69. «Le miroir de la production» – «Η Κοινωνία του Θεάματος»

69. baudrillard.debord.08-02-2013

edgar.degas-officeΕκείνο που έχουν κοινό η ποίηση και η ουτοπική εξέγερση είναι η ριζοσπαστική επικαιρότητα, η άρνηση των
σκοπιμοτήτων, είναι η πραγμάτωση της επιθυμίας που δεν εξορκίζεται πλέον με την παραπομπή της σε μία
μελλοντική απελευθέρωση, αλλά απαιτείται εδώ και τώρα, αυτοστιγμεί, ακόμα και μέσα στην ενόρμηση θανάτου
της, μέσα σε μία ριζοσπαστική λογιστική ζωής και θανάτου. Αυτή είναι η απόλαυση, αυτή είναι η πραγματική
επανάσταση, που δεν έχει τίποτε να κάνει με τις πολιτικές συναλλαγματικές της μαρξιστικής επανάστασης.
Αντίθετα με την μαρξιστική ανάλυση που θέτει τον άνθρωπο ως αποστερημένο, ως αλλοτριωμένο, και τον
παραπέμπει μετά σε έναν συνολικό άνθρωπο, σε έναν συνολικό Άλλον, ο οποίος είναι ο μελλοντικός Λόγος του
(ουτοπικός, εδώ με την κακή έννοια του όρου) και τάσσει τον άνθρωπο σε ένα πρόταγμα ολοκλήρωσης, η ουτοπία
δεν γνωρίζει καν από την πλευρά της την έννοια της αλλοτρίωσης, αλλ’ αντιθέτως θεωρεί ότι κάθε άνθρωπος, κάθε
κοινωνία είναι κιόλας ολάκερη εδώ, σε κάθε κοινωνική στιγμή, μέσα στην συμβολική της επιτακτικότητα. Ο
μαρξισμός αναλύει ακόμα και την εξέγερση ή την κίνηση της κοινωνίας, μόνο πίσω από τις γραμμές της δικής του
επανάστασης, σαν μία πραγματικότητα στον δρόμο της ωρίμανσης. Ένα ρατσισμός της τελειότητας, του τελειωτικού
σταδίου του λόγου, που ξαποστέλνει ο,τιδήποτε άλλο στο κενό των ξεπερασμένων πραγμάτων…

…Τι παράλογο να ισχυρίζεται κανείς πως οι άνθρωποι είναι «άλλοι» και να προσπαθεί να τους πείσει πως ο πιο
διακαής τους πόθος είναι να ξαναγίνουν «ο εαυτός τους»! Κάθε άνθρωπος είναι εδώ και ακέραιος στην κάθε στιγμή.
Ο Κουρντρόϋ, οι Λουδίτες, ο Ρεμπώ, οι Κομμουνάροι, ο κόσμος των άγριων απεργιών, εκείνος του Μάη του ’68: δεν
είναι η επανάσταση που μιλάει πίσω απ’ αυτούς, αυτοί οι ίδιοι είναι η επανάσταση. Δεν πρόκειται για μεταφορικές
έννοιες, η φωνή τους είναι συμβολική και δεν αποβλέπει σε καμμία ουσία υπό μεταφορά. Αποτελούν μία φωνή πριν
την Ιστορία, πριν την Πολιτική, πριν την Αλήθεια, μία φωνή πριν τον διαχωρισμό και την μέλλουσα ολότητα, η
μοναδική φωνή που, μιλώντας για τον κόσμο ως μη διαχωρισμένο, τον επαναστατικοποιεί αληθινά.
Δεν υπάρχει εφικτό ή ανέφικτο. Η ουτοπία είναι εδώ, μέσα σε όλη την ενέργεια που ορθώνεται ενάντια στην
πολιτική οικονομία. Αυτή όμως η ουτοπική βία δεν συσσωρεύεται, αλλά χάνεται. Δεν επιθυμεί άλλωστε να
συσσωρευθεί όπως η οικονομική αξία, μήπως και καταργήσει τον θάνατο. Ούτε θέλει ποτέ την εξουσία. Ο
εγκλεισμός εκείνων που υφίστανται την εκμετάλλευση μέσα στην μοναδική ιστορική δυνατότητα να πάρουν την
εξουσία, αποδείχθηκε η χειρότερη έως σήμερα εκτροπή της επανάστασης. Βλέπουμε εδώ το πόσο βαθιά έχουν τα
αξιώματα της πολιτικής οικονομίας υπονομεύσει, το πόσο έχουν περιχαρακώσει και εκτρέψει την επαναστατική
προοπτική. Αντίθετα, η ουτοπία θέλει μία φωνή ενάντια στην εξουσία και ενάντια στην αρχή της
πραγματικότητας, η οποία δεν είναι παρά απλώς το φάντασμα του συστήματος και της απεριόριστης
αναπαραγωγής του. Δεν θέλει παρά μία φωνή, για να χαθεί μέσα της.

