41. (m.bookchin) Η ΦΥΣΗ ΩΣ ‘ΘΕΜΕΛΙΟ’ ΜΙΑΣ ΗΘΙΚΗΣ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ

41. M.Bookchin.nature.ethics.pm.22-10-2012

– …Η ΦΥΣΗ ΩΣ ‘ΘΕΜΕΛΙΟ’ ΜΙΑΣ ΗΘΙΚΗΣ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ… –
gauguin-autumn2Η παραδοσιακή εικόνα του φυσικού κόσμου που προβάλλεται από την δυτική κοινωνία είναι βαθιά αντιδραστική («τυφλή», «βουβή», «σκληρή», «φειδωλή», ή ακόμα, «ένα βασίλειο της αναγκαιότητας», μία εχθρική «ετερότητα» που επενεργεί πάνω στον άνθρωπο με πιεστικό εξαναγκασμό, εναντίον του οποίου πρέπει αυτός να αντιτάξει τις δικές του δυνάμεις του μόχθου και της πανουργίας, προκειμένου να αυτοπραγματωθεί) ‘ μια αδιάλλακτη σύγκρουση, ένα προμηθεϊκό δράμα: η ατίθαση «εσωτερική φύση» πρέπει να ελεγχθεί διαμέσου της ορθολογικότητας, ο άνθρωπος πρέπει να ανυψωθεί από την «κτηνώδη ζωϊκότητα» στην λάμψη της πνευματικής καλλιέργειας, «η φύση πρέπει να κυριαρχηθεί» προκειμένου να χειραφετηθεί η ανθρωπότητα…
Η αντίληψη που προβάλλει η «Ριζοσπαστική Κοινωνική Οικολογία» είναι θεμελιακά διαφορετική: (με τα λόγια του M. Bookchin) «…ο φυσικός κόσμος γίνεται σφαιρικότερα αντιληπτός ως δημιουργικός, αλληλοβοηθητικός , γόνιμος και θ ε μ έ λ ι ο μιας η θ ι κ ή ς της ε λ ε υ θ ε ρ ί α ς».1
Ιδωμένες κάτω από ένα τέτοιο πρίσμα, οι βιολογικές σχέσεις σημαδεύονται λιγότερο καθοριστικά από τις «ανταγωνιστικές» ιδιότητες που τους καταλογίζει η δαρβίνεια ορθοδοξία, (μια π ρ ο β ο λ ή της αυθεντικής ζούγκλας- της κατάφωρα ανήθικης «ελεύθερης αγοράς» του ανθρώπινου ανταγωνισμού, της επικράτησης του ισχυρότερου), και περισσότερο από αλληλοβοηθητικά γνωρίσματα: η αμοιβαία συνεργασία μέσα στα πλαίσια της συμβίωσης, είναι εξίσου σημαντική και ο «ικανότερος» μπορεί να είναι εκείνος που βοηθάει περισσότερο κάποιον άλλο να επιβιώσει (W. Trager). Προωστική, λοιπόν, ισχύς της βιοτικής εξέλιξης υπήρξε η αυξανόμενη διαφοροποίηση των ειδών και η συνάρμοσή τους σε εξαιρετικά σύνθετες και κατά βάση αλληλοβοηθητικές, σχέσεις αμοιβαιότητας συμπληρωματικών σ υ μ β ι ω τ ώ ν.

EGON_SCHIELEΣτην οργανική εξέλιξη εκείνο που «εξελίσσεται» είναι κάτι περισσότερο από μιά συνάθροιση ενδοειδικών νημάτων, που το καθένα τους εκτυλίσσεται αυτόνομα από μόνο του διαμέσου μιας επιλεκτικής αλληλεπίδρασης «ανταγωνιστών» και «αβιοτικών» δυνάμεων που ξεδιαλέγουν τους «ικανούς» από τους «απροσάρμοστους». Εκείνο δηλαδή που λείπει από την «Καταγωγή των Ειδών» είναι μια συναρμοστική αντίληψη της ζωικής και φυτικής εξέλιξης. Η Εξέλιξη είναι η ιστορία της ανάπτυξης ο ι κ ο σ υ σ τ η μ ά τ ω ν (οικοεξέλιξη), δεν αποτελεί ένα γεγονός ατομικής φύσης, δεν υπάρχει εξέλιξη ενός μεμονωμένου είδους ‘ τα είδη εξελίχτηκαν ως μέρη της εξέλιξης οικολογικών κοινοτήτων (συνεξέλιξη). Τα οικοσυστήματα ωθούνται προς μια διαρκώς μεγαλύτερη ποικιλία και πολυπλοκότητα. Αυτή η λειτουργία έχει το κοινωνικό της ανάλογο στις αντιλήψεις μας για την ελευθερία.

