22. Emma Goldman – Τι είναι ο πατριωτισμός; (California 1908)

22. e.goldman.nationalism.20-11-2012

Emma Goldman – Τι είναι ο πατριωτισμός ;

(ομιλία που δόθηκε στο Σαν Φρανσίσκο της Καλιφόρνια, 1908)

Carlo-CarraΜήπως είναι η αγάπη κάποιου για το μέρος που γεννήθηκε, το μέρος των παιδικών αναμνήσεων και ελπίδων,
των ονείρων και των φιλοδοξιών; Είναι το μέρος όπου -μέσα στην αθωότητα των παιδικών μας χρόνων- θα
βλέπαμε τα σύννεφα να περνούν απορώντας γιατί δεν μπορούμε και εμείς να επιπλέουμε τόσο γοργά στον ουρανό;
Το μέρος που μετρούσαμε τα εκατομμύρια λαμπρά αστέρια στον ουρανό, έντρομοι που το καθένα ήταν ένα μάτι
που τρυπούσε τις μικρές ψυχές μας ; “Ο πατριωτισμός κύριε είναι το τελευταίο καταφύγιο των απατεώνων” είπε ο
δρ. Σάμουελ Τζάκσον. Ο Λέον Τολστόι, ο μεγαλύτερος αντιπατριώτης των καιρών μας, ορίζει των πατριωτισμό ως
την αρχή με την οποία δικαιολογούμε την εκπαίδευση αδίστακτων δολοφόνων. Ένα εμπόριο που απαιτεί καλύτερα
εργαλεία για την διεξαγωγή δολοφονιών από ότι η δημιουργία τέτοιων απαραίτητων αγαθών όπως τα παπούτσια, ο
ρουχισμός και τα σπίτια. Ένα εμπόριο που εγγυάται καλύτερες αποδοχές και μεγαλύτερη δόξα από το αν είσαι
έντιμος εργαζόμενος. […]

Έπαρση, άγνοια και εγωτισμός είναι τα απαραίτητα συστατικά του πατριωτισμού. Επιτρέψτε μου να σας
εξηγήσω. Ο πατριωτισμός υποθέτει ότι η σφαίρα μας είναι χωρισμένη σε μικρά σημεία που το κάθε ένα από αυτά
περικλείεται από ένα σιδηρούν παραπέτασμα. Αυτοί που είχαν την τύχη να έχουν γεννηθεί σε ένα συγκεκριμένο
σημείο θεωρούν τους εαυτούς τους ευγενέστερους, καλύτερους, μεγαλύτερους και πιο έξυπνους από εκείνους που
κατοικούν σε οποιοδήποτε άλλο σημείο. Είναι, ως εκ τούτου, καθήκον οπουδήποτε ζει σε αυτό το συγκεκριμένο
σημείο να πολεμά, να σκοτώνει και να πεθαίνει προσπαθώντας να επιβάλει την υπεροχή του πάνω σε όλους τους
άλλους. Το ίδιο και με παρόμοιο τρόπο και οι κάτοικοι των υπόλοιπων σημείων -φυσικά. Με αποτέλεσμα από την
πρώιμη παιδική ηλικία το μυαλό του παιδιού να είναι εφοδιασμένο με ιστορίες που παγώνουν το αίμα για τους
Γερμανούς, τους Γάλλους, τους Ιταλούς, τους Ρώσους κλπ.

Όταν το παιδί έχει ενηλικιωθεί είναι καλά κορεσμένο με την πεποίθηση ότι είναι ο εκλεκτός του Θεού για την
υπεράσπιση της χώρας του ενάντια στις επιθέσεις ή την εισβολή οπουδήποτε ξένου. Για αυτό το λόγο απαιτούμε
μεγαλύτερο στρατό και ναυτικό, περισσότερα θωρηκτά και πυρομαχικά. Ο στρατός και το ναυτικό
αντιπροσωπεύουν τα παιχνίδια του λαού. Εμείς οι Αμερικάνοι ισχυριζόμαστε ότι είμαστε ειρηνόφιλος λαός.
Μισούμε την αιματοχυσία, η βία μας βρίσκει αντίθετους. Παρόλα αυτά μας προκαλεί σπασμούς χαράς η
πιθανότητα να ρίξουμε βόμβες δυναμίτη πάνω σε αβοήθητους πολίτες. Είμαστε έτοιμοι να κρεμάσουμε να
προκαλέσουμε ηλεκτροπληξία, ή να λιντσάρουμε το καθένα, ο οποίος, από οικονομική αναγκαιότητα, θα ρισκάρει
την ίδια του τη ζωή για τους σκοπούς κάποιου βιομηχανικού μεγιστάνα. Ακόμα, οι καρδιές μας φουσκώνουν
από υπερηφάνεια στη σκέψη ότι η Αμερική μετατρέπεται στο ποιο δυνατό έθνος του πλανήτη και σύντομα θα
πατήσει το σιδερένιο πόδι της στο λαιμό άλλων εθνών.