(Jean Baudrillard, «Le miroir de la production», Paris 1973)

vermeer-earring«Δεν είναι επομένως παράξενο που οι μαθητές, απ’ την παιδική τους ηλικία, ξεκινούν χωρίς δυσκολίες και με
ενθουσιασμό απ’ την Απόλυτη Γνώση της πληροφορικής, ενώ αγνοούν όλο και περισσότερο την ανάγνωση, που
απαιτεί αληθινή κρίση σε όλη την έκταση του κειμένου κι επιπλέον είναι η μόνη που μπορεί να διευκολύνει την
πρόσβαση στην τεράστια προθεαματική ανθρώπινη εμπειρία. Διότι η συζήτηση σχεδόν πέθανε, και σε λίγο θα
πεθάνουν και πολλοί από εκείνους που ήξεραν να μιλάνε. Το άτομο, που αυτή η άγονη θεαματική σκέψη το έχει
σημαδέψει πιο βαθιά απ’ οποιοδήποτε άλλο στοιχείο της διαμόρφωσής του, τίθεται έτσι εξαρχής στην
υπηρεσία της κατεστημένης τάξης πραγμάτων, ενώ η υποκειμενική του πρόθεση μπορεί να ήταν εντελώς αντίθετη
με μια τέτοια κατάληξη. Στην ουσία, θα μεταχειριστεί την γλώσσα του Θεάματος, γιατί απλώς αυτή είναι η μόνη
που του είναι οικεία: αυτή με την οποία του έμαθαν να μιλάει. Αναμφίβολα θα επιδιώξει να φανεί εχθρός της
ρητορικής του Θεάματος, αλλά θα χρησιμοποιήσει το συντακτικό του. Είναι ένα από τα σπουδαιότερα σημεία της
επιτυχίας που έχει σημειώσει η θεαματική κυριαρχία. Η τόσο γρήγορη εξαφάνιση του προϋπάρχοντος λεξιλογίου δεν
είναι παρά μια στιγμή αυτής της επιχείρησης. Αυτήν εξυπηρετεί […]
Γνωρίζουμε ασφαλώς ότι η ιστορία εμφανίστηκε στην Ελλάδα μαζί με την δημοκρατία. Μπορούμε να
διαπιστώσουμε ότι χάθηκε απ’ τον κόσμο μαζί με την τελευταία […]»

(G.Debord, Σχόλια επάνω στην Κοινωνία του Θεάματος)

«Πρώτα απ’ όλα, οφείλω να αποκρούσω τον πιο ψευδή απ’ όλους τους μύθους, σύμφωνα με τον οποίο είμαι ένα είδος
θεωρητικού των επαναστάσεων. Δείχνουν να πιστεύουν, εδώ που τα λέμε, τα ανθρωπάκια, ότι παίρνω τα πράγματα από την
θεωρητική τους πλευρά, ότι είμαι ένας κατασκευαστής θεωρίας, ενός σοφού οικοδομήματος στο οποίο μπορεί κάποιος να πάει
να κατοικήσει από την στιγμή που ξέρει την διεύθυνσή του και του οποίου θα μπορούσε μάλιστα, ίσως δέκα χρόνια αργότερα,
να τροποποιήσει λιγάκι έναν – δυο ορόφους, μετατοπίζοντας τρεις κόλλες χαρτί, ώστε να φθάσει στην οριστική τελειότητα της
θεωρίας που θα επέφερε την δική του λύτρωση.
Οι θεωρίες όμως δεν φτιάχνονται παρά για να πεθαίνουν μέσα στον πόλεμο του χρόνου: είναι πολεμικές μονάδες, ισχυρές ή
όχι, που πρέπει να τις ρίξεις στην μάχη την κατάλληλη στιγμή και, όποιες και αν είναι οι υπεροχές ή οι ανεπάρκειές τους, δεν
μπορείς να χρησιμοποιήσεις παρά εκείνες μόνον που είναι διαθέσιμες. Οι θεωρίες πρέπει συνεπώς να αντικαθίστανται, επειδή
οι αποφασιστικές τους νίκες τους προκαλούν φθορά πολύ περισσότερο από όσο οι επιμέρους ήττες τους, γι’ αυτό και καμμία
ζωντανή εποχή δεν είχε ως αφετηρία της μια θεωρία». (Guy Debord, «In girum imus nocte et consumimur igni»)

– Το θέαμα δεν είναι σύνολο εικόνων, αλλά κοινωνική σχέση ανάμεσα σε πρόσωπα, διαμεσολαβούμενη από τις
εικόνες.

charlie-baird.blueland– Δεν μπορούμε να αντιπαραθέσουμε αφηρημένα το θέαμα στην πραγματική κοινωνική δραστηριότητα· ο διχασμός
αυτός είναι κι ίδιος διχασμένος. Το θέαμα, που αντιστρέφει το πραγματικό, είναι προϊόν πραγματικό. Ταυτόχρονα, η
παρατήρηση του θεάματος κατακυριεύει υλικά τη βιωμένη πραγματικότητα, η οποία αναπλάθει μέσα της τη
θεαματική τάξη πραγμάτων, επιδοκιμάζοντάς την. Η αντικειμενική πραγματικότητα παρευρίσκεται και στις δύο
πλευρές. Κάθε έννοια που ορίζεται με τον τρόπο αυτό, έχει σα βάση της μόνο το πέρασμά της στο αντίθετό της: η
πραγματικότητα αναδύεται μες στο θέαμα, το δε θέαμα είναι πραγματικό. Η αμοιβαία αυτή αλλοτρίωση είναι η
ουσία και συνάμα το στήριγμα της υπάρχουσας κοινωνίας.

– Μέσα στον αντεστραμμένο, στην πραγματικότητα, κόσμο, το αληθινό είναι μια στιγμή του ψεύτικου.

