119. from «bio-politics» to «thanato-politics»- m.foucault..

degenerateArt.Entartete.Kunst1937…»National Socialism is nothing but applied biology» (Deputy nazis Party Leader Rudolf Hess, at a mass meeting in 1934)… [The Nazi Doctors: Medical Killing and the Psychology of Genocide, Basic Books 2000]

[the Nizkor project]…

annihilation of «valueless lives«…  –  remember…  –  when books burn…  –  «degenerate art» (1937) : youtube.com/watch?v=1QE4Ld1mkoM …

[C.Darwin, The Descent of Man, and selection in relation to sex, J.Murray, London 1871]

«social darwinism» [In The Name of Darwin]  –  …Herbert Spencer (1820­-1903) and Social Darwinists  ————-

(M.Foucault) from «bio-politics» to «thanato-politics» [The Contagion of Difference Identity, Bio-politics and National Socialism].

Entartete.Kunst1937M. Foucault, The Birth of Biopolitics – Lectures at the College de France, 1978-’79, [ed.] Michel Senellart, Palgrave Macmillan (2008).

M. Foucault, Lectures on the Will to Know, Lectures at the College de France, 1970-’71, [ed.] Arnold I. Davidson, Palgrave Macmillan (2013).

M. Foucault, Security, Territory, Population, Lectures at the College de France, 1977-’78, [ed.] Michel Senellart, Palgrave Macmillan (2007).

M. Foucault, Society Must be Defended, Lectures at the College de France, 1975-’76, [ed.] M. Bertani & A. Fontana, Palgrave Macmillan (2003).

M. Foucault, Abnormal, Lectures at the College de France, 1974-’75, [ed.] Arnold I. Davidson, Picador (2004).

M.Foucault, Psychiatric Power, Lectures at the College de France, 1973-1974. [Ed.] J. Lagrange, Palgrave Macmillan (2006).

M.Foucault, The History of Sexuality, Volume I, Pantheon Books 1978.

m.foucaultM.Foucault, Discipline and Punish: The Birth of the Prison, Allen Lane, Penguin 1977.

M.Foucault, Madness and Civilization: A History of Insanity in the Age of Reason, Routledge 2006.

Michel Foucault, The Order of Things: An Archaeology of the Human Sciences, Routledge 2001.

Michel Foucault, Archaeology of Knowledge, Routledge 2004.


M.Foucault, «Why Study Power? The Question of the Subject» (1982).

M.Foucault, «Discourse and Truth: the Problematization of Parrhesia«.

M.Foucault, «Remarks on Marx«, semiotext(e) 1991.

Foucauldian marxism or neo-Althusserianism? [Foucault and Althusser: Epistemological Differences with Political Effects].

old.laborat.exibitsynopsis : ‘On the Archaeology of the Sciences: Response to the Epistemology Circle’, in Foucault, The Essential Works, vol. 1: Aesthetics, Method, and Epistemology, [ed]. James D. Faubion. London: Penguin, 1998.

Joseph Rouse, «Beyond epistemic sovereignty«.

Joseph Rouse, «Power/Knowledge«.

Joseph Rouse, «Foucault and the natural sciences«.

Mark Poster, Foucault, Marxism and History.

Paul Rabinow – Nikolas Rose, «Foucault today«.

Paul Rabinow, The Foucault Reader.

D. F. Bouchard, Language, Counter-Memory, Practice. Selected Essays and Interviews.

ostapchuk.f.Mausoleum. Lenin Leader World ProletariatAdam Holden & Stuart Elden, «Althusser and Foucault on Machiavelli’s Political Technique«.

L. Alcoff, «Foucault’s Philosophy of Science: Structures of Truth-Structures of Power«.

Slavoj Zizek, «Cogito, Madness and Religion: Derrida, Foucault and then Lacan«.

Gilles Deleuze, Foucault.

Gilles Deleuze & Felix Guattari, Anti-Oedipus: Capitalism and Schizophrenia, University of Minnesota Press 1983.

Jean Baudrillard, Forget Foucault, semiotext(e) 2007.

Chernikhov.Y.1928-30Hubert Dreyfus, «Being and Power: Heidegger and Foucault«.