Η ε λ ε υ θ ε ρ ί α με την πιο αρχέγονη μορφή της είναι «ήδη παρούσα στον αυτοπροσανατολισμό της ζωής σαν τέτοιας, και ειδικότερα στην ενεργό προσπάθεια κάθε οργανισμού να είναι ο εαυτός του και να αντισταθεί σε οποιεσδήποτε εξωτερικές δυνάμεις που αλλοιώνουν την ταυτότητά του». Μέσα λοιπόν σ’ αυτή την αυτοκατευθυνόμενη διαδικασία κινητικότητας και ερεθιστικότητας βρίσκεται η εμβρυώδης μορφή μιας στοιχειώδους υποκειμενικότητας και της νοητικοποίησης που αποφέρει τη σκέψη, τη συνείδηση και την ενδοσκοπική θέληση (και αυτό χωρίς καμία ανθρωπομορφική έπαρση). «…Κάθε οργανισμός είναι με μια έννοια «βουλητικός», ακριβώς όπως είναι «επιλεκτικός» στην ικανοποίηση των αναγκών του και «σκοποθηρικός» στην διαιώνιση της ευζωίας του. Μεταστοιχειώνει, οσοδήποτε αμυδρά, το θεμελιώδες χαρακτηριστικό της αυτοσυντήρησης, που τον κατατάσσει στις έμβιες μορφές, σε μια ικανότητα να επιλέγει μεταξύ διαζευτικών δυνατοτήτων που ευνοούν την επιβίωσή του – όχι απλώς να αντιδρά στα ερεθίσματα σαν φυσικοχημικό σύνολο».
Η ζωή επομένως, δεν είναι παθητική μπροστά στις δυνατότητες εξέλιξής της, αλλά κατευθύνεται ενεργά προς αυτές στα πλαίσια μιας συμμερισμένης διαδικασίας αμοιβαίας παρακίνησης ‘ είναι αυτοδιευθυνόμενη στην ίδια την εξελικτική της ανάπτυξη. Η ποικιλία και η πολυπλοκότητα επιπροσθέτουν τη διάσταση των διαφορισμένων εναλλακτικών λύσεων στο απλό γεγονός της επιλογής, και σε συνδυασμό με την επιλογή, το γεγονός της ελευθερίας.
Αυτή η υποτυπώδης «βούληση», «επιλογή», «ελευθερία», σίγουρα δεν οι ανθρώπινες. Αν τις αντιπαραβάλλουμε, χωρίζονται από την ικανότητα της ανθρωπότητας να συμβολίζει, να διατυπώνει, να θεσμοποιεί σχέσεις συγκροτώντας την ανθρώπινη «κοινωνία» σε διάκριση από τις αυθόρμητα σχηματισμένες βιοτικές κοινότητες, και ακόμη από τις ικανότητες εργασίας και εγκεφαλικής δραστηριότητας που υπάρχουν σε αμυδρή μόνο μορφή στα περισσότερα είδη ζώων.

rembradnt-millΤί μπορεί να σημαίνει οργανικότητα; Για τη παραδοσιακή δυτική αντίληψη η φύση διέπεται από αδυσώπητη νομοτέλεια ‘ οργανικότητα σημαίνει τη «φυλάκιση» της ελευθερίας από την «αναγκαιότητα». Όμως είναι ακριβώς μια γόνιμη φύση που σήμερα πεθαίνει κάτω από τους εξαναγκασμούς μιας αντιοικολογικής κοινωνίας. Οι αξίες που γίνονται αντιληπτές ως αυστηρά εγκεφαλικό προϊόν έρχονται σε αντίθεση με την ανάγκη για αντικειμενικές ρίζες.