Vasily-SurikovMenshikov.VillageBeryozovo1883Αυτή είναι η λογική του πατριωτισμού. Σκεπτόμενοι άνδρες και γυναίκες σε όλο τον κόσμο αρχίζουν και
συνειδητοποιούν ότι ο πατριωτισμός είναι πολύ στενός και περιορισμένος ώστε να συναντήσει τις αναγκαιότητες
των καιρών μας. Το πνεύμα του μιλιταρισμού έχει εμποτίσει όλες τις πλευρές της ζωής. Είμαι πεπεισμένη ότι ο
μιλιταρισμός είναι μεγαλύτερος κίνδυνος εδώ από οπουδήποτε αλλού, εξαιτίας όλων των δωροδοκιών που ο
καπιταλισμός διαθέτει για εκείνους που επιθυμεί να καταστρέψει. Όταν θα έχουμε υπονομεύσει το πατριωτικό
ψέμα, θα πρέπει να ανοίξει το δρόμο για την μεγαλύτερη δομή όπου όλοι θα είμαστε ενωμένοι σε μια παγκόσμια
κοινότητα – μια πραγματικά ελεύθερη κοινωνία. […]
( Βλπ. και: http://www.yfanet.net )

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ (ελληνική) ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Anderson B., Φαντασιακές κοινότητες, εκδόσεις Νεφέλη.
Αμίν Σαμίρ – Χερέρα Ρέμυ,“50 χρόνια από τη Μπαντάνγκ”, Θέσεις, τ. 93.
Balibar E., “Ρατσισμός κι εθνικισμός” (περιοδικό Ο Πολίτης).
Balibar E. -Wallerstein I., “Φυλή, έθνος, τάξη – Οι διφορούμενες ταυτότητες”, (Πολίτης)
Γκέλνερ E., Έθνη και Εθνικισμός, εκδόσεις Αλεξάνδρεια.
Γαβριηλίδης Άκης, Η αθεράπευτη νεκροφιλία του ριζοσπαστικού πατριωτισμού, εκδόσεις Futura.
Γαβριηλίδης Άκης,“Ο εκσυγχρονισμός του εθνικισμού”, Θέσεις, τ. 81.
Δημούλης Δ. – Γιαννούλη Χριστίνα, Έθνη-Τάξεις-Πολιτική – Η διαλεκτική του πολέμου, εκδόσεις Κριτική.
Δημούλης Δ., Σκέψεις για την ανάγκη αντιπαράθεσης στο έθνος, Θέσεις, τ. 73.
Foucault Michel, Για την υπεράσπιση της κοινωνίας, εκδόσεις Ψυχογιός.
Holloway J. και Bonefeld W. (επιμ.),Μεταφορντισμός και κοινωνική μορφή, εκδόσεις Εξάντας.
Καστοριάδης Κ., Η φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας, εκδόσεις Ράππα.
Kedourie E, Ο Εθνικισμός, εκδόσεις Κατάρτι.
Λέβι Μισέλ, Το εθνικό ζήτημα από το Μαρξ μέχρι σήμερα, εκδόσεις Στάχυ.
Λένιν Β.Ι., Κριτικά σημειώματα πάνω στο εθνικό ζήτημα, εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή.
Λέκκας Παντελής,Η εθνικιστική ιδεολογία – Πέντε υποθέσεις εργασίας στην ιστορική κοινωνιολογία, εκδόσεις Κατάρτι.
Λέκκας, Παντελής, Το παιχνίδι με τον χρόνο : Εθνικισμός και νεοτερικότητα, Εκδόσεις Παπαζήση, 2011
Μηλιός Γ., Ο ελληνικός κοινωνικός σχηματισμός, εκδόσεις Κριτική.
Μηλιός Γ., Ο μαρξισμός ως σύγκρουση τάσεων, Εναλλακτικές Εκδόσεις.
Μηλιός Γ., “Ιμπεριαλισμός ή Καπιταλιστικός Επεκτατισμός;”, Θέσεις, τ. 94.
Μηλιός Γ., “Αποτελεί ο αντιιμπεριαλισμός αριστερή ιδεολογία και πολιτική;”, Θέσεις, τ. 88.
Μιχαήλ, Δόμνα. Έθνος, εθνικισμός και εθνική συνείδηση – Μια ανθρωπολογική προσέγγιση, Θεσσαλονίκη 2003.
Μπελαντής Δ., Αναζητώντας τον “εσωτερικό εχθρό” – Όψεις της αντιτρομοκρατικής πολιτικής, εκδόσεις Προσκήνιο.
Νέγκρι A. – Χαρντ M., Αυτοκρατορία, εκδόσεις Scripta.
Πουλαντζάς Νίκος, Το κράτος, η εξουσία, ο σοσιαλισμός, εκδόσεις Θεμέλιο.
Ρενάν Ε.,“Τι είναι Έθνος (περϊοδικό Ο Πολίτης).
Ρόκερ Ρ., Εθνικισμός και Πολιτισμός, τ. 1, 2, 3, εκδόσεις Άρδην.
Stoetzler M., “Ο Εθνικισμός στις Τρεις Διεθνείς”, Ξενοδοχείο των Ξένων.
Σατελέ Φ. – Πιζιέ-Κουσνέρ Ε., Οι πολιτικές αντιλήψεις του 20ου αιώνα, εκδόσεις Ράππα.
Συλλογικό, Έθνος-Κράτος-Εθνικισμός, Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας.
Συλλογικό, Εθνικισμός – Ο Σύγχρονος Ιανός, εκδόσεις Στοχαστής.
Φωτόπουλος Τάκης, Περιεκτική Δημοκρατία, εκδόσεις Καστανιώτης.
Χόμπσμπαουμ Ε., Έθνη και Εθνικισμός από το 1780 μέχρι σήμερα, εκδόσεις Καρδαμίτσα.
Zizek Slavoj, Μίλησε κανείς για ολοκληρωτισμό;, εκδόσεις Scripta. …