Ian Hacking, «The Disunities of the Sciences», in The Disunity of Science. Boundaries, Contexts and Power. [Ed.] P. Galison & D. J. Stump. Stanford University Press, 1996.

Ian Hacking, «The Archaeology of Michel Foucault«, in Historical Ontology, Harvard University Press 2002.

Gary Gutting, Michel Foucault’s Archaeology of Scientific Reason, Cambridge University Press 1989.

Barry Smart, Foucault, Marxism and Critique, Routledge 1983.

Barry Smart, M.Foucault, Routledge 2002.

Arnold I. Davidson [ed.], Foucault and His Interlocutors, University of Chicago Press, 1997.

Einfahrt-zum-Altstadter-Guterbahnhof-DresdenTodd May, Between Genealogy and Epistemology: Psychology, Politics and Knowledge in the Thought of Michel Foucault, Pennsylvania State University Press 1993.

Saul Newman, From Bakunin to Lacan: Anti-authoritarianism and the Dislocation of Power, Lexington Books 2001.

Rudi Visker, Genealogy as Critique, Verso 1995.

The Cambridge Companion to Foucault, [ed.] G.Gutting, Cambridge University Press 2005.

Alan Sheridan, Michel Foucault: The Will to Truth, Tavistock Publications 1980.

Mark G.E. Kelly, The Political Philosophy of Michel Foucault, Routledge 2009.

cottage.housing.workers.Belogrud.A.1923Mark Olssen, Michel Foucault: Materialism and Education, Bergin & Garvey 1999.

The Later Foucault, [ed.] Jeremy Moss, Sage 1998.

John S. Ransom, Foucault’s Discipline: The Politics of Subjectivity, Duke University Press 1997.

Foucault’s New Domains, [ed.] M. Gane & T. Johnson, Routledge 1993.

Paul Veyne, Foucault – His Thought, His Character, Polity Press 2010.

Roberto Nigro, «Foucault lecteur et critique de Marx«, 2011.

A. Nehamas, The Art of Living: Socratic Reflections from Plato to Foucault, University of California Press, 1998.

Composition Moholy-Nagy1924Michael Clifford, Political Genealogy After Foucault: Savage Identities, Routledge 2001.

Jonathan Simons, Foucault and the Political, Routledge 1995.

Allan Megill, Prophets of Extremity: Nietzsche, Heidegger, Foucault, Derrida, University of California Press 1987.

Thomas Lemke, Biopolitics: An Advanced Introduction, New York University Press 2011.

Foucault, Biopolitics and Governmentality, [ed.] Sven-Olov Wallenstein & J. Nilsson, Sodertorn University, Stockholm 2013.

A Companion to Foucault, [eds.] C. Falzon, T. O’Leary, J. Sawicki, Wiley-Blackwell 2013.

[Cambridge Foucault Lexicon][Judith Revel, Le vocabulaire de Foucault].

Yoritomo MinamotoPierre Macherey, «Le Sujet Productif» (10/05/2012). { In a Materialist Way }. [«Pierre Macherey: Between the Quotidian and Utopia«, Decalages].

Etienne Balibar, «Anti-humanism…», «Foucault et Marx : l’enjeu du nominalisme«.

Luis Althusser, 1918-1990.

Dominique Lecourt, Marxism and epistemology: Bachelard, Canguilhem and Foucault, NLB 1975.

Georges Canguilhem, Ideology and rationality in the history of the life sciences, MIT Press 1988.

Georges Canguilhem, Knowledge of Life, Fordham University Press 2008.

Gaston Bachelard (1884-1962).

Loic Wacquant, «Foucault, Bourdieu et l’État pénal à l’ère néolibéral«.

«The Foucault Effect» (3-4/06/2011).

sacrifice.AztecsMichel Foucault, Dits et ecrits, tome I-IV, Gallimard.

[Foucault et Marx, Actuel Marx n° 36].

M.Foucault: Un reportage d’idées : en Iran (1978-1979), Corriere della sera.

γενική ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ M.Foucault… (2010).


Michael Hardt, Antonio Negri, Multitude: War and Democracy in the Age of Empire [2002].

