82. ..βιολογία και κοινωνία

(i.1) biology.and.society.pm

j.pollock.she-wolf

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον (και ευρύτερη σημασία) έχουν τα προβλήματα που ανακύπτουν από την εισδοχή της βιολογικής επιστήμης στη σφαίρα της ανθρώπινης κοινωνικής οργάνωσης και τάξης: ερευνητές από κλάδους της (εξελικτικής) βιολογίας ενεπλάκησαν σε μια προσπάθεια να «ερμηνεύσουν» τους  κοινωνικούς θεσμούς με βάση τις ανθρώπινες ενορμήσεις και προδιαθέσεις. Σ’αυτή ωστόσο την προσπάθεια μετάβασης από την εξελικτική φυλογένεση στην κοινωνική μορφολογία παρεμβάλλεται με ουσιαστικό τρόπο ο ανθρώπινος πολιτισμός. […] PDF

(ι.1) Βιολογική επιστήμη και κοινωνία.

(ι.1.1) Το εγχείρημα της «Κοινωνιοβιολογίας».

(ι.1.2) Θεωρία της Εξέλιξης και “φυσική επιλογή”.

(ι.2) πολιτισμός και εξέλιξη.

chimpanzee-adult-female-orphan-baby

Αυτόνομη Πρωτοβουλία

8. Η Ιδεολογία του «βιολογικού ντετερμινισμού»..

8. biology.determinism.pm.22-10-2012

– …..Η ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ “ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΝΤΕΤΕΡΜΙΝΙΣΜΟΥ”…. –