Η φυσική φιλοσοφία σημαδεύεται άλλοτε από μυθικούς αρχαϊσμούς στο ένα άκρο και άλλοτε από έναν μηχανιστικό επιστημονισμό ‘ παρουσιάζεται η τάση να υπογραμμίζεται ο ηθικός εξαναγκασμός, μια ενότητα με το φυσικό κόσμο η οποία παγιώνεται από τη προσήλωση στην ιδέα του «φυσικού νόμου». Αντίθετα, η ο ι κ ο – φ ι λ ο σ ο φ ί α αναπτύσσεται με βάση τα συστατικά της ελευθερίας: τον αυθορμητισμό, την ποικιλότητα, τη γονιμότητα και τη δημιουργικότητα της φύσης. Η εικόνα ακριβώς μιας διεργασιακής φύσης με τις ενοποιητικές της έννοιες της δημιουργικότητας, της αλληλοβοήθειας και μιας ελευθερίας που γεννιέται από τον αυτοπροσανατολισμό της ζωής, μπορεί να αποτελέσει το υπόβαθρο για τη διατύπωση μιας «αντικειμενικής ηθικής». Κάτι βέβαια που δεν σημαίνει πως η φύση είναι «ηθική» με την ανθρώπινη έννοια ενός συνειδητού αυτοελέγχου ή αυτοαξιολόγησης. Η φύση δεν είναι ούτε «σκληρή» ούτε «σπλαχνική», ούτε «καλοκάγαθη» ούτε «κακόβουλη», ούτε «ευγενική» ούτε «τραχιά». Παρόμοια, δεν είναι «ιεραρχική» είτε «εξισωτική», «καταδυναστευτική» είτε «δημοκρατική», «εκμεταλλευτική» είτε «αγαθοεργός». Αυτού του είδους οι ανθρωπομορφικές αναγνώσεις ενός φυσικού ήθους είναι στην καλύτερη περίπτωση ρομαντικές ή, στη χειρότερη, θέτουν μια μυθική αντίληψη της φύσης στην υπηρεσία ολοκληρωτικών πολιτικών ιδεολογιών.
Μια σχετικιστική ηθική (ηθικό είναι απλώς εκείνο που είναι καλό για εμένα, άρα η ηθική μου είναι μια ηθική ως προς εμένα) είναι αναμφισβήτητα επικίνδυνη. Το πρόβλημα έγκειται στην εξεύρεση μιας αντικειμενικής ηθικής, αλλά ταυτόχρονα στην αποφυγή του ενυπάρχοντος σκοπέλου του αυταρχισμού. Ποια μπορεί λοιπόν να είναι αυτή η ελευθεριακή ηθική που θα αναπτύσσεται έχοντας σαν αφετηρία την οικολογία; Η ίδια η φυσική εξέλιξη μεταφέρει ένα ηθικό μήνυμα: μέσα στη φυσική ιστορία δεν έχει νόημα η έννοια της ι ε ρ α ρ χ ί α ς ‘ το βάρος δίνεται στην ποικιλομορφία. Η ανάπτυξη της ζωής θεμελιώνεται στην ανανέωση, στη δημιουργικότητα, στην αναπαραγωγή, στη γονιμότητα και όχι στον υποτιθέμενο «νόμο της ζούγκλας».Το μήνυμα είναι υπέρ της συνεργασίας ως μιας αναγκαίας συνθήκης για την επιβίωση.

Ενώ κάθε κοινωνία είναι μια κοινότητα, κάθε κοινότητα δεν είναι αναγκαστικά μια κοινωνία. Ανάμεσα στις φυτοζωικές κοινότητες και την ανθρώπινη κοινωνία υπάρχει μια διαβαθμισμένη συνέχεια ‘ παρόμοια, υπάρχει και μια διαβαθμισμένη συνέχεια ανάμεσα στη φυσική αλληλοβοήθεια και την ανθρώπινη ηθική. Κανένα όμως από τα δύο δεν μπορεί να αναχθεί στο άλλο. Η διαβαθμισμένη εξέλιξη από το οργανικό προς το κοινωνικό δεν συντελείται μόνο μέσω μιας επιπρόσθεσης θεσμικών δομών που οριοθετούν ξεκάθαρα την ανθρώπινη κοινωνία σε σχέση με τις φυτοζωικές κοινότητες ‘ συντελείται και ιδεολογικά στο μέτρο που οι κανόνες συμπεριφοράς, οι ηθικές αξίες και τα πρότυπα πεποιθήσεων συμμερίζονται μια στενή σχέση με τα φυσικά γεγονότα χωρίς να μπορούν αναγκαστικά να αναχθούν σε αυτά. Είμαστε κοινωνικά όντα, ακριβώς όπως είμαστε κατεξοχήν γονικά πλάσματα σε θηλαστικό σώμα. Καμιά από τις δύο αυτές ιδιότητες δεν μπορεί να διαλυθεί μέσα στην άλλη.