– Το θέαμα παρουσιάζεται σα μια τεράστια θετικότητα, αδιαφιλονίκητη κι απρόσιτη. Δε λέει τίποτα
περισσότερο από ότι «αυτό που φαίνεται είναι καλό, αυτό που είναι καλό φαίνεται.» Η στάση που απαιτεί,
αξιωματικά, είναι τούτη η παθητική αποδοχή, που την έχει κιόλας κατακτήσει στην πραγματικότητα, με τον τρόπο
του να εμφανίζεται δίχως αντίλογο με το μονοπώλιο της εμφάνισης που κατέχει.

– Η κοινωνία που στηρίζεται στη σύγχρονη βιομηχανία δεν είναι συμπτωματικά ή επιδερμικά θεαματική, είναι κατ’
ουσίαν θεαματιστική. Μες στο θέαμα, εικόνα της κρατούσας οικονομίας, ο στόχος δεν είναι τίποτα, η ανάπτυξη είναι
το παν. Το θέαμα δεν θέλει να καταλήξει σε τίποτ’ άλλο πέρα από τον ίδιο του τον εαυτό.

– Το θέαμα υποτάσσει τους ζωντανούς ανθρώπους, στον βαθμό που τους έχει πλήρως υποτάξει η οικονομία.
Δεν είναι τίποτα άλλο από την οικονομία που αναπτύσσεται για τον εαυτό της. Είναι το πιστό εξ ανακλάσεως
είδωλο της παραγωγής των πραγμάτων, κι ο παραπειστικός εξαντικειμενισμός των παραγωγών.

– Στο μέτρο που η κοινωνία ονειρεύεται την αναγκαιότητα, γίνεται αναγκαίο το όνειρο. Το θέαμα είναι ο εφιάλτης
της αλυσοδεμένης σύγχρονης κοινωνίας, που σε τελευταία ανάλυση εκφράζει μόνο την επιθυμία της να
κοιμηθεί. Το θέαμα είναι ο φύλακας του ύπνου αυτού.

michael-Frary-redpalace1959– Το θέαμα είναι η αγόρευση της τωρινής τάξης πραγμάτων με θέμα τον ίδιο της τον εαυτό, που δεν
επιτρέπει παρέμβαση, ο εγκωμιαστικός της μονόλογος. Είναι η αυτοπροσωγραφία της εξουσίας, την εποχή που
αυτή διαχειρίζεται κατά τρόπο ολοκληρωτικό τις συνθήκες ύπαρξης. Η φετιχιστική εμφάνιση καθαρής
αντικειμενικότητας στις θεαματικές σχέσεις, κρύβει τον χαρακτήρα τους σαν σχέσεων ανάμεσα σε ανθρώπους
κι ανάμεσα σε τάξεις: μια δεύτερη φύση φαίνεται πως κυριαρχεί με τους αδυσώπητους νόμους της το
περιβάλλον μας. Το θέαμα, όμως, δεν είναι το αναγκαίο αυτό προϊόν της τεχνικής ανάπτυξης η οποία αντικρίζεται
σαν φυσική ανάπτυξη. Η κοινωνία του θεάματος είναι, απεναντίας, η μορφή που διαλέγει εκείνη το τεχνικό της
περιεχόμενο. Αν το θέαμα, παρμένο με την στενή έννοια των «μέσων μαζικής επικοινωνίας», που αποτελούν την
εντυπωσιακότερη επιφανειακή του έκφανση, μπορεί να φανεί ότι κυριεύει την κοινωνία σαν μια απλή χρήση
οργάνων, θα πρέπει να συμπληρώσουμε ότι η χρήση αυτή δεν είναι στην πραγματικότητα διόλου ουδέτερη, αλλά
είναι η χρήση που προσιδιάζει στη συνολική αυτοκίνηση της κοινωνίας. Αν οι κοινωνικές ανάγκες της εποχής κατά
την οποία αναπτύσσονται τέτοιου είδους τεχνικές δεν μπορούν να βρουν ικανοποίηση παρά μόνο με τη
διαμεσολάβηση των τεχνικών αυτών, αν η διοίκηση της κοινωνίας αυτής καθώς κι όλες οι επαφές μεταξύ των
ανθρώπων δεν μπορούν πια να διενεργηθούν παρά μόνο με ενδιάμεσο την ισχύ αυτής της αυτοστιγμεί γενόμενης
επικοινωνίας, ο λόγος για τούτο είναι ότι η «επικοινωνία» αυτή είναι ουσιαστικά μονόπλευρη· για τούτο, η
συγκέντρωσή της, φτάνει να συσσωρεύει στα χέρια της διοίκησης του υπάρχοντος συστήματος τα μέσα που της
επιτρέπουν να εξακολουθήσει την καθορισμένη αυτή διοίκηση. Το γενικευμένο σχίσμα του θεάματος είναι
αξεχώριστο από το σύγχρονο κράτος, δηλαδή από τη γενική μορφή του σχίσματος μες στην κοινωνία, προϊόν του
καταμερισμού της κοινωνικής εργασίας και όργανο της ταξικής κυριαρχίας.