I-Village-Marc.Chagall1911Οι ι δ ε ο λ ο γ ί ε ς είναι οι κυρίαρχες ιδέες μιας συγκεκριμένης κοινωνίας για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα ‘ είναι ιδέες που εκφράζουν τη «φυσικότητα» της όποιας υπάρχουσας κοινωνικής τάξης και βοηθούν στη διατήρησή της. «Οι κυρίαρχες ιδέες δεν είναι τίποτα περισσότερο παρά η ιδανική έκφραση των επικρατέστερων υλικών σχέσεων». Στις περισσότερες, αν όχι σ’όλες, περιπτώσεις η βία των καταπιεζομένων αντιμετωπίζεται από την οργανωμένη αστυνομική δύναμη του κράτους ‘ η έκβαση μιας τέτοιας όμως αναμετρήσεως δεν είναι πάντοτε σίγουρη… Εάν όμως η μάχη μετακινηθεί σ’ ένα θ ε σ μ ι κ ό επίπεδο – τα δικαστήρια , τη διαδικασία του κοινοβουλίου , το τραπέζι των διαπραγματεύσεων κλπ… – , εφόσον αυτοί οι θεσμοί βρίσκονται στα χέρια των κατεχόντων την κοινωνική ισχύ η έκβαση της πάλης μπορεί να εξασφαλιστεί καλύτερα… Σ’ αυτή την διαδικασία το ισχυρότερο, ίσως, όπλο είναι αυτό της ιδεολογίας. Αν ό,τι υπάρχει είναι σ ω σ τ ό , τότε κανείς οφείλει να μήν εναντιώνεται σ’ αυτό ‘ αν υπάρχει α ν α π ό φ ε υ κ τ α , τότε κανείς δεν μπορεί ποτέ να εναντιώνεται σ’ αυτό με επιτυχία….
Ο α ν α γ ω γ ι σ μ ό ς, τυπικά, είναι η διακήρυξη ότι τα συνθετικά μέρη μιας ολότητας προηγούνται οντολογικά της ολότητας την οποία σχηματίζουν αυτά τα μέρη. Δηλαδή οι μονάδες και οι ιδιότητές τους υπάρχουν πριν την ολότητα, και υπάρχει μια αλυσίδα αιτιότητας που μεταβαίνει από τις μονάδες προς το όλο. Ειδική περίπτωση αναγωγισμού αποτελεί ο β ι ο λ ο γ ι κ ό ς ν τ ε τ ε ρ μ ι ν ι σ μ ό ς: εδώ , η ανθρώπινη ζωή και πράξεις είναι αναπόφευκτες συνέπειες των βιοχημικών ιδιοτήτων των κυττάρων που σχηματίζουν το άτομο…εν τέλει όλη η ανθρώπινη συμπεριφορά – και συνεπώς όλη η ανθρώπινη κοινωνία – ελέγχεται από μια αλυσίδα καθοριστικών παραγόντων που ξεκινάει από το γονίδιο , πηγαίνει στο άτομο και απο΄κεί στο άθροισμα των συμπεριφορών όλων των ατόμων.
Η ιδεολογία του βιολογικού ντετερμινισμού, αναπτύχθηκε ακριβώς για να αντιμετωπισθεί η ανάγκη για αυτοδικαίωση και για να αποτραπεί η κοινωνική αναταραχή. Διακηρύσσεται ότι οι ανισότητες στην κοινωνία είναι μια αναπόφευκτη συνέπεια των διαφορών στην ε γ γ ε ν ή αξία και ικανότητα μεταξύ των ατόμων. Οι αποτυχίες ή οι επιτυχίες της θέλησης και του χαρακτήρα εμφανίζονται ως κωδικοποιημένες , σε μεγάλο βαθμό , στα γονίδια του ατόμου. Ακόμη, υποστηρίζεται ότι η παρουσία τέτοιων βιολογικών διαφορών μεταξύ ατόμων οδηγεί αναγκαστικά στη δημιουργία ι ε ρ α ρ χ ι κ ώ ν κοινωνιών επειδή είναι χαρακτηριστικό της καθορισμένης βιολογικά ανθρώπινης φύσης να σχηματίζει ιεραρχίες (status) πλούτου και δύναμης. Η ε κ π α ί δ ε υ σ η , μέσα σε ένα τέτοιο πλαίσιο , γίνεται ο κύριος θεσμός για την προαγωγή της κοινωνικής ταξινόμησης σύμφωνα με την «εσωτερική ικανότητα». Το δεύτερο κρίσιμο βήμα στο χτίσιμο της ιδεολογίας του βιολογικού ντετερμινισμού , που ακολουθεί τον ισχυρισμό ότι η κοινωνική ανισότητα βασίζεται σε εσωτερικές ατομικές διαφορές , είναι η εξίσωση του εσωτερικού με το γενετικό. Η σύγκλιση των δύο εννοιών της κληρονομικότητας – της κοινωνικής και της βιολογικής – νομιμοποιεί τη μεταβίβαση της κοινωνικής δύναμης από γενιά σε γενιά.
Υπάρχει μια φυσιστική απάτη που συνάγει το «οφείλει» από το «είναι». Αλλά, το εάν υπάρχουν ή όχι βιολογικές διαφορές μεταξύ των ατόμων δεν παρέχει, από μόνο του , μια βάση για το τί είναι «δ ί κ α ι ο» (σωστό) . Ιδέες δικαιοσύνης μπορούν να εξαχθούν από τα στοιχεία της φύσης;
mark.rothko-1960Δεύτερον: υπάρχει μια εξίσωση του «εσώτερου» με το «αμετάβλητο», που φαίνεται να σημαίνει ότι το φυσικό υπερισχύει του τεχνητού. Όμως το «φυσικό» δεν είναι «σταθερό». Η φύση μπορεί να τροποποιηθεί σύμφωνα με τη φύση.
Μερικές προτάσεις του α ν α γ ω γ ι σ τ ή και του βιολόγου ντετερμινιστή είναι οι εξής :

(α) Τα κοινωνικά φαινόμενα είναι τα αθροίσματα των συμπεριφορών των ατόμων.

(β) Οι συμπεριφορές αυτές μπορούν να αντιμετωπισθούν σαν αντικείμενα , δηλαδή να πραγματωθούν σε ιδιότητες που εντοπίζονται στον εγκέφαλο των συγκεκριμένων ατόμων.