Vajda Lajos.tiger-and-lillies-1933Η εικόνα μιας εξελισσόμενης φύσης με μια τάση προς την ποικιλότητα, βαθμούς πληρότητας και αλληλοβοηθητικά γνωρίσματα, βρίσκεται σε διάσταση με μια ιμπεριαλιστική δυτική παράδοση βασισμένη σε σκληρούς ανταγωνισμούς και μια αίσθηση της «ετερότητας» διαποτισμένη από εχθρότητα. Το βήμα από τον φυσικό αυθορμητισμό, γονιμότητα και αλληλοβοήθεια στην ανθρώπινη σκοπιμότητα, δημιουργικότητα και συνειδητή συνεργασία είναι ποιοτικά καθοριστικό. Οι ανθρώπινες μορφές συμπεριφοράς και η ικανότητα για νοητικοποίηση δεν στερούνται σπερματικότητας, πρέπει να τοποθετηθούν μέσα στην οργανική εξέλιξη ‘ όμως παραποιούνται, όταν ανάγουμε το κοινωνικό στο φυσικό με τέτοιο τρόπο ώστε η αποσαφήνισή τους να ανήκει στην γενετική («ηθική του γονιδίου») παρά στην οικολογία.
Η «ριζοσπαστική κοινωνική οικολογία» συνηγορεί υπέρ μιας ισορροπίας που απορρίπτει τη γενετική ηθική χωρίς να απορρίπτει μια οργανισμική ηθική.

——————————————————–

1 Marray Bookchin: «Η ριζοσπαστικοποίηση της Φύσης».(εκδ. Ελεύθερος τύπος),

«Τί είναι Κοινωνική Οικολογία».(εκδ. Βιβλιόπολις),

«Η σύγχρονη Οικολογική Κρίση».(εκδ. Βιβλιόπολις),

«Ο μύθος του Υπερπληθυσμού».(εκδ. Ελεύθερος τύπος),

«Ιεραρχία και Κυριαρχία».(εκδ. Ελεύθερος τύπος),

«Η Οικολογία της ελευθερίας».(εκδ. Διεθνής Βιβλιοθήκη),

Marray Bookchin – Α.Roberts: «Η οικολογία και η Επαναστατική Σκέψη». (εκδ. Ελεύθερος τύπος)

ΑΥΤΟΝΟΜΗ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ

Polar-Bear1

Advertisements

28. ένας μόνο τρόπος ζωής σημαίνει ανθρωπότητα αποστεωμένη

28. Foucault.LeviStrauss.Bookchin.pm.22-10-2012

…μια ανθρωπότητα σύμφυρτη μέσα σε έναν και μόνο τρόπο ζωής θα ήταν ανθρωπότητα αποστεωμένη…

african_cameroon«… από την ώρα που γεννιόμαστε το περιβάλλον έκανε να διεισδύσει μέσα μας με χίλιους τρόπους, συνειδητούς ή ασυνείδητους, ένα περίπλοκο σ ύ σ τ η μ α  α ν α φ ο ρ ά ς αποτελούμενο από αξιολογικές κρίσεις, κίνητρα, επίκεντρα ενδιαφέροντος και επίσης από την επεξεργασμένη άποψη που μας επιβάλλει η εκπαίδευση για το ιστορικό γίγνεσθαι του πολιτισμού μας ‘ χωρίς την άποψη αυτή ο πολιτισμός μας θα ήταν αδιανόητος ή θα φαινόταν να αντιφάσκει με την πραγματική συμπεριφορά του ανθρώπου. Μετακινούμαστε στην κυριολεξία μαζί με αυτό το σύστημα αναφοράς, και όσες πολιτισμικές πραγματικότητες βρίσκονται έξω από αυτό γίνονται αντιληπτές μόνο μέσα από παραμορφώσεις που επιβάλλει το σύστημα – όταν δεν μας κάνει ανίκανους ν’ αντιληφθούμε οτιδήποτε (…).