(G.Debord, Η Κοινωνία του Θεάματος)

Αυτόνομη Πρωτοβουλία

soc.spectacle2

47. (I.S. may 1968)..ΤΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΩΝ ΚΑΤΑΛΗΨΕΩΝ

47. paris1968.I.S.25-11-2012

.…(may 1968)..ΤΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΩΝ ΚΑΤΑΛΗΨΕΩΝ (i.s.) ,

j.pollock.male-femaleπου εισχώρησε μέσα στους κομβικούς τομείς της οικονομίας, πολύ σύντομα έφθασε μέχρι κάθε τομέα της κοινωνικής ζωής, επιτιθέμενο σ’ όλα τα σημεία ελέγχου του καπιταλισμού και της γραφειοκρατίας. Το γεγονός ότι η απεργία έχει τώρα επεκταθεί σε δραστηριότητες, που πάντοτε στο παρελθόν ξέφευγαν από τις διαδικασίες της εξέγερσης, με ριζικό τρόπο επαναβεβαίωνε δυο από τους παλαιότερους ισχυρισμούς της καταστασιακής ανάλυσης: ότι ο αυξανόμενος εκσυγχρονισμός του καπιταλισμού συνεπάγεται την προλεταριατοποίηση ενός ολοένα και διευρυνόμενου τμήματος του πληθυσμού. Και καθώς ο κόσμος του καπιταλισμού επέκτεινε την δύναμή του πάνω σ’ όλες τις πλευρές της ζωής, ταυτόχρονα, παρήγαγε παντού μια διεύρυνση κι εμβάθυνση των δυνάμεων, που τον αρνούνται.

(…) Η δράσεις που απελευθερώθηκαν από τους φοιτητές στα πανεπιστήμια και τους δρόμους, από την αρχή, επεκτάθηκαν και στα σχολεία της μέσης εκπαίδευσης. … Οι μαθητές των σχολείων αυτών απέδειξαν με τη μαχητικότητα και τη συνειδητότητά τους ότι προοιώνιζαν όχι τόσο μια μελλοντική γενιά φοιτητών, όσο τους νεκροθάφτες του πανεπιστήμιου. Πολύ περισσότερο από τους καθηγητές των πανεπιστήμιων, οι καθηγητές της μέσης εκπαίδευσης ήξεραν πώς μπορούσαν να μάθουν από τους μαθητές τους. Συντριπτικά υποστήριζαν την απεργία, σ’ αντίθεση με την αμετακίνητη θέση, που έπαιρναν άλλοι σχολικοί υπάλληλοι. Καταλαμβάνοντας τους χώρους εργασίας τους, οι εργαζόμενοι σε τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρίες κι εμπορικά καταστήματα διαμαρτυρόντουσαν ταυτόχρονα ενάντια στις προλεταριοποιημένες συνθήκες εργασίας τους κι ενάντια σ’ ένα σύστημα υπηρεσιών, που ανάγκαζε τους πάντες να υπηρετούν το σύστημα. Με τον ίδιο τρόπο, οι απεργοί στα ραδιο-τηλεοπτικά μέσα, παρά την πίστη τους στην “αντικειμενική ενημέρωση,” έβλεπαν συγκεχυμένα μέσα στις συνθήκες της αλλοτρίωσής τους, αλλά καταλάβαιναν τον θεμελιωδώς εσφαλμένο χαρακτήρα, που έχει κάθε επικοινωνία, όταν βασίζεται στην ιεραρχία. Το κύμα της αλληλεγγύης, το οποίο μετέφερε τον ενθουσιασμό των ανθρώπων, που ζούσαν κάτω από την εκμετάλλευση, δεν είχε κανένα φραγμό.

(…) Εντούτοις, μέσα σε μια βδομάδα, εκατομμύρια ανθρώπων ξεφορτώθηκαν το βάρος των συνθηκών αλλοτρίωσης, της ρουτίνας της επιβίωσης, των ιδεολογικών διαστρεβλώσεων και του αντεστραμμένου κόσμου του θεάματος. Για πρώτη φορά, από την Κομούνα του 1871 κι ύστερα, και τώρα με πολύ περισσότερο υποσχόμενο μέλλον, το πραγματικό άτομο απορροφούσε τον αφηρημένο πολίτη μέσα στην ζωή του, στην δουλειά του και στις ατομικές του σχέσεις, καθώς γινόταν ένα “είδος-ον” και, με τον τρόπο αυτό, αναγνώριζε τις δικές του ικανότητες σαν κοινωνικές ικανότητες. Τελικά, η γιορτή προσέφερε πραγματικές διακοπές σ’ ανθρώπους, που μόνο γνώριζαν τις μέρες εργασίας και τις άδειες. Η πυραμίδα της ιεραρχίας έλιωνε σαν κύβος ζάχαρης κάτω από τον ήλιο του Μάη. Οι άνθρωποι συνομιλούσαν και καταλαβαινόντουσαν με μισή λέξη. Δεν υπήρχαν πλέον διανοούμενοι ή εργάτες, αλλά μόνο επαναστάτες, που εμπλεκόντουσαν σ’ ένα διάλογο και δημιουργούσαν ένα κλίμα επικοινωνίας, από το οποίο μόνο οι δήθεν “προλετάριοι” διανοούμενοι κι οι άλλοι θιασώτες της αρχηγίας αισθανόντουσαν αποκλεισμένοι. Σ’ αυτό το πλαίσιο, η λέξη “σύντροφος” ξανακέρδιζε την αυθεντική της σημασία και, μ’ αληθινό τρόπο, σημάδευε το τέλος των διαχωρισμών. Κι αυτοί, που την χρησιμοποιούσαν με τη Σταλινική έννοια, γρήγορα καταλάβαιναν ότι το να μιλούν την γλώσσα των λύκων τους εξέθετε τουλάχιστον σαν μαντρόσκυλα. Οι δρόμοι ανήκαν σ’ αυτούς, που τους έσκαβαν να βγάλουν τις πέτρες.