Giorgio Agamben, Homo sacer: sovereign power and bare life [1998].

Vincent Descombes, Modern French Philosophy [1981].

nomad ladies -tribute caravanGilles Deleuze, Nietzsche and Philosophy [1983].

Francois Dosse, History of Structuralism: The Sign Sets, 1967-Present [2003].

Judith Butler, The Psychic Life of Power: Theories in Subjection [1997].

Marcuse H. Marcuse, Art and Liberation [2006].

M. Horkheimer, T. W. Adorno, Dialectic of Enlightenment [1961].

Wilhelm Reich, The Mass Psychology of Fascism [1970].

Cornelius Castoriadis, The Imaginary Institution of Society [1998].

tibet-mandalasDonna J. Haraway, Simians, Cyborgs, and Women: The Reinvention of Nature [1990].

Charles Tilly, Social Movements, 1768-2004 [2005].

Alain Badiou, Theory of the Subject [2007].

Ernesto Laclau, Chantal Mouffe, Hegemony and Socialist Strategy: Towards a Radical Democratic Politics [2001].

Jean Baudrillard, The Conspiracy of Art [2010].

Paul Virilio, Speed and Politics [2007].

Antonio Gramsci, Selections from the Prison Notebooks [1971].

Jean-Paul Sartre, Between Existentialism and Marxism [2008].

Guy Debord, Society of the Spectacle [2005].

Goya_ThePilgrimagetoSanIsidroDetail_Clr_WordWEB.jpgUmberto Eco, The Limits of Interpretation [1991].

Erving Goffman, Stigma: Notes on the Management of Spoiled Identity [1986].


Simon Choat, Marx Through Post-Structuralism: Lyotard, Derrida, Foucault, Deleuze [2010].

Bernd Magnus, Kathleen Higgins, Companion to Nietzsche [2001].

Gregg Lambert, Who’s Afraid of Deleuze And Guattari?: An Introduction to Political Pragmatics [2003].

Hanns Ludwig Katzforest.paintingirish cottage
lifelike masks -gravely wounded soldiers.WWiΑυτόνομη Πρωτοβουλία

94. μαρξιστική ανάγνωση της ιστορίας των επιστημών


GustavKlutsis-Workers-must-vote-Soviets1930Από τις αρχές του 20ου αιώνα και για πολλές δεκαετίες οι περισσότεροι ιστορικοί και φιλόσοφοι των επιστημών είχαν την πεποίθηση πως οι επιστήμες δεν είναι τίποτε άλλο από το εγχείρημα αποκάλυψης μιας προϋπάρχουσας και “αντικειμενικής” δομής του φυσικού κόσμου, πως η εγκυρότητα των επιστημών ισχύει καθολικά και πως οι απαρχές τους δεν επηρεάζουν τον χαρακτήρα τους. Η (εγγενής) αλήθεια επομένως που αποκαλύπτουν οι επιστήμονες ούτως ή άλλως επικρατεί, αργά ή γρήγορα, είναι αχρονική έννοια.

Για τον θετικισμό η επιστημονική γνώση είναι αποκαθαρμένη από μεταφυσικές, αισθητικές, θρησκευτικές, ηθικές και γενικότερα κοινωνικές παραμέτρους. Οι ιστορικές αφετηρίες της γνώσης δεν παίζουν κανέναν ρόλο στην αποτίμηση της εγκυρότητάς τους. Η (ενιαία) παρατηρησιακή γλώσσα είναι σύμφωνα με αυτή την αντίληψη αναλλοίωτο στον χρόνο χαρακτηριστικό της διαδικασίας απόκτησης έγκυρης γνώσης. Η ιστορία των επιστημών αποτελεί εξαντλητική σταχυολόγηση γεγονότων και δεδομένων.

