραδοσιακές αξίες.
Το σημείο επαφής της φιλοσοφίας με την δημοκρατία : δεν υπάρχει σημασία στο ε ί ν α ι σαν κρυμμένος
θησαυρός που πρέπει να εξευρεθεί, ούτε μέσα στον κόσμο, ούτε μέσα στην ιστορία, ούτε μέσα στην προσωπική
μας ζωή, αλλά ε μ ε ί ς δημιουργούμε την σημασία και το νόημα πάνω στη βάση αυτού που δεν έχει βάση,
στηριζόμενοι στο απύθμενο, και μ’ αυτόν τον τρόπο εμείς δίνουμε μορφή στο χάος, με την σκέψη μας, με την
πράξη μας, με τα έργα μας, και συνεπώς αυτή η σημασία δεν έχει καμιά εγγύηση που να της είναι εξωτερική.

Αυτόνομη Πρωτοβουλία

churchworshippers

14. Κ.Καστοριάδης – θεωρία και «ιστορικοί νόμοι»

14. C.Castoriadis.Theory.History.Laws.pm

………ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ «ΝΟΜΟΙ»………….

russian-constr2Η θέση που προκύπτει απ’ τα γραπτά του Μάρξ, έγραφε ο Κ.Καστοριάδης, είναι ότι υ π ά ρ χ ε ι μια “α λ η θ ι ν ή θεωρία”
(η γενική “θεωρία της ιστορίας”) ‘ η “θεωρία” αυτή κατ’ ανάγκην στηρίζεται πάνω σε μια μεταφυσική. Αυτή η θεωρία
“ανακαλύπτει” μέσα στην κοινωνικο – ιστορική πραγματικότητα ορισμένους αυστηρούς καθοριστικούς “νόμους” (σε σχέση
με την οικονομία) που αφορούν από την μια μεριά, την εξέλιξη της ιστορίας – είναι το σχήμα του ‘ιστορικού ντετερμινισμού’
: αναγκαία εξέλιξη της τεχνικής, που οδηγεί σε αναγκαίες μεταβολές των παραγωγικών σχέσεων, που οδηγούν σε αναγκαίες
μεταβολές του κοινωνικού ‘εποικοδομήματος’ ‘ από την άλλη μεριά αυτοί οι νόμοι διέπουν ταυτόχρονα την λειτουργία κάθε
δοσμένης κοινωνίας : η φύση της εκάστοτε τεχνικο-οικονομικής υποδομής καθορίζει το «κοινωνικό εποικοδόμημα».
Για τον Καστοριάδη ΑΥΤΟΙ ΟΙ “ΝΟΜΟΙ” ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΠΟΤΕ ΝΟΜΟΙ ‘ το πολύ, ανταποκρίνονταν σε επιμέρους
τάσεις της καπιταλιστικής οικονομίας που θά πραγματοποιούνταν εάν η εργατική τάξη έμενε απόλυτα παθητική, απλό
αντικείμενο εκμετάλλευσης. Αυτή την μετατροπή προσπαθεί ο καπιταλισμός να πραγματοποιήσει χωρίς να το πετυχαίνει.
Η ανάλυση της καπιταλιστικής οικονομίας σαν καθορισμένης από “αντικειμενικούς νόμους”, συνεπώς ανεξάρτητης απ’ την
δράση (την κοινωνική) των ανθρώπων, είναι υποχρεωμένη να αγνοήσει την πάλη των τάξεων ‘ ένα εμπόρευμα δεν μπορεί να
“δρά” για να μεταβάλλει την ανταλλακτική του αξία..

“Αντικειμενικοί νόμοι” που εγγυώνται μια “αντικειμενική κρίση” του καπιταλιστικού συστήματος ‘ και “νόμοι” που
εγγυώνται την εξέλιξη της κοινωνικής διαφοροποίησης, την εξαφάνιση των μέσων στρωμάτων, την προλεταριοποίηση της
πλειοψηφίας του πληθυσμού ‘ και “ΝΟΜΟΙ” ΠΟΥ ΕΓΓΥΩΝΤΑΙ ΟΤΙ Η ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΤΑΞΗ ΕΙΝΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΜΕΝΗ ΑΠΟ
ΤΟ «ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΤΗΣ ΕΙΝΑΙ» ΝΑ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙ ΚΑΤΑ ΤΡΟΠΟ ΚΑΘΟΡΙΣΜΕΝΟ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ : ΝΑ
ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΗΣΕΙ ΚΑΙ ΤΕΛΙΚΑ ΝΑ ΕΓΚΑΘΙΔΡΥΣΕΙ ΤΟΝ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ.. ΠΩΣ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΟΜΩΣ ΝΑ
ΞΕΡΟΥΜΕ ΟΤΙ ΘΑ ΚΑΝΕΙ ΑΥΤΟ ΚΑΙ ΟΧΙ ΚΑΤΙ ΑΛΛΟ;; Η θεωρία εγγυάται τους νόμους και αυτοί με την σειρά τους
όλα τα υπόλοιπα… ‘ αλλά ..ΠΟΙΟΣ ΕΓΓΥΑΤΑΙ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ;