constructivismRed_RevolverΗ καθημερινή ζωή, ξαφνικά ανακαλυμμένη πάλι, γινόταν το κέντρο όλων των δυνατών κατακτήσεων. Άνθρωποι, που πάντα δούλευαν στα κατειλημμένα γραφεία, δήλωναν ότι δεν μπορούσαν πλέον να ζήσουν όπως πριν, ούτε έστω και λίγο καλύτερα από πριν. Ήταν ολοφάνερο απ’ την αυγή της επανάστασης ότι από τότε κι ύστερα δεν θα υπήρχαν άλλες αποκηρύξεις, μόνο ίσως κάποιες οπισθοχωρήσεις τακτικής. Όταν καταλήφθηκε το Οντεόν, ο διευθυντής του βρισκόταν στο πίσω μέρος της σκηνής. Μετά την αρχική έκπληξη, προχώρησε λίγα βήματα μπροστά κι αναφώνησε: “Τώρα που το πήρατε, κρατήστε το, μην το ξαναεπιστρέψετε, πρώτα κάψτε το!” Και το γεγονός ότι το Οντεόν, που βρέθηκε μόνο για λίγες στιγμές στα χέρια των σκλάβων του πολιτιστικού κάτεργου, δεν κάηκε, δείχνει ότι απλώς γευθήκαμε τους πρώτους καρπούς.

Ο χρόνος της εκμετάλλευσης είχε σταματήσει. Χωρίς τρένα, μετρό, αυτοκίνητα ή δουλειά, οι απεργοί ανακαταλάμβαναν τον χρόνο, που τόσο μελαγχολικά χανόταν μέσα στα εργοστάσια, στους αυτοκινητόδρομους, μπροστά στην τηλεόραση. Οι άνθρωποι έκαναν περίπατους, ονειρευόντουσαν, μάθαιναν πώς να ζουν. Οι επιθυμίες άρχιζαν να γίνονται, λίγο-λίγο, πραγματικότητα. Για πρώτη φορά, η νεολαία υπήρχε στην πραγματικότητα. Όχι σαν κοινωνική κατηγορία, που είχε ανακαλυφθεί για τις ανάγκες της εμπορευματικής οικονομίας από κοινωνιολόγους κι οικονομολόγους, αλλά μόνο σαν πραγματική νεολαία, με ζωή, που βιώνονταν χωρίς το νεκρό χρόνο, η οποία απέρριπτε χάρη της ζωντάνιας την καταπιεστική αναφορά στην ηλικία. “ΖΗΤΩ ΤΟ ΕΦΗΜΕΡΟ! – ΜΑΡΞΙΣΤΙΚΗ-ΠΕΣΙΜΙΣΤΙΚΗ ΝΕΟΛΑΙΑ,” έγραφε μια επιγραφή. Η ριζοσπαστική θεωρία, στην οποίαν έδιναν την φήμη ότι είναι τόσο πολύ δύσκολη οι διανοούμενοι, που ήσαν ανήμποροι να την ζήσουν, γινόταν χειροπιαστή για όλους εκείνους, που την αισθανόντουσαν μέσα στην πιο μικρή χειρονομία της άρνησής τους και, γι’ αυτό, δεν είχαν και το παραμικρό πρόβλημα να φανερώσουν πάνω στους τοίχους τις θεωρητικές διατυπώσεις αυτού που επιθυμούσαν να ζήσουν. Μια νύχτα στα οδοφράγματα ήταν το μόνο που τα μαύρα μπλουζόν χρειαζόντουσαν για να πολιτικοποιηθούν και να βρεθούν σε πλήρη σύμπτωση απόψεων μαζί με το πιο προχωρημένο τμήμα του κινήματος των καταλήψεων. (…)

Η διακοπή της εργασίας, σαν η ουσιαστική φάση ενός κινήματος, που κάθε άλλο παρά μπορούσε να θεωρηθεί ότι δεν κατανοούσε τον επαναστατικό του χαρακτήρα, υπενθύμιζε σ’ όλους την αρχέγονη κοινοτοπία ότι η αλλοτριωμένη εργασία παράγει την αλλοτρίωση. Το δικαίωμα στην τεμπελιά διαβεβαιωνόταν όχι μόνο με το γνωστό γκράφιτι, όπως το “ΠΟΤΕ ΕΡΓΑΣΙΑ” ή το “ΖΗΣΤΕ ΧΩΡΙΣ ΝΕΚΡΟ ΧΡΟΝΟ, ΑΠΟΛΑΥΣΤΕ ΧΩΡΙΣ ΠΕΡΙΣΤΟΛΕΣ,” αλλά πάνω απ’ όλα με την απελευθέρωση της ευχάριστης δραστηριότητας, με την χαρά του παιχνιδιού. Ο Φουριέ είχε ήδη επισημάνει πόσες πολλές ώρες θα χρειαζόντουσαν οι υπάλληλοι του δήμου, για να καθαρίσουν ένα οδόφραγμα, το οποίο οι διαδηλωτές το είχαν σηκώσει μέσα σε λίγα λεπτά. Η εξαφάνιση της καταναγκασμένης εργασίας υποχρεωτικά συνέπιπτε με την ελεύθερη ροή της δημιουργικότητας μέσα σ’ οποιαδήποτε σφαίρα: στο γκράφιτι, στην γλώσσα, στη συμπεριφορά, στην τακτική, στις τεχνικές μάχης, στις διαδηλώσεις, στα τραγούδια, στα πόστερ, στα κόμικ. Έτσι, όλοι ήταν ικανοί να μετρήσουν το ποσό της ενέργειας της δημιουργικότητας, που είχε συνθλιβεί στις περιόδους της επιβίωσης, τις μέρες που ήσαν καταδικασμένες στην παραγωγή, σε ψώνια, στην τηλεόραση και στην παθητικότητα, που αναδεικνυόταν σαν ύψιστη αρχή. Με τον ίδιο μετρητή Γκάιγκερ μπορούμε να εκτιμήσουμε την θλίψη του ελεύθερου χρόνου, όταν πληρώνουμε για να καταναλώνουμε, βαριεστημένα, τα ίδια τα εμπορεύματα, που εμείς παράγουμε πάλι με πλήξη. “ΚΑΤΩ ΑΠ’ ΤΟ ΛΙΘΟΣΤΡΩΤΟ ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ, Η ΠΑΡΑΛΙΑ,” ανήγγειλε χαρούμενα ένα ποίημα τοίχου. (…)