Εν τούτοις, από τα μέσα του 20ου αιώνα και έπειτα, έχει καταστή πλέον αποδεκτό από την πλειονότητα των ερευνητών πως οι επιστήμες δεν αναπτύσσονται μέσα σε κάποιο κοινωνικό και ιδεολογικό κενό. Οι ιδεολογικοί προσανατολισμοί  και το πολιτισμικό περιβάλλον των επιστημόνων, οι φιλοσοφικές τους πεποιθήσεις και οι οντολογικές τους δεσμέυσεις, επηρεάζουν τα χαρακτηριστικά του εκάστοτε επιστημονικού λόγου. Το αξιακό τους σύστημα καθορίζει εν πολλοίς τα προβλήματα που επιλέγονται προς μελέτη, και συχνά οι μεταφυσικές και οντολογικές πεποιθήσεις διαμορφώνουν την εικόνα του κόσμου που πολλοί θεωρούν ότι “προκύπτει αντικειμενικά” από τα επιστημομονικά και μόνο αποτελέσματα.

Η επιστήμη καλλιεργήθηκε μέσα σε συγκεκριμένους θεσμούς και σε συγκεκριμένες ιστορικές συγκυρίες. Μέσω αυτών των θεσμών οι ερευνητές προσπάθησαν να πείσουν άλλους ανθρώπους πως όσαν πίστευαν ήταν αληθινά, επιδίωξαν να μεταδώσουν αυτά που κατανοούσαν και να νομιμοποιήσουν τρόπους με τους οποίους αντλούσαν αυτές τις βεβαιότητες. Τις επιστήμες τις διαμορφώνουν επίσης οι άνθρωποι, με τις διαφορετικές ιδεολογικές, φιλοσοφικές, αισθητικές, θρησκευτικές και πολιτικές τους απόψεις και κοινωνικές πρακτικές τους. Η ιστορία των επιστημών έχει ως αντικείμενό της τελικώς τις επιστήμες ως κοινωνικό και πολιτισμικό φαινόμενο: οι ιστορικοί λαμβάνουν υπόψη τους χωροχρονικές και πολιτισμικές ιδιαιτερότητες οι οποίες έχουν παίξει πολύ σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του επιστημονικού λόγου και στην κοινωνική λειτουργία της επιστήμης. Οι τρόποι επομένως κατανόησης των φυσικών φαινομένων επηρεάζουν και επηρεάζονται από τις κοινωνικές δραστηριότητες των ανθρώπων: οι θρησκευτικές πεποιθήσεις, οι αντιλήψεις για τα είδη πολιτικής διακυβέρνησης, ο χαρακτήρας των οικονομικών δραστηριοτήτων, οι νοοτροπίες που διαμορφώνουν τη θεωρία αι πρακτική του δικαίου, η θεματογραφία ή και οι τεχνικές ακόμη των θεατρικών έργων και άλλων μορφών πεζού ή ποιητικού λόγου, των εικαστικών τεχνών και της μουσικής, επηρέασαν και επηρεάστηκαν από τις διερευνήσεις των φαινομένων της φύσης.

Η κοινωνική θεώρηση των επιστημών, με δεδομένες τις ιδιαιτερότητες της κάθε μιας τους και δεδομένη την σχετική αυτονομία των επιστημονικών δραστηριοτήτων, αποτελεί αναγκαία αλλά όχι ικανή συνθήκη για τη συγκρότηση μιας μαρξιστικής πραγμάτευσης της ιστορίας τους. Θέτει πρωτίστως και ορισμένα καίρια, ιστοριογραφικού χαρακτήρα, ερωτήματα: εάν οι επιστήμονες δεν παίζουν απλώς διαμεσολαβητικό ρόλο κατά την εκτύλιξη μιας “αντικειμενικής φύσης”, μήπως τότε οι επιστημονικές εξελίξεις που έλαβαν χώρα κατά το παρελθόν δεν ήταν “αναπόδραστες” αλλά “ενδεχομενικές”; Μήπως δηλαδή οι επιστήμες θα μπορούσαν να έχουν εξελιχθεί κατά τρόπο διαφορετικό από αυτόν που διαπιστώνουμε σήμερα;

Το γεγονός, κατά δεύτερον, ότι οι ερευνητές του φυσικού κόσμου, παρότι πεπεισμένοι αρχικώς για την αλήθεια των θεωριών τους, κατά καιρούς αναθεώρησαν τις πεποιθήσεις τους και τις αντικατέστησαν με άλλες, δεν μας προσανατολίζει προς την διαπίστωση της ιστορικότητας των εννοιών της αλήθειας, της αντικειμενικότητας και της αιτιότητας;