(γ) Οι πραγματωμένες ιδιότητες μπορούν να μετρηθούν μ’ ένα είδος κλίμακας έτσι ώστε τα άτομα να μπορούν να καταταχθούν σύμφωνα με τις ποσότητες που κατέχουν.

(δ) Μπορούν να δημιουργηθούν πληθυσμιακά πρότυπα μέτρα για τις ιδιότητες αυτές : αποκλίσεις ενός ατόμου από το πρότυπο μέτρο είναι ανωμαλίες που μπορεί να αντικατοπτρίζουν ιατρικά προβλήματα για τα οποία το άτομο πρέπει να θεραπευτεί.

(ε) Αυτές οι πραγματωμένες και με ιατρική επίφαση ιδιότητες προκαλούνται από γεγονότα στον εγκέφαλο των ατόμων – γεγονότα που μπορεί να εντοπιστούν ανατομικά , και να συνδέονται με ποσοτικές αλλαγές ειδικών βιοχημικών ουσιών.

(στ) Οι διάφορες συγκεντρώσεις αυτών των βιοχημικών ουσιών μπορεί να οφείλονται σε γενετικές όσο και σε περιβαλλοντικές αιτίες. Συνεπώς ο «βαθμός κληρονομικότητας» των διαφορών μπορεί να μετρηθεί.

(ζ) Η θεραπεία των ατόμων με «μή κανονικές» ποσότητες πραγματωμένων ιδιοτήτων θα πρέπει να είναι είτε η εξάλειψη των ανεπιθύμητων γονιδίων (ευγονική , γενετική μηχανική κτλ…) είτε η ανεύρεση ειδικών φαρμάκων για την επιδιόρθωση των βιοχημικών ανωμαλιών ή για την απομάκρυνση ή διέγερση ειδικών περιοχών του εγκεφάλου ώστε να εξαλειφθεί η περιοχή της ανεπιθύμητης συμπεριφοράς. Κάποια συμπληρωματική θεραπεία μπορεί να γίνει με την παρέμβαση στο περιβάλλον , αλλά η κύρια συνταγή στηρίζεται στη βιολογία.