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΟΥΣΙΑ ΤΩΝ ΕΡΓΑΤΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΙΩΝ
Max-Ernst-manifestoΜέσα σε δέκα μέρες, όχι μόνο καταλήφθηκαν από τους εργάτες εκατοντάδες εργοστάσια και μια αυθόρμητη γενική απεργία παρέλυσε ολοκληρωτικά τη δραστηριότητα της χώρας, αλλά και διάφορα κτίρια που ανήκουν στο Κράτος καταλήφθηκαν από επιτροπές που επιβλήθηκαν επί τόπου και ανέλαβαν τη διαχείρισή τους. Μπροστά σε μια τέτοια κατάσταση, που με κανένα τρόπο δεν μπορεί να διαρκέσει, αλλά που βρίσκεται μπροστά σε μια εναλλακτική λύσει να εξαπλωθεί ή να εξαφανιστεί (καταστολή ή διαλυτικές διαπραγματεύσεις), όλες οι παλιές ιδέες έχουν παραμεριστεί, ενώ επιβεβαιώνονται όλες οι ριζοσπαστικές απόψεις για την επιστροφή του επαναστατικού προλεταριακού κινήματος. Το γεγονός ότι όλο το κίνημα ουσιαστικά εξαπολύθηκε εδώ και πέντε μήνες από μισή ντουζίνα επαναστατών της ομάδας των «Λυσσασμένων», δείχνει εύγλωττα ότι οι αντικειμενικές συνθήκες ήδη υπήρχαν. Ήδη το γαλλικό παράδειγμα αντηχεί πέρα απ’ τα σύνορα και οδηγεί στην επανεμφάνιση του διεθνισμού, αναπόσπαστου στοιχείου των επαναστάσεων του αιώνα μας. Ο θεμελιώδης αγώνας θέτει σήμερα αντιμέτωπους, από τη μια μεριά τη μάζα των εργαζομένων – που δεν έχουν άμεσα το λόγο – κι απο την άλλη τις πολιτικές και συνδικαλιστικές γραφειοκρατίες της αριστεράς, που – αν και ξεκινάνε απ’ το περιορισμένο 14% των συνδικαλισμένων μέσα στον ενεργό πληθυσμό – ελέγχουν τις πόρτες των εργοστασίων και το δικαίωμα να μιλάνε και να διαπραγματεύονται εν ονόματι αυτών που έχουνε κάνει την κατάληψη. Οι γραφειοκρατίες αυτές δεν είναι εκφυλισμένες και προδοτικές εργατικές οργανώσεις, αλλά ένας μηχανισμός αφομοίωσης στην καπιταλιστική κοινωνία. Μέσα στην τωρινή κρίση αποτελούν το κύριο στήριγμα του κλονισμένου καπιταλισμού.

Ο ντεγκωλλισμός μπορεί να διαπραγματευτεί, ουσιαστικά με το Κ.Κ. και τη C.G.T. (έστω και έμμεσα), την αποκινητοποίηση των εργατών με αντάλλαγμα οικονομικά πλεονεκτήματα: στην περίπτωση αυτή η καταστολή θα χτυπήσει τα ριζοσπαστικά ρεύματα. Η εξουσία μπορεί να περάσει στην «Αριστερά», που θα εξακολουθήσει την ίδια πολιτική αν και απο μια πιο εξασθενημένη θέση. Ενδέχεται επίσης να δοκιμαστεί η βίαιη καταστολή. Τέλος, οι εργάτες μπορεί να κατακτήσουν μια θέση ισχύος, μιλώντας οι ίδιοι για λογαριασμό τους και συνειδητοποιώντας αιτήματα που να είναι στο ύψος της ριζοσπαστικότητας των μορφών αγώνα που ήδη εφάρμοσαν στην πράξη. Ένα τέτοιο προτσέσσο θα οδηγούσε στο σχηματισμό Συμβουλίων εργαζομένων, που θα έπαιρναν αποφάσεις δημοκρατικά στη βάση, θα ομοσπονδοποιούνταν μέσω εκπροσώπων ανακλητών ανά πάσα στιγμή, και θα γινόντουσαν η μοναδική εξουσία συζήτησης, λήψης και εκτέλεσης αποφάσεων σ’ ολόκληρη τη χώρα.