alexandrov-WealΣτο φιλοσοφικό επίπεδο την θεωρία την εγγυάται η θεωρία – δηλαδή η θεωρία εγγυάται τον εαυτό της. Υπάρχει μια ουσία
της κοινωνίας – ιστορίας ‘ αυτή η ουσία είναι καθορισμένη (πράγμα που σημαίνει, επίσης, λογική). Ο καθορισμός αυτός
διαρθρώνεται μέσα σε νόμους, κατ’ ανάγκην άχρονους, που διέπουν διηνεκώς ένα ιστορικό “υλικό”, που βέβαια
μεταβάλλεται φαινομενικά, αλλά ουσιαστικά μένει αναλλοίωτο εφόσον είναι καθορισμένο. Αυτήν την ουσία ο θεωρός την
θεωρεί – την βλέπει, κατά ένα ή άλλο τρόπο (γνωρίζουμε πως κάθε “λογική” ή “επιστημονική” απόδειξη προϋποθέτει κάτι
που δεν μπορεί να είναι αντικείμενο απόδειξης).

Απ’ την στιγμή που η θεωρία παίρνει μια “πραγματική”, κοινωνικο-ιστορική ύπαρξη, την εκπροσωπούν ορισμένοι
άνθρωποι. Εδώ πρόκειται για μια θεωρία της κοινωνίας που καλεί σε επανάσταση, καταλήγει σ’ ένα πολιτικό πρόγραμμα κλπ.
Γρήγορα όμως ΟΔΗΓΟΥΜΑΣΤΕ ΣΤΗ ‘Θ Ε Σ Μ Ο Π Ο Ι Η Σ Η ΤΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ’. ΤΟ ΚΟΜΜΑ ΕΓΓΥΑΤΑΙ ΤΗΝ
ΑΛΗΘΕΙΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ, ΚΑΙ Η ΑΠΟΛΥΤΗ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ ΤΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ ΕΓΓΥΑΤΑΙ ΤΗΝ ΑΠΟΛΥΤΗ
ΑΛΗΘΕΙΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ. Με αυτό το τρόπο η θεωρία συγκαλύπτει την δημιουργία μιας νέας εκμεταλλευτικής
κοινωνίας. Οι εκπρόσωποι της “αληθινής” θεωρίας λαμβάνουν το δικαίωμα να κρίνουν, να αποφασίζουν, να διευθύνουν, να
κυριαρχούν. Οι όποιες παραχωρήσεις (σ’ αυτούς που δεν έχουν “καταλάβει” ακόμα) είναι “παιδαγωγικού” χαρακτήρα…
Οι άνθρωποι αγωνίζονται ενάντια στην θεσμισμένη κοινωνική οργάνωση, ενάντια στους θεσμούς, ενάντια στις σημασίες
που αυτοί οι θεσμοί ενσαρκώνουν. Ο θεσμός της οικογένειας, για παράδειγμα, σχεδόν αποσυντίθεται σαν σημασία και αξία.
Η παραδοσιακή καπιταλιστική οικογένεια, σεξουαλική “ηθική” και σχέση γονέων – παιδιών ήταν η π α τ ρ ι α ρ χ ι κ ή. Αυτή
δεν ήταν καθεαυτήν, “αντικειμενικά”, αντιφατική ούτε δυσλειτουργική ‘ ούτε “λογική” ούτε “παράλογη”. Λειτούργησε
πρόσφορα (από κοινωνιολογική άποψη) χιλιάδες χρόνια. Σήμερα την θεωρούμε σαν καταπιεστική και δεν είναι τυχαίο ότι η
εμφάνιση αυτής της ιδέας είναι συνυφασμένη ακριβώς με την κρίση του θεσμού. Το να είναι ένας θεσμός καταπιεστικός,
καθόλου δεν σημαίνει ότι βαδίζει αναγκαία, “αντικειμενικά”, από μόνος του, σε κρίση. Και εδώ δεν μπορούμε να μιλήσουμε
για “αντικειμενικούς” νόμους.