(…) η προσχώρηση στον δυτικό τρόπο ζωής, ή σε μερικές όψεις του, δεν είναι καθόλου αυθόρμητη, όπως θέλουν να πιστεύουν οι Δυτικοί. Προέρχεται λιγότερο από ελεύθερη απόφαση και περισσότερο από την έλλειψη επιλογής. Ο δυτικός πολιτισμός εγκατέστησε τους στρατιώτες του, τα εμπορικά γραφεία του, τις φυτείες του και τους ιεραποστόλους του σ’ ολόκληρο τον κόσμο ‘ επενέβη άμεσα ή έμμεσα στη ζωή των εγχρώμων πληθυσμών ‘ ανέτρεψε εντελώς τον παραδοσιακό τρόπο ζωής τους είτε επιβάλλοντας τον δικό του είτε δημιουργώντας συνθήκες οι οποίες θα συνεπέφεραν την καταστροφή των υφιστάμενων πλαισίων χωρίς να τα αντικαταστήσουν με άλλα. Οι λαοί, υποταγμένοι ή αποδιοργανωμένοι, δεν είχαν άλλη δυνατότητα, λοιπόν, από το να δεχθούν τις λύσεις και τα υποκατάστατα που τους προσφέρονταν ή, εάν δεν ήσαν διατεθειμένοι για κάτι τέτοιο, ήλπιζαν να τις προσεγγίσουν αρκετά ώστε να είναι σε θέση να τις καταπολεμήσουν στο ίδιο επίπεδο (…).

Heinrich Khunrath1595.alchemist's laboratory

(…) ιερό χρέος της ανθρωπότητας (…) να φυλαχτεί… από μια τυφλή μονομέρεια, η οποία θα επιδίωκε να επιφυλάξει το προνόμιο της ανθρώπινης ιδιότητας σε μιά φυλή, έναν πολιτισμό ή μιά κοινωνία ‘ αλλά, επίσης, να μην ξεχάσει ποτέ ότι κανένα τμήμα της ανθρωπότητας δεν διαθέτει κανόνες εφαρμόσιμους στο σύνολο και ότι μια ανθρωπότητα σύμφυρτη μέσα σε έναν και μόνο τρόπο ζωής είναι αδιανόητη, διότι θα ήταν ανθρωπότητα αποστεωμένη…».  (C.Levi Strauss)
————————————————————————————————————————————–

‘Anti-Oedipus’ …Mια εισαγωγή στη μη-φασιστική ζωή

Letter to my Son 1956-7 by Asger Jorn 1914-1973Ο σημαντικότερος εχθρός σήμερα είναι ο φασισμός: όχι μόνο ο ιστορικός φασισμός των Hitler και Mussolini ο οποίος υπήρξε ικανός να κινητοποιήσει και να χρησιμοποιήσει την επιθυμία των μαζών τόσο αποτελεσματικά, αλλά: ο φασισμός μέσα σε όλους εμάς, μέσα στα κεφάλια μας και μέσα στην καθημερινή μας συμπεριφορά, ο φασισμός που γίνεται η αιτία για να αγαπάμε την εξουσία, για να επιθυμούμε εκείνο ακριβώς το πράγμα το οποίο κυριαρχεί πάνω μας και μας εκμεταλλεύεται.
Πώς θα αποφύγουμε τον εκφασισμό ειδικά όταν πιστεύουμε για τον εαυτό μας ότι είναι επαναστάτης μαχητής; Πώς θα απαλλάξουμε το λόγο μας και τις πράξεις μας, τις καρδιές μας και τις απολαύσεις μας από τον φασισμό που είναι βαθιά ριζωμένος στη συμπεριφορά μας;
Ίσως κάποιες θεμελιώδεις αρχές, «οδηγίες για την καθημερινή ζωή» του καθενός μας, θα μπορούσαν να συνοψιστούν και ως εξής:1
(1) ελευθερώστε την πολιτική πράξη από όλη την συγκεντρωτική και ολοκληρωτική παράνοια.