Ο βιολογικός ντετερμινισμός (ο β ι ο λ ο γ ι σ μ ό ς) υπήρξε ένας πολύ ικανοποιητικός τρόπος για την εξήγηση των ανισοτήτων στις σύγχρονες βιομηχανικές καπιταλιστικές κοινωνίες (όσον αφορά τον πλούτο , τη δύναμη, την κοινωνική θέση), και για τον ορισμό ανθρωπίνων «προτύπων» συμπεριφοράς ως φυσικών χαρακτηριστικών αυτών των κοινωνιών. Γι’ αυτό έχει θεωρηθεί …ως ένας πολιτικός νομιμοποιητής από τη Νέα Δεξιά , η οποία βρίσκει τα κοινωνικά κεκτημένα να κατοπτρίζονται καθαρά στη φύση ‘ γιατί εάν αυτές οι ανισότητες ορίζονται βιολογικά , κατά συνέπεια είναι αναπόφευκτες και αμετάβλητες. Και το κυριότερο , οι προσπάθειες να διορθώσουμε αυτές τις ανισότητες με κοινωνικά μέσα , όπως προτείνουν οι φιλελεύθεροι , οι μεταρρυθμιστές και οι επαναστάτες «αντιβαίνουν τη φύση». Το Εθνικό Μέτωπο της Βρετανίας υποστήριξε ότι ο ρ α τ σ ι σ μ ό ς είναι ένα προϊόν των «εγωιστικών γονιδίων» μας. (…!) Ο ίδιος ο R. Dawkins στο βιβλίο του «Το Εγωιστικό Γονίδιο», το οποίο υποτίθεται ότι είναι μια εργασία για τη γενετική βάση της εξέλιξης και το οποίο χρησιμοποιείται ως εγχειρίδιο σε Αμερικανικά Πανεπιστήμια στα πλαίσια μαθημάτων σχετικά με την εξέλιξη της συμπεριφοράς, κριτικάρει : « …καταργήσαμε την οικογένεια ως αυτοτελή οικονομική μονάδα και την αντικαταστήσαμε με το κράτος. Δεν πρέπει όμως να γίνεται κατάχρηση του προνομίου της εξασφαλισμένης παιδικής προστασίας. (…) Το Κράτος Πρόνοιας είναι «μή φυσικό» (…) Τα ζευγάρια με περισσότερα παιδιά από όσα έχουν την δυνατότητα να μεγαλώσουν , αγνοούν στις περισσότερες περιπτώσεις ότι μπορεί να κατηγορηθούν για συνειδητή κακόβουλη εκμετάλλευση. Νομίζω ότι από αυτή την κατηγορία δεν απαλλάσσονται ιδρύματα και ηγέτες που ενθαρρύνουν συνειδητά τα ζευγάρια να κάνουν πολλά παιδιά».
abtraction.Italy1930Το ζήτημα, δεν είναι απλώς ότι οι βιολόγοι ντετερμινιστές είναι συχνά μάλλον απλοϊκοί πολιτικοί και κοινωνικοί φιλόσοφοι. Το σημαντικότερο είναι ότι, η επιστήμη παρά το συχνό ισχυρισμό της πως είναι ουδέτερη και αντικειμενική δεν είναι και δεν μπορεί να είναι «πάνω από την απλή ανθρώπινη πολιτική» . Η πολύπλοκη αλληλεπίδραση ανάμεσα στην εξέλιξη της επιστημονικής θεωρίας και στην εξέλιξη των κοινωνικών τάξεων σημαίνει ότι πολύ συχνά οι τρόποι με τους οποίους η επιστημονική έρευνα θέτει τα ερωτήματά της για τον φυσικό και τον ανθρώπινο κόσμο που προτίθεται να εξηγήσει χρωματίζονται έντονα από κοινωνικές, πολιτιστικές και πολιτικές προκαταλήψεις.
Οι κριτικοί του βιολογικού ντετερμινισμού συχνά επικρίνονται για το ότι απλώς δεν τους αρέσουν τα πολιτικά συμπεράσματά του. Δεν έχουμε κανέναν δισταγμό να συμφωνήσουμε ότι πράγματι δεν μας αρέσουν αυτά τα συμπεράσματα. Εμείς πιστεύουμε ότι είναι δυνατόν να δημιουργήσουμε μια καλύτερη κοινωνία από αυτήν που ζούμε τώρα. Ότι οι α ν ι σ ό τ η τ ε ς του πλούτου , της δύναμης και της κοινωνικής κατάστασης του ατόμου δεν είναι «φυσικές» αλλά κοινωνικά επιβεβλημένα εμπόδια στην προσπάθεια οικοδόμησης μιας κοινωνίας στην οποία το δημιουργικό δυναμικό όλων των πολιτών χρησιμοποιείται για το καλό όλων. Θεωρούμε τους δεσμούς μεταξύ α ξ ι ώ ν και γ ν ώ σ η ς σαν ένα αναπόσπαστο μέρος της ενασχόλησης με την επιστήμη σ’ αυτήν την κοινωνία , ενώ οι ντετερμινιστές έχουν την τάση να αρνούνται ότι υπάρχουν τέτοιοι δεσμοί – ή ισχυρίζονται ότι, εάν πράγματι υπάρχουν , είναι εξαιρέσεις παθολογικές και πρέπει να εξαλειφθούν. Κύριος σκοπός για μας είναι να δείξουμε ότι ο κόσμος δεν πρέπει να γίνεται κατανοητός με την έννοια που ορίζει ο βιολογικός ντετερμινισμός, και ότι, ως τρόπος «ερμηνείας» του «κόσμου», ο βιολογικός ντετερμινισμός είναι «θεμελιωδώς λανθασμένος».
(για μια κριτική του «βιολογισμού» βλπ. R.C. Lewontin, Marshall Shallins, κ.ά.)

ΑΥΤΟΝΟΜΗ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ

create.person1