Αντιμαχία των γυναικών ενάντια στις εγκαθιδρυμένες σχέσεις. Αγώνας στην ουσία του μή εμφανής (παρά τα πολλά
εξωτερικά συμπτώματα), ανώνυμος, βαθύς και καθολικός. Τον διεξήγαγαν εκατομμύρια άγνωστες και ανώνυμες γυναίκες
που επέβαλαν, σιγά σιγά, μια μετατροπή της παραδοσιακής αντίληψης και πραγματικότητας του ρόλου τους και της ύπαρξής
τους ως γυναικών. Κίνητρο, κατεύθυνση και σημασία αυτής της κρίσης της κοινωνικής οργάνωσης, η τάση των γυναικών να
πραγματοποιήσουν την αυτονομία τους παλεύοντας ενάντια στην παραδοσιακή τους καταπίεση.
Μια τέτοια πάλη, αγώνας, αντιμαχία δεν είναι “πάλη των τάξεων” με την έννοια του Μαρξ. Οι γυναίκες και οι νέοι δεν
είναι ..“τάξεις”. Και ακόμη, δεν μπορεί να είναι απλώς πάλη ενάντια στους ιδρυμένους θεσμούς και σημασίες – απλώς
“αρνητική”. Είναι ταυτόχρονα και κατ’ ανάγκην, και “θετική”: είναι δημιουργία. Οι παραδοσιακοί ρόλοι καταστρέφονται για
να παραχωρήσουν την θέση τους σε άλλες σημασίες που δεν τις προσφέρει κανείς έτοιμες.
Έτσι μπορούμε να αντιληφθούμε την ιστορία σαν «δ η μ ι ο υ ρ γ ί α», σαν κάτι που ξεπερνάει κάθε καθορισμό και κάθε
νομοτέλεια, δημιουργία καινούριων θεσμών και καινούριων σημασιών. Η κρίση των θεσμών και των σημασιών δεν είναι
απλώς αρρυθμία, δυσλειτουργία ή “αντικειμενική φθορά” του συστήματος ‘ αυτό που συγκροτεί την κρίση ως κρίση είναι η
πάλη, η αμφισβήτηση, η αντιμαχία των ατόμων, των κοινωνικών κατηγοριών ενάντια στο σύστημα – που είναι ταυτόχρονα
πηγή μιας δημιουργίας καινούριων σημασιών.

2+2=5.russianΤο κοινωνικό – ιστορικό όν δεν μπορεί να υπαχθεί σε έναν λογικο-αναλυτικό τρόπο θεώρησης ‘ αυτή είναι μία μόνο
διάσταση εργασίας. Αυτό που συνιστά το “αντικείμενο” μελέτης είναι ‘σημασίες’, και σημασίες όχι “λογικές” αλλά «φ α ν τ α
σ ι α κ έ ς». Η “κοινωνική πραγματικότητα” είναι από μόνη της ήδη εννοηματωμένη. Το ίδιο το “αντικείμενο” μιλάει ‘ μιλάει
τον εαυτό του. Η λογικο-αναλυτική εξέταση του κοινωνικο-ιστορικού όντος θα ήταν δυνατή μόνο εάν αυτό συγκροτούνταν
από “λογικές” σημασίες. Δηλαδή θα έπρεπε η ιστορία να είναι το ξεδίπλωμα του “πνεύματος” – που δεν είναι. Ο
καπιταλισμός, για παράδειγμα, είναι, ουσιαστικά, η θέσμιση και ενσάρκωση ενός «μ ά γ μ α τ ο ς» (και όχι συστήματος)
κοινωνικών φαντασιακών σημασιών. Κεντρικές ανάμεσα σ’ αυτές : η τάση προς την απεριόριστη ανάπτυξη των παραγωγικών
δυνάμεων, η κυριαρχία του οικονομικού στοιχείου, η καθολική “εκλογίκευση” ή “ορθολόγιση”. Αυτές οι σημασίες δεν είναι
«λογικές” αλλά α υ θ α ί ρ ε τ α ι σ τ ο ρ ι κ ά «δ η μ ι ο υ ρ γ ή μ α τ α» – δηλαδή σημασίες ‘φαντασιακές’. Η ιδέα μιας
απόλυτης και απεριόριστης εκλογίκευσης είναι απόλυτο και απεριόριστο παραλήρημα – και αυτό είναι η πραγματικότητα του
καπιταλισμού. Αυτές οι σημασίες κινούν το καπιταλιστικό σύστημα, το διέπουν, το κάνουν να υπάρχει, το συγκροτούν σαν
κοινωνικο-ιστορικό σύστημα.