(2) αναπτύξτε τη δράση, τη σκέψη και τις επιθυμίες μέσα από τον πολλαπλασιασμό, την αντιπαράθεση και τη διάζευξη, και όχι μέσω της υποδιαίρεσης και της πυραμιδικής ιεράρχησης.

(3) αποσύρετε την αφοσίωση από τις παλαιές κατηγορίες του Αρνητικού (νόμος, όριο, ευνουχισμός, έλλειψη, χάσμα) τις οποίες για τόσο καιρό η Δυτική σκέψη είχε καταστήσει ιερές, ως μορφές εξουσίας και τρόπους επαφής με την πραγματικότητα. Προτιμήστε ό,τι είναι θετικό και πολλαπλό, τη διαφορά έναντι της ομοιομορφίας, τις ροές έναντι των ενοτήτων, τις ευμετάβλητες διευθετήσεις έναντι των συστημάτων. Πιστέψτε το πως ό,τι είναι παραγωγικό δεν είναι στατικό αλλά νομαδικό.

(4) μην σκέφτεστε πως κάποιος πρέπει να είναι θλιμμένος προκειμένου να είναι μαχητής, ακόμη και εάν εκείνο το οποίο κάποιος αντιπαλεύει είναι απεχθές. Είναι η σύνδεση της επιθυμίας με την πραγματικότητα (και όχι η υποχώρησή της στις μορφές της αντιπροσώπευσης) που κατέχει επαναστατική δύναμη.

ar.gorky-battle-sunset-god-maize(5) μην χρησιμοποιείται τη σκέψη προκειμένου να θεμελιώσετε μια πολιτική πρακτική στην Αλήθεια, ούτε την πολιτική δράση προκειμένου να αμφισβητήσετε, ως απλή εικασία, μια γραμμή σκέψης. Χρησιμοποιήστε την πολιτική πρακτική ως έναν ενισχυτή της σκέψης, και την ανάλυση ως έναν πολλαπλασιαστή των μορφών και των περιοχών για την παρέμβαση της πολιτικής δράσης.

(6) μην απαιτείτε από την πολιτική να αποκαταστήσει τα “δικαιώματα” του ατόμου, όπως αυτά τα όρισε η φιλοσοφία. Το άτομο είναι το προϊόν της εξουσίας. Αυτό το οποίο χρειάζεται είναι η “απο-εξατομίκευση” μέσω του πολλαπλασιασμού και της μετατόπισης, μέσω ποικίλων συνδυασμών. Η ομάδα δεν πρέπει να είναι ο οργανικός δεσμός που ενοποιεί ιεραρχημένα άτομα, παρά μια σταθερή γεννήτρια “απο-εξατομίκευσης”.

(7) μην ερωτευτείτε την εξουσία.         (Michel Foucault)
————————————————————————————————————————————–

«…Στο σταυροδρόμι όπου η φύση νοείται είτε σαν ο αδυσώπητος, ανταγωνιστικός χώρος της αγοράς, είτε ως δημιουργική, γόνιμη βιοκοινότητα, συναντιώνται δύο ριζικά διαφορετικά μονοπάτια σκέψης και α ι σ θ α ν τ ι κ ό τ η τ α ς, τα οποία ακολουθούν αντίθετες κατευθύνσεις και απόψεις για το ανθρώπινο μέλλον. Το ένα μονοπάτι οδηγεί στο ολοκληρωτικό, αντιφυσιοκρατικό τέλος μιας κοινωνίας συγκεντρωτικής, κρατιστικής, τεχνοκρατικής, συντεχνιακής και απόλυτα καταπιεστικής. Το άλλο οδηγεί στο ελευθεριακό και οικολογικό ξεκίνημα μιας κοινωνίας αποκεντρωμένης, καλλιτεχνικής, δίχως κράτος, συλλογικής και απόλυτα απελευθερωτικής […]”.