Και τρίτον, εάν οι πολύμορφές λειτουργίες των επιστημόνων όσον αφορά τα θεωρητικά σχήματα που επιλέγουν, τις υπολογιστικές τεχνικές που επεξεργάζονται, τις πειραματικές τεχνικές που επινοούν, τις στρατηγικές νομιμοποίησης του καταστρώνουν, εάν όλα αυτά παίζουν καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη των επιστημών, δεν θα έπρεπε να διαρευνηθεί διαξοδικά ο χαρακτήρας της επιστημονικής πρακτικής; […] PDF


Αυτόνομη Πρωτοβουλία


31. Foucault-Marx.biopower.neoliberalism.22-10-2012


Popova_Spatial_ForceΑνανεώνοντας σε βάθος την αναλυτική της εξουσίας Φουκώ συνάρθρωνε μια τυπολογία των κοινωνικών αγώνων, διακρίνοντας τρεις θεμελιώδεις κατηγορίες. Η πρώτη αντιστοιχεί στους αγώνες που στρέφονται εναντίον των μορφών εξουσιαστικής επιβολής – κοινωνικής, θρησκευτικής, εθνικής. Η δεύτερη περιλαμβάνει τους αγώνες που αποτελούν μαχητική έκφραση της αντίστασης κατά των σχέσεων εκμετάλλευσης που υπεξαιρούν από τον εργαζόμενο το αντικείμενο του παραγωγικού μόχθου του. Η τρίτη, πιο άμεσα κεντροθετημένη στην μικροφυσική της εξουσίας, συστεγάζει την πολλαπλότητα των αντιστάσεων απέναντι σε σχήματα καθυπόταξης του ατόμου σε καταναγκαστικούς και εσωτερικευμένους κανόνες. Φρονούσε δε ότι αυτό που διακρίνει την εποχή μας έγκειται στην πρωτοκαθεδρία των αγώνων που αντιμάχονται την υποταγή της υποκειμενικότητας σε κανονιστικά πρότυπα ετεροκαθορισμού. Αυτοί οι αγώνες τέμνουν εγκάρσια την πολυμορφία των πολιτικών καθεστώτων και των εθνικών χώρων, αναπτύσσονται γύρω από τοπικές μικροεστίες εξουσίας – πατριαρχική οικογένεια, ανδροκρατικά προνόμια, εμπορευματοποιημένη ιατρική αυθεντία, θεσμική αυθαιρεσία κρατικών μηχανισμών κλπ.- και τέλος επικεντρώνονται στον άμεσο αντίπαλο χωρίς να κατευθύνονται και να συγκλίνουν σ’ έναν κύριο εχθρό.