Οι κοινωνικές φαντασιακές σημασίες ούτε “επάγονται” ούτε “απάγονται”, αλλά κάθε φορά, δημιουργούνται ‘ η κοινωνικό-
ιστορική ζωή δεν είναι ούτε “επανάληψη” ούτε “καθορισμένη εξέλιξη”.
Μέσα σ’ αυτό το μάγμα βρισκόμαστε εμείς οι ίδιοι, σκεφτόμαστε – σχεδόν πάντα χωρίς να έχουμε καν συνείδηση αυτού του
πράγματος – μέσα σ’ αυτό το μάγμα και δυνάμει αυτού. Τότε όμως πώς μας είναι δυνατό να το συλλάβουμε, να το
καταλάβουμε, να το ερμηνεύσουμε; Το καταφέρνουμε στο μέτρο κατά το οποίο η κρίση της θεσμισμένης κοινωνίας
αποκαλύπτει τις θεσμισμένες σημασίες με το να τις καταπολεμά και με το να προτείνει άλλες καινούριες – μια νέα δημιουργία
που φωτίζει και σχετικοποιεί την παλιά. Μ’ αυτήν την έννοια όσα λέμε δεν είναι απλά υποκειμενικά κατασκευάσματα, ούτε
απορρέουν από μια τυφλή πίστη. Είναι, κατά κάποιον τρόπο, μετάφραση όσων λέει η ίδια η κοινωνία μιλώντας την κρίση της.
(Ο Καστοριάδης ονομάζει «διευκρίνηση» αυτήν την εργασία ερμηνείας και κατανόησης).
Άμεσα γεννιέται εδώ το ερώτημα της αλήθειας ή της ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ (απέναντι σε ενδεχόμενες
άλλες). Η κοινωνία μιλάει την κρίση της ‘ αλλά τί σημαίνει πραγματικά αυτό που λέει ;
Κανένας λόγος, κανένα κείμενο δεν έχει δίπλα του κολλημένο ένα δεύτερο λόγο ή κείμενο που να περιέχει την μόνη του
και αληθινή και α υ θ ε ν τ ι κ ή ερμηνεία. Το ν ό η μ α δεν είναι π ο τ έ ά μ ε σ ο φ α ι ν ό μ ε ν ο, και το πρόβλημα της
ερμηνείας είναι ανεξόριστο.

Τις σημασίες που ενσωματώνει η ίδια η κοινωνική πάλη, τις ερμηνεύει κανείς, και ταυτόχρονα τις συνθέτει και τις
ολοκληρώνει : μέσα από την αντιπαράθεσή τους και την σύγκρισή τους επιδιώκεται η εύρεση μιας ενότητας. Ως ενότητα
σημασίας, λοιπόν, ο Καστοριάδης βλέπει το κίνητρο και την ΤΑΣΗ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ.
Η σημασία αυτή προεκτείνεται και καθολικοποιείται με το πρόταγμα της αυτόνομης κοινωνίας, που με τη σειρά του
εκφράζει μια πολιτική στάση και οδηγεί σε μια πολιτική δράση ‘ αυτές έχουν την πηγή τους μέσα στην σύγχρονη κοινωνική
πάλη. Αλλά αυτό με κανένα τρόπο δεν αποτελεί “θεωρητική απόδειξη”, ούτε της “ορθότητας” του προτάγματος, ούτε της
“αναγκαιότητάς” του. Πρώτα πρώτα, γιατί η ιστορία δεν είναι ούτε απλή ούτε μονοσήμαντη. Αλλά, δεύτερο και κυριότερο:
το γεγονός ότι οι εργάτες, οι γυναίκες, οι νέοι κλπ. αγωνίζονται για ορισμένους σκοπούς, με κανέναν τρόπο δεν “αποδεικνύει”
ότι αυτοί οι σκοποί είναι “σωστοί” ή “δίκαιοι” κι ότι γι’ αυτούς πρέπει και εμείς να αγωνιστούμε. Καμιά θεωρία δεν μπορεί να
θεμελιώσει μια πολιτική. Γιατί η πολιτική αφορά την συνολική θέσμιση της κοινωνίας – που η θεωρία ως τέτοια δεν μπορεί
ούτε να την “συλλάβει”, ούτε να την “κρίνει”…