hugo-lecaros.peruΟι διχασμοί – διαχωρισμοί σκέψης και δραστηριότητας, νού και αισθησιακότητας, πειθαρχίας και αυθορμητισμού, ατομικότητας και κοινότητας, ανθρώπου και φύσης, πόλης και υπαίθρου, παιδείας και ζωής, δουλειάς και παιχνιδιού οφείλουν να συνενωθούν οργανικά σε έναν ποιοτικά νέο χώρο ελευθερίας. Αυτή πρέπει να νοηθεί με όρους του ανθρώπου και όχι των ζώων – μέ όρους ζωής και όχι επιβίωσης. Οι άνθρωποι πρέπει να είναι συγκεκριμένα ελεύθεροι: ελεύθεροι από την υλική ανάγκη, από τον μόχθο, από την αφιέρωση της ζωής τους στην πάλη με την αναγκαιότητα. Ο Μάρξ περιέγραψε την βασική αντίφαση του καπιταλιστικού συστήματος, αυτήν δηλαδή ανάμεσα στον κοινωνικό χαρακτήρα των μέσων παραγωγής και την ατομική ιδιοποίηση των αγαθών που παράγονται ‘ διέκρινε δε τις υλικές προϋποθέσεις για την ανθρώπινη ελευθερία. Όμως, δεν πρέπει να συγχέουμε τις προϋποθέσεις για την ελευθερία, με τις συνθήκες της ελευθερίας. Η δυνατότητα της απελευθέρωσης δεν αποτελεί την πραγματικότητά της. Η απόλυτη άρνηση του Κράτους είναι αναρχισμός ‘ η απόλυτη άρνηση της πόλης είναι κοινότητα ‘ η απόλυτη άρνηση της γραφειοκρατίας είναι άμεσες, σε αντιδιαστολή με τις μεσολαβημένες, σχέσεις ‘ η απόλυτη άρνηση της συγκεντρωτικής κοινωνίας είναι περιφερειακή οικοτεχνολογία ‘ η απόλυτη άρνηση της πατριαρχικής οικογένειας είναι απελευθερωμένη σεξουαλικότητα ‘ η απόλυτη άρνηση της αγοράς είναι κομμουνισμός. Στόχος της επανάστασης πρέπει να είναι η απελευθέρωση της καθημερινής ζωής. «Δεν μπορεί να υπάρξει διαχωρισμός της επαναστατικής διαδικασίας από τον επαναστατικό στόχο».

Frantisek Kupka.pianokeys-lake1905Στα πλαίσια μιας αφύπνισης της ανθρώπινης ευαισθησίας μας, οφείλει σήμερα η κοινωνική κριτική και αμφισβήτηση να στραφεί ενάντια στην κυριαρχία, και όχι μόνο στην εκμετάλλευση ‘ ενάντια στην ιεραρχία και όχι μόνο στην πολιτική ανισότητα ‘ ενάντια στον ανθρώπινο μόχθο και όχι μόνο στην υλική ανάγκη ‘ ενάντια στην αλλοτρίωση και όχι μόνο στην καταστολή ‘ ενάντια στην ψυχική καταπίεση και όχι μόνο στην ταξική και φυλετική καταπίεση ‘ ενάντια στην πατριαρχία και όχι μόνο στην εκμετάλλευση των γυναικών ‘ ενάντια στην μονογαμική οικογένεια και όχι μόνο στην πατριαρχική οικογένεια ‘ ενάντια στην πόλη (άστυ) και όχι μόνο στην μεγαλούπολη ‘ ενάντια στο μύθο ότι η φύση μπορεί να εξουσιαστεί από τον άνθρωπο, όχι μόνο ενάντια στην εξουσίαση ανθρώπου από άνθρωπο. «…Η ιεραρχία, η κυριαρχία και ο σεξισμός δεν εξαφανίζονται με το «δημοκρατικό συγκεντρωτισμό», με μια «επαναστατική ηγεσία», μ’ένα «εργατικό κράτος» και με μια «σχεδιασμένη οικονομία». Εκείνο που πρέπει να δημιουργήσουμε, για να αντικαταστήσουμε την αστική κοινωνία, δεν είναι μόνο η αταξική κοινωνία που οραματίστηκε ο σοσιαλισμός, αλλά και η μή καταπιεστική ουτοπία που οραματίστηκε ο α ν α ρ χ ι σ μ ό ς».  (Murray Bookchin).

1 “Preface to Anti-Oedipus”, First appeared in French 1976. Βρίσκεται στο M. Foucault: Essential Works 1954-1984, vol.3 Power, J.D. Faubion [ed.], Penguin Books 2002, σελ. 106-110.

ΑΥΤΟΝΟΜΗ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ – ΑΝΤΙΦΑΣΙΣΤΕΣ/ΣΤΡΙΕΣ

ethnography1