Αναμφίβολα η τυπολογία του Φουκώ απεικονίζει ιδανικά την ετερογενή κατανομή των πολύμορφων κινημάτων χειραφέτησης που αναπτύχθηκαν ραγδαία από τις αρχές του ΄60 και μετά. Όλοι οι πολιτικο-κοινωνικοί δείκτες συνηγορούν πλέον με τη διαπίστωση ότι έχουμε εισέλθει σε μια φάση αλλαγής εποχής όπου οι πολυεστικά αναδυόμενοι αγώνες διέπονται από ομόρροπες τάσεις σύγκλισης και συμπύκνωσης σε επιλογές αντίστασης απέναντι σε ανανεωμένες μορφές εκμετάλλευσης, πλανητικά εξαπλούμενες με την προέλαση του χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού που κατοχυρώνει παντού, με την καταστρεπτική του δύναμη, τον τίτλο του κύριου εχθρού. Απ’ αυτή την άποψη είμαστε οι προνομιακοί μάρτυρες μιας «αφύπνισης της ιστορίας» σύμφωνα με την ευτυχή έκφραση του Μπαντιού. Η θεαματική επιστροφή αυτής της κατηγορίας αγώνων συμπίπτει με τις βίαιες επιλογές του κλυδωνιζόμενου νεοφιλευθερισμού που συσπάται για να απορροφήσει το ωστικό κύμα της πρόσφατης ιστορικής κρίσης. Συθέμελα κλονισμένος και σε κατάσταση πανικού για κάποιο διάστημα φιλοδοξεί πλέον να ανακάμψει με ένα πέρασμα στο όριο (passage à lalimite), και δη παροξυστικά επιταχυνόμενο. Συγκεκριμένα επιλέγει την ριζοσπαστικοποίηση των μορφών εκμετάλλευσης και την φρενήρη επέκτασή τους στο σύνολο της κοινωνίας, συμπεριλαμβανομένων και των μεσαίων, σχετικά εύπορων κοινωνικών στρωμάτων που αποτελούσαν οργανική συνιστώσα του καπιταλιστικού κοινωνικού συμβολαίου. Η κηδεμονευόμενη Ελλάδα κομίζει την δραματική απόδειξη αυτής της υπόθεσης. Η μνημονιακή στρατηγική φιλοδοξεί να διαγράψει από τον κοινωνικό χάρτη τα ενδιάμεσα στρώματα συμπαρασύροντας το σύνολο σχεδόν της κοινωνίας στο καθοδικό σπιράλ της πτωχοποίησης και της ένδειας. Με τεχνικούς όρους το φιλόδοξο ζητούμενο είναι η εσωτερική υποτίμηση, δηλαδή η βίαιη και εξοντωτική πτώση του επιπέδου ζωής ως εναλλακτική στρατηγική στην αδύνατη νομισματική υποτίμηση ελλείψει εθνικού νομίσματος. Η στρατηγική του οδοστρωτήρα υποκρύπτει ωστόσο ένα αθέατο ζητούμενο, μη αναγώγιμο στη λογιστική της δημοσιονομικής ισορροπίας και προωθούμενο από την δυναμική του περάσματος στο όριο. Πρόκειται για την ενορχηστρωμένη παλινδρόμηση σε αναβαθμισμένες μορφές υπερεκμετάλλευσης, ομογάλακτες με αυτές που εξέθρεψε η άγρια επέκταση της εξουσίας του καπιταλισμού τον 19ο αιώνα και ομοούσιες με αυτές που διαδίδονται καρκινικά στον ασιατικό χώρο και εγείρουν μια εκφοβιστική πρόκληση ανταγωνιστικότητας απέναντι στην καλοταϊσμένη ηγεμονία της Δύσης. Κατά κάποιο τρόπο, η φρανκενσταϊνική φιλοδοξία του ευρωπαϊκού καπιταλισμού είναι να δημιουργήσει ένα νέο είδος: τον λευκό κινέζο– έλληνα, βούλγαρο, ισπανό, λετονό…

Τα τελευταία χρόνια, ήδη πριν την κρίση, στρατηγικοί αναλυτές και αυτόκλητοι προασπιστές του πεπρωμένου της διακηρύττουν εν χορώ ότι η Δύση δεν θα μπορέσει να σηκώσει το γάντι της ασιατικής πρόκλησης εάν δεν ισοπεδώσει δύο εσωτερικά εμπόδια. Πρώτον, θα πρέπει αν αποσυνδέσει τις πολιτικές αποφάσεις από το ενδεχομενικά αστάθμητο παιχνίδι των κατ’επίφασιν δημοκρατικών διαδικασιών που διαπλέκονται με την κοινοβουλευτική νομιμότητα – πρόκειται για αυτό που ο Μπαλιμπάρ έχει αποκαλέσει «εξουδετέρωση της κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης». Και δεύτερον, θα πρέπει να πετσοκόψει με κατεπείγοντα ζήλο τις δαπάνες υγείας, τουτέστιν να δώσει άμεσα την χαριστική βολή στο κράτος Πρόνοιας. Αποκαλυπτική από αυτή την άποψη είναι μια πρόσφατη επιθετική και άκρως δυσοίωνη μελέτη που εκπόνησε ο σιδηρούς ιδεολογικός βραχίονας του νεοφιλελευθερισμού ιματισμένος ως οίκος αξιολόγησης, οι StandardandPoor’s, και την οποία κοινοποίησε στις διευθυντικές ελίτ του G 20 εν είδει προειδοποιητικής βολής. Προεξοφλεί με απειλητικούς τόνους την επικείμενη υποβάθμιση όλων των χωρών του G 20, εάν δεν υιοθετηθούν άμεσα μέτρα κατεδάφισης των συστημάτων υγείας. Σε αντίθετη περίπτωση απολύτως καμία χώρα από τον ανθό του καπιταλισμού δεν θα είναι σε θέση να επιδείξει το πολυπόθητο και γελοίο τριπλό Α. Ο δημογραφικός μαρασμός της Δύσης και η επιταχυνόμενη γήρανση των πληθυσμών της, που επέρχεται με την αύξηση του προσδόκιμου ζωής, σε συνδυασμό με τον πολλαπλασιασμό νέων δαπανηρών ιατρικών τεχνολογιών και την ενσωμάτωσή τους σε θεραπευτικά πρωτόκολλα ανοιχτά σε όλο και ευρύτερα τμήματα του πληθυσμού, οδηγούν αμείλικτα στην επιδείνωση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων υπό το βάρος των διογκούμενων δαπανών υγείας.