Jean-Michel Atlan (1913-1960)Εμφανίζεται εδώ ένα τρίτο βασικό στοιχείο: είναι Η ΔΙΚΗ ΜΑΣ, ΥΠΕΥΘΥΝΗ, ΣΥΝΕΙΔΗΤΗ ΕΚΛΟΓΗ (ΥΠΕΡ ΤΩΝ
ΜΕΝ και ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΔΕ) και ΕΠΙΛΟΓΗ μέσα σ’ αυτό που λένε αυτοί υπέρ των οποίων τασσόμαστε που
βρίσκονται στην βάση της πολιτικής μας στάσης και τοποθέτησης. Μια τέτοια εκλογή και επιλογή υπήρξε πάντα όπου υπήρξε
πολιτική σκέψη και θέληση. Αλλά στις περισσότερες περιπτώσεις συγκαλύπτεται από το πέπλο της θεωρίας. Έτσι, εύκολα ένα
πολιτικό πρόταγμα – εμπνευσμένο στην ουσία του από τους ιστορικούς κοινωνικούς αγώνες που προηγήθηκαν – μεταμφιέζεται σε
“αποτέλεσμα της λειτουργίας ιστορικών νόμων”. Αυτή όμως η μεταμφίεση συγκαλύπτει δύο προβλήματα :

ΣΕ ΠΟΙΕΣ ΑΠ’ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕ π.χ Ο ΑΓΩΝΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΤΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ ΣΤΗΡΙΖΟΜΑΣΤΕ, ΔΙΝΟΥΜΕ
ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΚΑΙ, ΓΙΑ ΠΟΙΟ ΛΟΓΟ ;… ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΑΥΤΟ ΚΑΤΑΡΓΕΙΤΑΙ ΑΥΘΑΙΡΕΤΑ ΟΤΑΝ Η
“ΘΕΩΡΙΑ” ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ..

Το δεύτερο: ΜΕ ΠΟΙΟΝ ΤΡΟΠΟ ΕΠΑΓΕΤΑΙ ΟΤΙ, «ΕΠΕΙΔΗ» Η ΙΣΤΟΡΙΑ “ΑΠΟΔΕΙΧΝΕΙ” ΜΙΑ (ΟΠΟΙΑ)
«ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ», ΕΜΕΙΣ «ΠΡΕΠΕΙ» ΝΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΟΥΜΕ ; ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ, ΤΗΣ
ΕΥΘΥΝΗΣ, ΤΗΣ ΕΚΛΟΓΗΣ, ΣΥΓΚΑΛΥΠΤΕΤΑΙ Μ’ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ ΜΑΓΙΚΗ ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΙΑ: ΑΥΤΟ ΠΟΥ Η ΘΕΩΡΙΑ
“ΑΠΟΔΕΙΧΝΕΙ” ΩΣ ΑΝΑΓΚΑΙΟ, ΤΥΧΑΙΝΕΙ ΝΑ ΣΥΜΠΙΠΤΕΙ Μ’ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΟΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΙ ΑΠΟ ΕΜΑΣ
ΠΙΣΤΕΥΟΥΜΕ ΣΩΣΤΟ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟ…
ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΤΑΓΜΑΤΟΣ ΤΟ ΑΝΤΛΟΥΜΕ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ
ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ, ΜΕ ΒΑΣΗ ΜΙΑ ΕΚΛΟΓΗ ΚΑΙ ΕΠΙΛΟΓΗ ΠΟΥ ΕΚΦΡΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΔΙΚΗ ΜΑΣ,
ΥΠΕΥΘΥΝΗ, ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΘΕΣΗ ΚΑΙ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ. ΈΤΣΙ ΜΟΝΟ ΓΙΝΕΤΑΙ ΠΡΟΤΑΓΜΑ ΓΙΑ ΜΑΣ, ΔΙΚΟ ΜΑΣ.Τα στοιχεία που μας προσφέρει, ως ιστορικό δημιούργημα, προσπαθούμε να τα συνθέσουμε και ολοκληρώσουμε ‘ καιαυτή η ολοκλήρωση είναι πάντα προσωρινή και πάντα ανοιχτή. Με αυτόν τον τρόπο αλλάζει και η σχέση μας με την κίνηση
των ανθρώπων ‘ ΠΑΥΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΣΧΕΣΗ “ΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ” Η “ΔΙΔΑΧΗΣ” – ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΓΙΝΕΤΑΙ ΣΧΕΣΗ Υ Π Ο Τ Α Γ Η
Σ, ΕΙΝΑΙ ΣΧΕΣΗ ΣΥΝΕΙΔΗΤΗΣ ΚΑΙ ΥΠΕΥΘΥΝΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΜΕΣΑ Σ’ ΕΝΑ ΤΕΡΑΣΤΙΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ
ΚΙΝΗΜΑ.

Αυτόνομη Πρωτοβουλία

anarchists