Απο ποια άποψη εμπεριέχεται μια τέτοια προοπτική στην παράταση της σημερινής κατάστασης; Ίσως σε λίγες μέρες η ανάγκη, η ανάγκη να ξαναλειτουργήσουν μερικοί τομείς της οικονομίας κάτω από εργατικό έλεγχο μπορεί να θέσει τις βάσεις αυτής της νέας εξουσίας, που τα πάντα την ωθούν να υποσκελίσει τα υπάρχοντα συνδικάτα και κόμματα. Θα πρέπει να ξαναλειτουργήσουν οι σιδηρόδρομοι και τα τυπογραφεία για τις ανάγκες του εργατικού αγώνα. Οι νέες εκ των πραγμάτων αρχές θα πρέπει να επιτάξουν και να μοιράσουν τα τρόφιμα. Ίσως ακόμα χρειαστεί ν’ αντικατασταθεί το χρεοκοπημένο χρήμα με αξιόγραφα (κάρτες) που θα υποθηκεύουν το μέλλον αυτών των νέων αρχών. Μόνο μέσα σε μια τέτοια πρακτική διαδικασία μπορεί να επιβληθεί η συνείδηση που γίνεται κύριος της ιστορίας και πραγματώνει για όλους τους εργαζόμενους την κυριαρχία όλων των όψεων της ζωής τους.

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΕΧΙΣΗ ΤΩΝ ΚΑΤΑΛΗΨΕΩΝ – Παρίσι, 22 του Μάη 1968

(René Viénet, Μάης 1968 – Λυσσασμένοι και σιτουασιονιστές μέσα στο κίνημα των καταλήψεων, Διεθνής Βιβλιοθήκη )

Αυτόνομη Πρωτοβουλία

may68-01

36. Guy Debord – I.S. …φασισμός

36. Guy Debord.spectacle.society.08-11-2012

waimar2Guy Debord – I.S.
[109] Το επαναστατικό εργατικό κίνημα του μεσοπολέμου
εξοντώθηκε απ’ τη συνδυασμένη δράση της σταλινικής
γραφειοκρατίας και του φασιστικού ολοκληρωτισμού,
που είχε δανειστεί την οργανωτική του μορφή απ’ το
ολοκληρωτικό κόμμα που είχε δοκιμαστεί μ’ επιτυχία στη Ρωσία.
Ο φασισμός υπήρξε μια ακραία μορφή υπεράσπισης
της αστικής οικονομίας που βρισκόταν κάτω απ’ την
απειλή της κρίσης και της προλεταριακής ανατροπής, η
κ α τ ά σ τ α σ η π ο λ ι ο ρ κ ί α ς μέσα στην καπιταλιστική
κοινωνία, διαμέσου της οποίας διασώθηκε αυτή η κοινωνία
κι επιδόθηκε σε μια πρώτη εσπευσμένη ορθολογικοποίηση
με τη μαζική παρέμβαση του Κράτους στη διαχείρισή
της.
Αλλά μια τέτοια ορθολογικοποίηση απειλείται,
με τη σειρά της, απ’ τον τεράστιο παραλογισμό του μέσου
της. Παρόλο που ο φασισμός φέρεται να υπερασπίζει τα
κύρια στοιχεία της αστικής ιδεολογίας που έγινε συντηρητική
(την οικογένεια, την ιδιοκτησία, την ηθική τάξη, το έθνος),
συσπειρώνοντας τη μικροαστική τάξη και τους τρομοκρατημένους
απ’ την κρίση ή απογοητευμένους απ’ την αδυναμία
της σοσιαλιστικής επανάστασης ανέργους, δεν ειναι ο ιδιος,
κατά βάθος, ιδεολογικός.
Παρουσιάζεται σαν αυτό που είναι: μια βίαιη ανάσταση του μύθου,
που απαιτεί τη συμμετοχή σε μια κοινότητα καθορισμένη από αρχαϊκές
ψευδο-αξίες: τη φυλή, το αίμα, τον αρχηγό.
Ο φασισμός είναι ο  τ ε χν ι κ ά  ε ξ ο π λ ι σ μ έ ν ο ς  α ρ χ α ϊ σ μ ό ς
Το αποσυνθεμένο υποκατάστατο του μύθου του, αναβιώνει
στις θεαματικές συνθήκες των πιο σύγχρονων μέσων υποβολής
και ψευδαίσθησης. Αποτελεί, λοιπόν, έναν απ’ τους
παράγοντες σχηματισμού του σύγχρονου θεαματικού, ενώ
ταυτόχρονα η συμβολή του στην καταστροφή του παλιού
εργατικού κινήματος τον κάνει μια απ’ τις θεμέλιες δυνάμεις
της σημερινής κοινωνίας”. Καθώς όμως ο φασισμός
συμβαίνει να είναι, επίσης, η π ι ο δ α π α ν η ρ ή μορφή
συντήρησης της καπιταλιστικής τάξης, έπρεπε φυσιολογικά
να εγκαταλείψει το προσκήνιο που επιφυλάσσεται για
τους μεγάλους ρόλους των καπιταλιστικών κρατών, επισκιασμένος
από ορθολογικότερες και ισχυρότερες μορφές
αυτής της τάξης.
[Guy Debord, Η κοινωνία του Θεάματος, 1967]
—————————————————————————————————————————————-