fontanaΟργανωτική μήτρα της κοινωνικής κατίσχυσης του καπιταλισμού, η βιοεξουσία μεταλλάσσεται πλέον σε μαύρη τρύπα της οικονομίας του. Αντίθετα, αποφαίνεται η μελέτη των StandardandPoor’s, «το γεγονός ότι οι περισσότερες ασιατικές χώρες δεν έχουν ένα σύστημα κοινωνικής ασφάλισης όπως αυτό που ισχύει στη Δύση σημαίνει ότι η βραδυφλεγής δημογραφική βόμβα δεν θα έχει σημαντικές επιπτώσεις». Τουτέστιν, ο θάνατος υποδεικνύεται ως ο ιδανικός εγγυητής της καπιταλιστικής κερδοφορίας! Η φυσική εξόντωση των ανεπιθύμητων πληθυσμών αποθεώνεται ως η κατ’ εξοχήν στρατηγική για να αντιστραφεί η πτωτική τάση του κέρδους. Αυτή η μακάβρια συνταγή που εμπνέει αθόρυβες βίο-πολιτικές θανάτου εφαρμόζεται πλέον πειραματικά στην μνημονιακή Ελλάδα όπου ήδη καταγράφεται η αποκαλυψιακή καταστροφή του συστήματος υγείας. Δεν θα επεκταθώ εδώ στην καταιγιστική λήψη μέτρων διάλυσης που την υλοποιούν. Προς εξυγίανση των κοινωνικών δαπανών, το νέοφιλελεύθερο κράτος σπεύδει να συνάψει στρατηγική συμμαχία με τον θάνατο. Ωστόσο η απλή καταγγελία της λογιστικής διαχείρισης της υγείας αφήνει στο σκοτάδι την ιστορική μετάλλαξη των κοινωνιών που κυοφορούνται στις νεοφιλελεύθερες θερμοκοιτίδες της Δύσης. Θα υποστηρίξω λοιπόν την θέση ότι μια πραγματική μετάλλαξη εξαπλώνεται στον τρόπο λειτουργάς της βιοεξουσίας, η οποία ως γνωστόν έπαιξε ένα στρατηγικό ρόλο στη μορφοποίηση της εξουσίας στη Δύση και στην επέκτασής της σ’ όλες τις όψεις της ζωής.