Kukryniksy.greatpatrioticwarΕπίσης:
Αγγελόπουλος, Γιώργος (1997). «Εθνοτικές ομάδες και ταυτότητες: Οι όροι και η εξέλιξη του περιεχομένου τους», Σύγχρονα Θέματα, 63, 18-25.
Βεντούρα Λίνα (1994). Μετανάστευση και Έθνος. Αθήνα: ΕΜΝΕ-ΜΝΗΜΩΝ.
Βεντούρα, Λίνα & Χριστίνα Κουλούρη (1994). «Η διδασκαλία της ιστορίας στη δυτική Ευρώπη. Αναζητήσεις και προτάσεις», στο
Εθνική Συνείδηση και ιστορική Παιδεία, Σεμινάριο 17, Πανελλήνια Ένωση Φιλολόγων, 118-147.
Βεργίδης, Δ. (1995). «Νεορατσισμός και σχολείο: Η περίπτωση των τσιγγανοπαίδων», Σύγχρονη Εκπαίδευση, 81, 51-62.
Γκότοβος, Ε. Αθανάσιος (1996). Ρατσισμός: κοινωνικές, Ψυχολογικές και παιδαγωγικές όψεις μιας ιδεολογίας και μιας πρακτικής.
Αθήνα: Γ.Γ.Ν.Γ.
Θεοδωρίδης, Π. Πέτρος (2004). Οι μεταμορφώσεις της ταυτότητας. Έθνος, Νεωτερικότητα και Εθνικιστικός Λόγος. Θεσσαλονίκη:
Αντιγόνη.
Κουζέλης, Γεράσιμος (1997). «Από τη μη αναγνώριση στην παραγνώριση της διαφοράς», Σύγχρονα Θέματα, 63, 45-53.
Κωνσταντινίδου, Ευθαλία (2000). Εθνική ταυτότητα και εκπαίδευση για την ειρήνη: Η περίπτωση των ελληνικών σχολικών βιβλίων ιστορίας. Αδημοσίευτη διδακτορική διατριβή. Θεσσαλονίκη: Α.Π.Θ
Λέκκας, Ε. Παντελής (1989). «Εθνικιστική ιδεολογία και παράδοση», Παιδαγωγική Επιθεώρηση, 10, 80-84.
Λιάκος, Αντώνης (2005). Πώς στοχάστηκαν το έθνος αυτοί που ήθελαν να αλλάξουν τον κόσμο; Αθήνα: Πόλις.
Φραγκουδάκη, Άννα & Θάλεια Δραγώνα (1997). «Τι είν’ η πατρίδα μας;» Εθνοκεντρισμός στην Εκπαίδευση. Αλεξάνδρεια.
Φραγκουδάκη, Άννα (19935). Γλώσσα και Ιδεολογία. Αθήνα: Οδυσσέας.
Balibar Etienne (1988). Έρευνες πάνω στον εθνικισμό/μτφρ. Τάκης Καναβάρος, Θέσεις, 25.
McCrone, David (2000). Η κοινωνιολογία του εθνικισμού. Οι αυριανοί μας πρόγονοι. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.
Said, W. Edward (1996). Οριενταλισμός /μτφρ. Φώτης Τερζάκης. Αθήνα: Νεφέλη. κ.ά. …

Αυτόνομη Πρωτοβουλία

Η Έμμα Γκόλντμαν μιλάει σε εργάτες στον τομέα ένδυσης για τον έλεγχο των γεννήσεων,

Union Square, Νέα Υόρκη,20 Μαΐου 1916:

goldman-demonstration