Η τέχνη μπορεί κάλλιστα να σταματήσει να είναι μια σχέση πάνω στις αισθήσεις. Μπορεί να γίνει μια άμεση
οργάνωση ανώτερων αισθήσεων. Πρέπει να παράγουμε τους εαυτούς μας και όχι τα πράγματα που μας
σκλαβώνουν. Δεν υπάρχει ελευθερία στη χρήση του χρόνου χωρίς την κατοχή των σημερινών εργαλείων
κατασκευής της καθημερινής ζωής.
elkonina1958Μια διεθνής ένωση καταστασιακών μπορεί να θεωρεί ως μία ένωση εργαζομένων σε έναν προηγμένο τομέα της
κουλτούρας, ή πιο συγκεκριμένα μία ένωση όλων εκείνων που διεκδικούν το δικαίωμα μιας εργασίας, η οποία
εμποδίζεται από τις σημερινές κοινωνικές συνθήκες. Πρόκειται λοιπόν για μια οργάνωση επαγγελματιών
επαναστατών στην κουλτούρα.
Όσοι θέλουν να ξεπεράσουν ολόπλευρα την παλιά κατεστημένη τάξη πραγμάτων, δεν μπορούν να αρκεστούν
στην αταξία του παρόντος, ακόμα και στη σφαίρα της κουλτούρας. Πρέπει, χωρίς καμιά αναβολή, να πολεμήσουν
μέσα στην κουλτούρα για τη συγκεκριμένη ανάδυση της κινητής τάξης πραγμάτων του μέλλοντος.
Αυτή η δυνατότητα, που υπάρχει κιόλας ανάμεσά μας, εξαφανίζει όλες τις εκφράσεις των γνωστών πολιτιστικών
μορφών. Πρέπει να οδηγήσουμε όλες τις μορφές της ψευτοεπικοινωνίας στην έσχατη καταστροφή τους, ώστε μια
μέρα να πετύχουμε την άμεση πραγματική επικοινωνία (όπως την εννοοούμε, χρησιμοποιώντας τα ανώτερα
πολιτιστικά μέσα: την κατασκευασμένη κατάσταση). Η νίκη θα ανήκει σε εκείνους που θα σπείρουν την αταξία
χωρίς να την αγαπούν.
[Ιούνιος 1958. Guy Debord – Ξεπέρασμα της Τέχνης. Ανθολογία Κειμένων της Καταστασιακής Διεθνούς, μτφ. Γιάννης Δ. Ιωαννίδης, εκδ. Ύψιλον/βιβλία, 1985/1999]
——————————————————————————————————————————————————————-

cabaret-visul-lui-omero-1939[92] Το μεγαλείο και συνάμα η αδυναμία του πραγματικού αναρχικού αγώνα (γιατί στις ατομικιστικές
παραλλαγές του, οι βλέψεις του αναρχισμού είναι ανάξιες λόγου) βρίσκεται στο ότι βλέπει ως άμεσα παρόντα το
σκοπό της προλεταριακής επανάστασης. Από την ιστορική σκέψη των αγώνων των σύγχρονων τάξεων, ο
κολλεκτιβιστικός αναρχισμός συγκρατεί μόνο το συμπέρασμα, και το γεγονός ότι εμμένει απόλυτα αυτό το
συμπέρασμα εκφράζεται και στη συνειδητή περιφρόνηση της μεθόδου εκ μέρους του. Έτσι η κριτική του
αναρχισμού στον πολιτικό αγώνα παρέμεινε αφηρημένη, ενώ η επιλογή του υπέρ του οικονομικού αγώνα
εκδηλώνεται αποκλειστικά και μόνο σε συνάρτηση με την αυταπάτη μιας οριστικής λύσης, που υποτίθεται πως θα
επέλθει ξαφνικά σε αυτό το πεδίο τη μέρα της γενικής απεργίας ή της εξέγερσης. Οι αναρχικοί έχουν να
πραγματώσουν ένα ιδεώδες. Ο αναρχισμός είναι […] η ιδεολογία της καθαρής ελευθερίας, που εξισώνει τα πάντα
και απωθεί κάθε ιδέα του ιστορικού κακού. […] Ο αναρχισμός δεν έχει παρά να ξαναπεί και να προβάλλει μέσα σε
κάθε αγώνα το ίδιο απλό γενικό συμπέρασμά του, επειδή έχει εξαρχής ταυτίσει αυτό το πρώτο συμπέρασμα με την
τελική κατάληξη του κινήματος. […]
[93] Ο ιδεολογικός σεβασμός της ομοφωνίας των αποφάσεων ευνόησε μάλλον την ανεξέλεγκτη εξουσία των
ειδικών της ελευθερίας μέσα στην ίδια την [αναρχική] οργάνωση∙ και ο επαναστατικός αναρχισμός περιμένει από
τον απελευθερωμένο λαό μια παρόμοιου είδους και με τα ίδια μέσα κατακτημένη ομοφωνία. […]
[94] Η αυταπάτη που συντηρήθηκε, περισσότερο ή λιγότερο ρητά, μέσα στον αυθεντικό αναρχισμό, είναι αυτή
της διαρκούς αμεσότητας μιας επανάστασης, η οποία θα πρέπει να δικαιώσει την ιδεολογία, και τον πρακτικό
τρόπο οργάνωσης που απορρέει από αυτήν, μέσα από την αυτοστιγμεί ολοκλήρωσή της. [….]
[Guy Debord, Η κοινωνία του θεάματος]
(πηγή: dangerfew.blogspot.gr )

Αυτόνομη Πρωτοβουλία

hitler.insidemoney