Η βιοεξουσία συγκροτήθηκε γύρω από δύο άξονες. Ο πρώτος ιστορικός άξονας διαμόρφωσε μια ανατομο-πολιτική που παρήγαγε πειθαρχημένα σώματα, υποταγμένα σε τεχνικές ντρεσαρίσματος και επαύξησης της αποδοτικότητάς τους. Σήμερα ο νεοφιλελευθερισμός ξανασχεδιάζει αυτό τον άξονα με ανατριχιαστική ωμότητα. Μαθαίνουμε για παράδειγμα ότι οι κινέζοι εργάζονται στα εργαστήρια της Apple 80 με 90 ώρες την εβδομάδα! Ο δεύτερο άξονας συγκροτήθηκε ως μια βίο-πολιτική του είδους, αντικείμενο της οποίας ήταν ο πληθυσμός και στόχος η ομαλοποιητική διαχείρισή του. Εκ πρώτης όψεως αυτή η διαχείριση επιστρατεύει μορφές ορθολογικότητας στηριζόμενες στον λόγο της επιστήμης, οι οποίες προάγουν στρατηγικές βελτίωσης της ζωής και αποτροπής του θανάτου. Η εξουσία του ηγεμόνα υπαγόρευε τον θάνατο και επέτρεπε τη ζωή. Η βιοεξουσία υπαγορεύει τη ζωή και επιτρέπει τον θάνατο, όπως σημειώνει ο Φουκώ. Ενσωματώνοντας ωστόσο στους μηχανισμούς της όλες τις παραμέτρους που καθορίζουν τις εκφάνσεις της ζωής, η βιοεξουσία αποδείχτηκε ικανή όχι μόνο να διαχειριστεί τη ζωή αλλά επίσης να προγραμματίσει το Ολοκαύτωμα, σύμφωνα με την ιστορική διατύπωση του Φουκώ. Ο ευγονισμός, ο ρατσισμός και φυσικά ο ναζισμός έφεραν θεαματικά στο φως την εγγενώς διφορούμενη συγκρότηση της βιοεξουσίας. Σήμερα με την κίνηση περάσματος στο όριο, με αυτό το εγκληματικό ‘πέρασμα στην πράξη’, ο μαινόμενος νεοφιλελευθερισμός αποδεικνύεται φορέας μιας βούλησης ριζικού επανασχεδιασμού των Δυτικών κοινωνιών και σε αυτή την προοπτική ανασυγκροτεί το σύστημα της βιοεξουσίας γύρω από τον θανατηφόρο πόλο της. Η βιοεξουσία αποβάλλει τον διπολικό χαρακτήρα της και μεταλλάσσεται σε μήτρα θανατηφόρων βίο-πολιτικών. Εδώ αποκαλύπτεται το άδηλο διακύβευμα : αυτό που βρίσκεται στην ημερήσια διάταξη δεν είναι εξομοιώσιμο με έναν απλό εξορθολογισμό των δαπανών υγείας ή με το επιλεκτικό ξήλωμα των συστημάτων κοινωνικής προστασίας. Το ζητούμενο για τον ‘οριακό’ νεοφιλελευθερισμό είναι να προγραμματίσει τον αργό, διακριτικό και πολιτικά ορθό θάνατο των περιττών πληθυσμών, των οποίων η ύπαρξη δυναστεύει τις κοινωνικές δαπάνες και εμποδίζει τις δυτικές οικονομίες να απογειώσουν την ανταγωνιστικότητά τους. Ενδεικτικό και μακάβριο σύμπτωμα : η εξώθηση των ‘περιττών’ ανθρώπων στην αυτοκτονία.

Για την νεοφιλελεύθερη πολιτική βούληση, συνταξιούχοι, μη ανακυκλώσιμοι άνεργοι, ανεκπαίδευτοι, χρόνια ψυχικά πάσχοντες, κατατρεγμένοι μετανάστες, άτομα με ειδικές ανάγκες καθώς και τμήματα τη νεολαίας δεν αποτελούν πλέον ενσωματώσιμους πληθυσμούς και νόμιμες κοινωνικές ομάδες αλλά παράνομες υπάρξεις και αντιμετωπίζονται ως η σκαρταδούρα της ανθρωπότητας. Αποτελούν πλέον υπονομευτικές ετερογένειες η ύπαρξη των οποίων αντιβαίνει στο ιδεώδες πλαίσιο αναπαραγωγής του κεφαλαίου και μεγιστοποίησης του κέρδους. Στην ‘οριακή’ καμπή του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού η βίο-πολιτική μεταλλάσσεται μονοσήμαντα σε βίο-πολιτική θανάτου.
( Αναδημοσίευση: περιοδικό ‘αληthεια’: http://aletheia.gr/ )

Αυτόνομη Πρωτοβουλία – Αντιφασίστες/στριες